# Kapadokya Rumcası > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapadokya_Rumcas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kapadokya Rumcası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kapadokya_Rumcas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) - **Dilin adı:** Kapadokya Rumcası - **Kendi dilindeki adı:** Καππαδοκικά - **Ülkeler:** Yunanistan, eskiden Kapadokya ve civarı. - **Kişi sayısı:** Çok az, eskiden yok olduğu sanılmaktaydı. - **Dil ailesi:** Hint-Avrupa Dilleri; :Grek; ::Attik; :::Yunanca - **Resmi:** - - **Kurum:** - - **Alfabe:** Yunan alfabesi - **İso:** (Yok); ine; cpg - **Sil:** cpg ![Bizans İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, 12-15 yüzyıllarda, Yunanca lehçelerinin dağılımı. Sarı, modern Yunancanın temelini oluşturacak olan Bizans gerileme dönemi Koine Grekçesi; turuncu, Pontusça; yeşil, Kapadokyaca.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Distribution_of_Greek_dialects_in_late_Byzantine_Empire_tr.png) *Bizans İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, 12-15 yüzyıllarda, Yunanca lehçelerinin dağılımı. Sarı, modern Yunancanın temelini oluşturacak olan Bizans gerileme dönemi Koine Grekçesi; turuncu, Pontusça; yeşil, Kapadokyaca. (ru:Ivanchay derivative work: İnfoCan ( talk ), CC-BY-SA-3.0)* **Kapadokya Rumcası** veya **İç Anadolu Yunancası** (Καππαδοκικά *Kappadokika*) [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)nın bir temel [lehçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e_%28dilbilim%29) olup, [Rum Kırımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum_K%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1)'na kadar aslen [Kapadokya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapadokya)'da yaşayan [Rumlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapadokya_Rumlar%C4%B1) tarafından konuşulmaktaydı.[^1] 1920'lerdeki [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) arasındaki [nüfus mübadelesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye-Yunanistan_n%C3%BCfus_m%C3%BCbadelesi)nde Yunanistan'a göç edilmeye zorlandılar ve orada özellikle orta ve kuzey Yunanistan olmak üzere çeşitli yerlere yeniden yerleştirildiler.[^2] Kapadokyalı Rumlar hızla [Standart Modern Yunancaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) geçtiler ve kendi dillerinin 1960'lardan beri yok olduğu düşünülüyordu.[^3] 2005 Temmuz'unda, Mark Janse (Roosevelt Academy, Middelburg) ve Dimitris Papazachariou (Patras Üniversitesi) Orta ve Kuzey Yunanistan'da hâlâ kendi dillerini akıcı olarak konuşan Kapadokyalılar keşfettiler.[^4] Bunların arasında ebeveynlerinin ve büyükanne-babalarının aksine dillerine karşı oldukça olumlu bir tavrı olan 3. kuşaktan orta yaşlılar vardı. Yunanistan'a ilk gelen grup Kapadokya Yunancasını konuşmaya daha az eğilimliydi ve çoğu zaman konuşma sırasında standart Yunancaya geçmekteydi. Kapadokyaca konuşanlarla ve dil kullanımları ile ilgili bir araştırma halen hazırlanmaktadır. ## Tarihçe ve araştırmalar Kapadokya Yunancası, [Bizans Yunancası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F_Yunancas%C4%B1) ile ilintili olup 1071'deki [Malazgirt Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'nın ardından [Kapadokya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapadokya) bölgesinin Doğu Rumla bağlantısının kesilmesiyle egemen dil Türkçe olmaya başlamıştır. Bu dil hakkında fikir veren en eski belgeler, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da yaşamış olan [Mevlânâ Celaleddin-i Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE) ve oğlu [Sultan Veled](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Veled)'in Türkçe-Farsça karışık yazdığı şiirlerdir. Bu metinleri anlamlandırmak zor olmuştur çünkü [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) yazıyla yazılmışlar ve Rumi kendi yazılarında sesli harfleri işaretlememiştir. Kapadokyalı Rumlar 13. yüzyıla doğru Yunanca yerine Türkçe konuşmaya başlamışlar, "[Karamanlidika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamanl%C4%B1ca)" dedikleri bu yeni