# Kansu Uygur Krallığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kansu Uygur Krallığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kansu_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8a/Guiyi_Circuit.png)
* (SY, CC-BY-SA-4.0)*

- **Tam adı:** Kansu Uygur Krallığı
- **Yönetim biçimi:** kalıtsal Monarşi
- **Kuruluş yılı:** 848
- **Yıkılış yılı:** 1036
- **Öncel:** Uygur Kağanlığı
- **Ardıl:** Batı Xia Hanedanı
- **Yaygın diller:** Eski Uygurca
- **Din:** Mani dini, Tibet Budizmi
- **Yönetici unvanı:** Kağan

![Uygurlardan sonra ortaya çıkan Turfan Uygurları ve Kansu Uygurları. Sarı renk: Günümüzde Türklerin yaşadığı yerler.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Uygurlar%C4%B1n_b%C3%B6l%C3%BCn%C3%BC%C5%9F%C3%BC.PNG)
*Uygurlardan sonra ortaya çıkan Turfan Uygurları ve Kansu Uygurları. Sarı renk: Günümüzde Türklerin yaşadığı yerler. (Armand Sağ, public-domain)*

## Bağımsızlığın sağlanması

**Kansu Uygur Devleti**, bir kısım [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) soydaşı [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu)’da yerleşerek [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) ile ticari etkinliklerde bulunarak dostluk sağladı. [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) yöneticileri ile akrabalık bağı da edinmişlerdir. Ancak [T’ang sülalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%E2%80%99ang_s%C3%BClalesi)ne karşı ayaklanmaların çoğaldığı [10. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/10._y%C3%BCzy%C4%B1l) başlarında Kan-su Uygurları, bağlı oldukları ve merkezi [Tun-Huang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tun-Huang) olan [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) askerî bölgesi ile ilgilerini kestiler. Burada 905 yılında asi bir general [özerk devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zerklik) kurdu ve kendini "[kral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kral)" ilan etti. “Batı Hanları’nın Altın-dağ Krallığı” adını verdiği bu devlete [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)ı bağlamak istemiştir.Kansu Uygurlarından [Tegin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tegin) adlı kumandan ordusuyla [Tun-huang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tun-huang)’ı kuşatarak,şehir halkını “[kral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kral)”ı teslim etmeye zorlamıştı (911), bu olay üzerine Uygurların batı kolu da bağımsızlık kazanmıştır.

## Bağımsızlığın yitirilmesi

Kansu ve Tun-huang Uygurları, askeri başarı elde edememişlerdir. Bu nedenle haklarında fazla bilgi edinilememiştir. 10. yüzyıl başından itibaren [Mançurya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7urya) ve [Kore](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kore) kabilelerini toplayarak kuzeyde bir baskı ögesi olan ve özellikle [Beş Hanedan On Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9F_Hanedan_On_Krall%C4%B1k) devrinde [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)’in bazı kısımlarını ele geçiren [Kitanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kitanlar) (sonraki [Karahitaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar)), sonunda bir hanedan ([Liao Sülalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liao_S%C3%BClalesi), 907-1211) kurarak Kuzey Çin’de egemen oldukları zaman, Uygur Devleti [Kitanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kitanlar)ın (940'tan sonra) ve 1028'de [Tangutlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tangutlar)ın kurdukları [Batı Xia Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_%C5%9Eia_Hanedan%C4%B1)'nın egemenliğine girdi. Daha sonra 1226'da da [Cengiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'in [Moğol İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun egemenliğine girdi.

Kansu Uygurları, daha o zamanlardan beri “[Sarı Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar)" diye bilinir ve hala Batı Çin'de varlıklarını sürdürmektedirler.

Bu Uygurların torunları, sayıları birkaç bini bulan *Sarı Uygurlar* veya [Yugurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar), eski ana dillerine ve geleneksel dinleri olan lama Budizmine sadık yaşarlar.

## Ayrıca bakınız

- [Uygur Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- [Karahoca Uygur Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- [Kansu Uygurları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar)
