Karagöz Ahmed Paşa

Karagöz Ahmed Paşa (ö. 1511), vezirlik ve Anadolu beylerbeyi görevlerinde bulunmuş Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı

Ahmed Paşa'nın hayatının ilk yıllarıyla ilgili bilgi bulunmamaktadır. Baba adının Abdulhay^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} olması devşirme kökenli olduğunu düşündürmektedir. 1500 yılında sekbanbaşı olarak yeniçerilerin komutanlığı görevine getirildi.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} 1501 yılı Galata Yangını'nın kontrol alınması amacıyla Veziriazam Mesih Paşa ve Galata kadısı ile birlikte olay yerinde bulunurken, yangının barut mahzenine ulaşmasıyla yaşanan patlamada Mesih Paşa ve Galata kadısı ölürken kendisi kurtulabilmiştir.^{[2]Balaban, Mehmet. Osmanlı Kroniklerine Göre II. Bayezid Dönemi’nde Meydana Gelen Doğal Afetler Üzerine Bir İnceleme. DergiPark, 2020, s. 185.}

1502 yılında Kastamonu Eyaleti beylerbeyi, 1505 yılında da vezir olarak Anadolu Eyaleti beylerbeyi olmuştur.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} Ahmed Paşa uzun yıllar Anadolu beylerbeyi olarak görev yapmıştır. Şahkulu, Korkuteli, Elmalı, Isparta, Burdur, Gülhisar ve Keçiborlu'yu basıp o zamanlar Anadolu Eyaletinin merkezi olan Kütahya önlerine geldiğinde yaşanan çatışmada Ahmed paşa galip gelmiş ve Şahkulu'da geri çekilmiştir (Bazı yazarlara göre Şahkulu taktiksel olarak geri çekilmiş). Osmanlı ordusu Şahkulu'nun ordugâhında yağmaya katılmasıyla Ahmed Paşa'nın savunmasız kaldığını gören Şahkulu, paşanın üzerine saldırıya geçmiş ve onu yakalamıştır. Ahmed Paşa kısa süre sonra 22 Nisan 1511'de başı kesilerek öldürülmüş ve cesedi de Kütahya halkı ve şehir savunucularına gösterilmek üzere kazığa oturtulmuştur.^{[3]Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. II inci Beyazid'in Oğullarından Sultan Korkut. belleten.gov.tr, 1966, s. 567.} Ahmed Paşa'nın kazığa vurulması, dönemin divan şairlerinden Meâlî'nin Divan adlı eserinde de anlatılmıştır.^{[4]Tosun, Osman. XVI. Yüzyıl Siyasi Hayatının Klasik Türk Şiirine Etkileri. www.bursa.bel.tr, 2010, s. 398.}

Ahmed Paşa öldüğü yerde gömülmüş ve sonrasında da cenazesi Ahırardı Mezarlığı'nda bulunan türbesine nakledilmiştir.

Eşi

Ahmed Paşa'nın eşinin adı Şahidevran binti Abdullah'dır.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} Baba adının Abdullah olmasına karşın, bazı kaynaklarda kendisinin İdar Mirza Temruko'nun kızı Fâtî Şâhî Devrân ile aynı kişi olduğu yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır.^{[5]Yavaş, Doğan. Saraylılar Ve Üç Hanım Kızlar Türbelerinde Medfun Olanlar Kimlerdir?. www.bursa.bel.tr, 2014, s. 69.}

Eserleri

Kütahya şehir merkezinde Küçük Çarşı semtinde bulunan ve 1509'da inşaatına başlanıp, paşanın ölümünden sonra eşi tarafından 1512 yılında tamamlatılan Karagöz Ahmed Paşa Camisi ile yine eşi tarafından tamamlatılan Karagöz Ahmed Paşa Medresesi ve Mektebinin bir arada olduğu külliye bulunmaktadır.^{[6]Altun, Ara. Ahmed Paşa Camii. Türkiye Diyanet Vakfı, 1989, s. 114-115.} Mektep ve medrese 20. yüzyıl başlarına kadar hizmet vermiş olmakla birlikte günümüze ulaşamamışlardır.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.}

Hayrabolu ve Edban (Avdan?) kazalarında Ahmed Paşa tarafından yaptırtılan ancak 19. yüzyılda hizmet vermediği görülen mektepler de bulunmaktadır.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} Hayrabolu'da yaptırılan mektep günümüzde mevcut değildir.^{[7]Tiryaki, Yavuz. Hayrabolu’da Türk ve İslam Eserleri. belleten.gov.tr, 1993-94, s. 23.}

Karagöz Ahmed Paşa'ya atfedilen eserlerden biri de 1511 yılından önce Filibe'de yapılmış olmakla birlikte günümüze ulaşmamış Karagöz Paşa Medresesi'dir.^{[8]Ötüken, Yıldız. Orhan Gazi (1326-1359) Devrinden Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) Devrinin Sonuna Kadar Osmanlı Medreseleri. isamveri.org, 1978, s. 357.} Ancak Ahmed Paşa tarafından kurulan vakıf kayıtlarında Filibe'deki medreseden bahsedilmemektedir.^{[1]Aydın, Meltem. Kütahya-Karagöz Ahmed Paşa Vakfı. DergiPark, 2016, s. 91-119.} Dimetoka'da da II. Bayezid'in vezirlerinden Karagöz Bey (sonra paşa) Mahallesi Mescidi ile Karagöz Paşa Medresesi'nin bulunması,^{[9]Kiel, Machiel. Dimetoka. Türkiye Diyanet Vakfı, 1994, s. 305-308.} Filibe'deki medreseyi yaptıranın Ahmed Paşa ile aynı dönemde yaşamış Karagöz lakaplı başka bir paşa olma ihtimalini göstermektedir.

Dış bağlantılar

• Karagöz Camii Tanıtımı-Kütahya Belediyesi