dilde Bizans döneminde kullandıkları Yunan alfabesiyle yazmaya devam etmişlerdir. Kapadokya Yunancasının en son konuşulduğu yerler 1923 itibarıyla şöyleydi: - Sille - [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) ve etraf köyleri - Faraşa (Bugünkü ismi [Çamlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aml%C4%B1ca%2C_Yahyal%C4%B1) ve etraf köyleri). Buralarda konuşulan Yunanca da Türkçeden büyük oranda etkilenmiştir. Yazınsal bir yazım geleneği olmayan Kapadokya Yunancasının ne Orta Çağ'dan ne de Erken Modern Çağ'dan yazılı bir eseri tespit edilebilmiştir. Bu dilin en eski tasvirleri 19. yüzyıldan kalma olup genelde özenli hazırlanmamışlardır. Kapadokyacanın yayımlanmış ilk güvenilir grameri, [Oxford Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oxford_%C3%9Cniversitesi)'nden Richard MacGillivray Dawkins (1871-1955) tarafından hazırlanmış, onun 1909-1911 yılları arasında yaptığı alan çalışmasına dayalı olan "Modern Greek in Asia Minor. A study of dialect of Silly, Cappadocia and Pharasa." (*Küçük Asya'daki modern Helence. Sille, Kapadokya ve Faraşa lehçelerinin bir incelemesi*) adlı eserdir. Nüfus mübadelesinden seneler sonra birkaç Kapadokya lehçesi (Uluağaç, Aravan, Akso ve Anaku) Atina'daki Küçük Asya Araştırmaları Merkezi (*Κέντρον Μικρασιατικών Σπουδών*) araştırmacıları tarafından tanımlanmış ve bir seri gramer tanımlanmıştır (ancak bütün Kapadokyaca konuşan köyler incelenmemiştir). Faraşalı papaz Teodoridis de bazı halk hikâyeleri yayımlayabilmiştir. Son yıllarda Kapadokya Helencesi üzerine yapılan araştırmalar tekrar artmıştır. Yakın zamanda [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'da keşfedilen Kapadokyaca konuşanlar da büyük olasılıkla yeni gramer, sözlük ve ilgili metinlerin de ortaya çıkmasına yol açacaktır. Dilbilim târihinde [ölü dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BC_dil) olarak kayda geçen ilk dil bu dil olmuştur. Ayrıca bir [Hint-Avrupa dilinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Avrupa_dil_ailesi) Hint-Avrupa grubundan olmayan başka bir dilin özelliklerini özümsemesi bakımından da ilgi çekici olup bu özümsemeler özellikle güneybatı Kapadokya'da daha belirgin olmuştur, sesli harf uyumu ve söz sıralamasında fiilin sonda kullanımı bunların arasındadır. ## Özellikleri Kapadokyacadaki Yunanca öğesi büyük ölçüde [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kökenlidir. Örneğin, "kapı" anlamına gelen θír veya tír, (klasik ve) Bizans Yunancasıdaki θύρα (Modern Yunancada θύρα)'dan kaynaklanır; *píka* veya *épka* ("ben yaptım"), Bizans Yunancası έποικα (Modern yunanca έκανα)'dan kaynaklanır. Diğer, Bizans-öncesi eskimiş kullanımlara örnek olarak, eski Yunancadan εμός, σός ve benzeri süzcüklerden mó(n), só(n) gibi [iyelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0yelik) [zamir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zamir)leri oluşturulması ve eski Yunancadaki tekrarlama eki -(i)sk- 'den türemiş olan -išk- kullanarak süregiden kipi (*imperfect tense*) oluşturulması gösterilebilir. Her seviyede Türkçenin etkisi görülebilir. Kapadokyaca ses sisteminde Türkçe ı, ö, ü [ünlü harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cnl%C3%BC_%28dilbilim%29)leri ve Türkçe kökenli b, d, g, š, ž, tš, dž [ünsüz harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cns%C3%BCz)leri vardır (gerçi bunların bir kısmı [damaksıllaşma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damaks%C4%B1lla%C5%9Fma) (*pallatalization*) yoluyla Yunancaya da girmiştir). Türkçe [ünlü uyumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_%C3%BCnl%C3%BC_uyumu) olan sözcüklere örnek olarak Türkçe *düşünmek*ten türemiş *düšündǘzu* ("düşünüyorum") (Malakopi lehçesinde), Türkçe *padişah*tan türeme patišáxıs \< patišáxis ("kral") gösterilebilir (Delmeso şivesinde). Kapadokyacada [isim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sim) [morfolojisinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bi%C3%A7imbilim) başlıca özelliği, [bitişken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biti%C5%9Fken) [isim çekimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sim_%C3%A7ekimi)nin (*agglutinative declension*) zaman içinde giderek ortaya çıkması, dilbilimsel cinsiyet ayrımının ise giderek yok olmasıdır. Örneğin, néka "(nötür) kadın" (dişil, kadınsı anlamında), -in halinde (genitif hal) *néka-ju*; çoğul *nékes*; çoğul ve -in hali, *nékez-ju* (Ulağaç lehçesinde). Türkçeye has bir diğer özellik, ismin -i halinin kesinlik belirtmesidir, örneğin *likos* ("kurt"; ismin yalın hali) ve *liko* ("kurdu"; ismin -i hali). [Bitişken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biti%C5%9Fkenlik) şekiller fiil çekimlerinde de görülebilir; örneğin geçmiş zamanın hikâye (*pluperfect*) [kip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kip)inde *írta ton* (Delmeso lehçesinde) Türkçe *geldi idi (geldiydi)* örneğine dayalıdır. Kapadokyacada sözcük sıralaması konu ve önemliliğe göre belirlenmesine rağmen, Türkçedeki [özne-nesne-yüklem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zne-nesne-y%C3%BCklem) sıralamasına doğru bir eğilim vardır. Yunan Kapadokya lehçelerinin ortak özelliği hepsinin Türkçe etkisi altında Bizansçadan evrimleşmiş olmalarıdır. Öte yandan bu lehçeler izole köylerde oluşmuştur. Bunun sonucu çeşitli Kapadokya Yunanca lehçeleri oluşmuştur. ## Şiveler - Kuzeydoğu Kapadokyaca ([Sinasos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafapa%C5%9Fa%2C_%C3%9Crg%C3%BCp), Potamia ve Delmeso) - Kuzeybatı Kapadokyaca ([Silata](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zl%C3%BCce%2C_Kayseri) (veya Zila), [Anaku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaymakl%C4%B1%2C_Nev%C5%9Fehir), [Flojita](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suvermez%2C_Nev%C5%9Fehir), [Malakopi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derinkuyu)) - Orta Kapadokyaca ([Akso](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasak%C3%B6y%2C_Ni%C4%9Fde), [Misti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konakl%C4%B1%2C_Ni%C4%9Fde)) - Güneybatı Kapadokyaca (Kumluca\[Aravan\], Gurzono, Fertek) - Güneydoğu Kapadokyaca ([Uluağaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulua%C4%9Fa%C3%A7%2C_Ni%C4%9Fde), [Semendere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ovac%C4%B1k%2C_Ni%C4%9Fde)) - Faraşa: Faraşa ve etraf köyleri olan Afşar ve Çukur'da konuşulmuş olan bu şive [Pontos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rumcas%C4%B1) helencesiyle benzer yanlar bulundurmaktadır. - [Sille](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sille) şivesi. ## Dış bağlantılar - [Kapadokya Yuncası hakkında Ethnologue raporu](http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=cpg) - [Mark Janse'nin Web sitesi](https://web.archive.org/web/20060302035915/http://www.roac.nl/default.asp?content=Faculty%2FJanse) ### Rumi ve Sultan Veled - Δέδες, Δ. 1993. Ποιήματα του Μαυλανά Ρουμή. Τα Ιστορικά 10.18-19: 3-22. - Meyer, G. 1895. Die griechischen Verse in Rabâbnâma. Byzantinische Zeitschrift 4: 401-411. - Mertzios, C.D. 1958. Quelques vers grecs du XIIIe siècle en caractères arabes. Byzantinische Zeitschrift 51: 15-16. - Burguière, P. 1952. Quelques vers grecs du XIIIe siècle en caractères arabes. Byzantion 22: 63-80. ## Ayrıca bakınız - [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) - [Kalabriya lehçesi (Yunanca)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalabriya_leh%C3%A7esi_%28Yunanca%29) - [Pontus lehçesi (Yunanca)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rumcas%C4%B1) - [Yahudi Yunancası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yevanik) - [Karamanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamanl%C4%B1lar) [^1]: Anderson, Stephen R.. Languages : a very short introduction. Oxford University Press, 2012. [^2]: Anderson, Stephen R.. Languages : a very short introduction. Oxford University Press, 2012. [^3]: Anderson, Stephen R.. Languages : a very short introduction. Oxford University Press, 2012. [^4]: Anderson, Stephen R.. Languages : a very short introduction. Oxford University Press, 2012.