# Kara Fatma Hanım

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Fatma_Han%C4%B1m
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kara Fatma Hanım, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kara_Fatma_Han%C4%B1m (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Kara_Fatima_Khanum.jpg)
* (public-domain)*

**Kara Fatma Hanım**, [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1) ile [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nde gönüllü olarak savaşmış ve 19. yüzyılda yaşamış [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri) veya [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kadın aşîret lideridir.

## Hayatı

### Kökeni

Hayatıyla ilgili ayrıntılar tartışmalı ve belirsizliğe bürünmüş durumdadır. Ya [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)lı Sinemilli aşîretinden bir [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler)tür ya da [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)lı [Cerit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceritler) aşîretinden bir [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri)dir.[^1] Yaşadığı dönemde Doğu Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde farklı kökenlerden birden fazla Kara Fatma vardı.[^2]

Târihçi Mehmet Bayrak'a göre, Maraş civarından gelmekte olup Sinemilli Kürtleri arasında *Fataraş* veya *Fato Paşa* olarak anılmaktadır; torunlarından birkaçı *Fataraş* soyadını taşımaktadır. Onların anlatımına göre, dönemin Sinemilli aşîretinin lideri Kara Bilal'in kız kardeşi olup evlendikten sonra [Emiruşağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emiru%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1%2C_%C3%87a%C4%9Flayancerit) köyüne yerleşmiştir.[^3] Ferhat Uyanıker gibi diğer târihçiler ise Fatma Hanım'ın asıl adının Asiye Hatun olduğunu, Adana veya [Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaniye) yöresinden geldiğini ve Cerit aşîretine mensup bulunduğunu ileri sürmektedir.[^4]

### Kırım Savaşı

Fatma Hanım, [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlangıcında 300 atlıdan oluşan bir mâiyetle [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a giderek "destek göstermek ve yardım teklif etmek için sultanla görüşme talep etti."[^5] Eşi olan aşîret reîsinin tutuklanmasının ardından Osmanlı Devleti'ne olan bağlılığını kanıtlamak amacıyla savaşa katıldığı düşünülmektedir.[^6][^7][^8]

[*The Illustrated London News*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Illustrated_London_News) gazetesi Fatma Hanım'ı şu şekilde tasvir etmiştir:[^9]

“Kendisine kraliçe ya da kâhine denmektedir - zîra ona olağanüstü güçler atfedilmektedir - altmış yaşlarında, esmer, ufak tefek bir kadındır. Erkek kıyâfeti sayılabilecek bir giysi giymesine ve mâiyetindeki savaşçılar gibi ata binmesine karşın, görünüşünde bir erkek savaşçıya özgü hiçbir iz yoktur. Kendisi gibi erkek kıyâfeti giymiş iki hizmetçi tarafından refâkat edilmekte; seçkin bir grup tâkipçisiyle birlikte Boğaziçi'nden geçirilerek İstanbul'da bir tür kışlaya getirilmiştir.”

### 93 Harbi

Akademisyen [Michael Gunter](https://turkipedia.org/tr/wiki/Michael_Gunter), Fatma Hanım'ın [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nde savaştığını öne sürmektedir.[^10]

### Son yılları

1887'te [*Chicago Tribune*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Chicago_Tribune) gazetesi, Kara Fatma'yı "Kürdistan'ın korkusuz kadın savaşçısı" olarak tanımlamıştır. Gazete, Osmanlı hükûmetinin kendisine aylık tahsisat bağladığını belirtmiş ve Kara Fatma'yı şu sözlerle anlamıştır:[^11]

“Uzun boylu, ince yapılı, esmer ve şâhin benzeri bir yüze sâhiptir; yanakları parşömen rengindedir ve yüzü yara izleriyle kaplıdır. Daha sert cinsin ulusal kıyâfetini giyen bu kadın, yetmiş beş yaşını bir daha görmeyecek bir kadından ziyâde, kırk yaşında bir erkeğe benzemektedir.”

[^1]: The Routledge Handbook of the Crimean War. Taylor & Francis, 2021, s. 444.
[^2]: Gerçek Kara Fatma'nın izini buldu. Hürriyet. <https://www.hurriyet.com.tr/gundem/gercek-kara-fatmanin-izini-buldu-5964880>
[^3]: Bayrak, Mehmet. Gravür, fotoğraf ve kartpostallarla Osmanlı'da Kürt kadını. 2007, s. 125.
[^4]: Uyanıker, Ferhat. Millî Mücadele'de Türk kadını. 2009, s. 6.
[^5]: Bengio, Ofra. Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland. University of Texas Press, 15 Kasım 2014. <https://books.google.com/books?id=caCDBAAAQBAJ&dq=Kara+Fatima+Khanum&pg=PA177>
[^6]: van Bruinessen, Martin. From Adela Khanun to Leyla Zana: Women as Political Leaders in Kurdish History (from Women of a Non-State Nation: The Kurds, by Shahrzad Mojab (ed)). Mazda Publishers, 2001, s. 95-112.
[^7]: Gunter, Michael. Out of Nowhere: The Kurds of Syria in Peace and War. Hurst, 15 Kasım 2014. <https://books.google.com/books?id=zRcoBgAAQBAJ&dq=Kara+Fatima+Khanum&pg=PT31>
[^8]: The Kurdish women's revolution. ekurd.net. <http://ekurd.net/mismas/articles/misc2014/3/syriakurd1090.htm>
[^9]: van Bruinessen, Martin. From Adela Khanun to Leyla Zana: Women as Political Leaders in Kurdish History (from Women of a Non-State Nation: The Kurds, by Shahrzad Mojab (ed)). Mazda Publishers, 2001, s. 95-112.
[^10]: Gunter, Michael. Out of Nowhere: The Kurds of Syria in Peace and War. Hurst, 15 Kasım 2014. <https://books.google.com/books?id=zRcoBgAAQBAJ&dq=Kara+Fatima+Khanum&pg=PT31>
[^11]: KARA FATMA, THE AMAZON. (November 1, 1887). 1 Kasım 1887. <http://archives.chicagotribune.com/1887/11/01/page/9/article/kara-fatma-the-amazon>
