Turkipedia
Menü
Giriş yapHesap oluştur 

Kanijeli Siyâvuş Paşa

İçindekiler4
  1. Yaşamı
  2. Değerlendirme
  3. Eserleri
  4. Bibliyografya
  5. Dış bağlantılar
  6. Kaynakça

Kanijeli Siyâvuş Paşa (d. Kanije – ö. 1602, İstanbul), III. Murad saltanatı döneminde 1582-1584, 1586-1589 ve 1592-1593 yıllarında üç kez sadrazamlık yapmış Hırvat veya Macar asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Yaşamı

Aslen Hırvat<ref name="uzuncarsılı">Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVİ. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu say.342</ref> ya da Macar[1]Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi, say.22. olduğu sanılmaktadır.

Endurun'da saray eğitimi ile yetişmişti. Endurun'dan çıkma yaptığı zaman "hazine kethüdası" görevi verildi. 1567'de "büyük imrahor" görevine atandı. 1569'da ise "Yeniçeri Ağası" oldu.kdn|Süreyya|1996|s=1517 Daha sonra "Rumeli Beylerbeyliği"ne getirildi. Kubbealtı veziri olduktan sonra 1580'de II. Selim'in en küçük kızı olan Fatma Sultan ile evlendi.kdn|Süreyya|1996|s=1517

Ocak 1583'te Koca Sinan Paşa yerine birinci defa sadrazam oldu.kdn|Süreyya|1996|s=1517 Kafkasya seferine serdar olarak atanmayı bu görevinin bir kısmının fazla olduğunu iddia ederek kabul etmedi. Bu yüzden, bu sefere serdar tayin edilen Özdemiroğlu Osman Paşa askeri disiplinde zorluk çekti. Ayrıca İstanbul'da kalan kapıkulları da bundan memnun olmadılar. Askerin bu hoşnutsuzluğu yanında kapıkulu sipahilerine verdiği birer akça terakkiyi de asker az bulup kabul etmedi. Şikayet için Divana çıkan kapıkulu sipahi askerleri divanda Sadrazam Sivayuş Paşa'yı tahkir ettiler. Bunu haber alan padişah III. Murad, Sivayuş Paşa'yı sadaretten azletti ve yerine Özdemiroğlu Osman Paşa sadarete getirildi. Peçevi ayrıca Sivayuş Paşa'nın Özdemiroğlu'nun Kafkas seferinde başarısı ile Kırım hanı isyanını bastırması dolayısıyla kazandığı muvaffakiyetleri kıskandığını yazmaktadır.[2]İbrahim Peçevi Efendi (haz. Bekir Sıtkı Baykal) (1999), Peçevi Tarihi (2 Cilt), İstanbul:Kültür ve Turizm Bakanlığı) ISBN 975-17-1109-6

Sadrazam Özdemiroğlu Osman Paşa Sadrazam olduktan sonra da 1584'te serdar olarak İran üzerine sefere çıktı ve Tebriz'i işgal etmeyi başardı. Ama 29 Ekim 1584'te bu seferde iken hastalanıp öldü. Yerine Aralık'ta ikinci vezir olan Hadım Mesih Mehmed Paşa sadrazam oldu. Ama Nisan 1584'te reisülkittap Hamza Efendi ile mücadeleye girişip istediği gibi reisülkitabı sultan görevden ayırmayı kabul etmeyince, Hadım Mesih Mehmed Paşa sedaretten istifa etti. Böylece Kanijeli Sivayuş Paşa ikinci defa sadrazamlığa getirildi.

İkinci sadrazamlığında da Sivayuş Paşa askerlerle çatışmaya girişti. Ülkenin devamlı savaşlar dolayısıyla malî durumu bozuktu ve beklenen vergi gelirleri harcamalara yetişmemekteydi. Bu nedenle Sivayuş Paşa metalik paranın ayarını bozarak gelir sağlamaya çalıştı. Fakat bu tahsis edilmiş akçe askere verilince 1589'da ortaya bir kapıkulu sipahi isyanı çıktı. Bu isyan sırasında sipahiler Sultan müsahibi beylerbeyi Mehmed Paşa'yı öldürdüler. Bu hadiseyi önlemeyemediği için Sivayuş Paşa sadrazamlıktan azledildi.

1591'de Ferhad Paşa sadrazam iken Erzurum ahalisi orada bulunan yeniçerilerden şikayet etmiş ve sonra da oradaki yeniçeri kışlalarına hücum edip arbede çıkardılar. Bunun haberi İstanbul'a gelince, İstanbul'daki yeniçeriler çorbalarını içmeyip isyan ettiler. Bunun nedenini soran Sultan'a Ferhad Paşa durumun ciddiliğini küçümseyen yanlış bilgi verdi. Fakat gerçek 1592'de ortaya çıkınca sultan Ferhad Paşa'yı sadaretten azletti ve yerine üçüncü defa Sivayuş Paşa sadrazam olarak görevlendirildi.[3]Atayı tarihi

Sivayuş Paşa'nın üçüncü sedareti sırasında da kapıkulu askeri ile arası açıldı. 1593'te kapıkulu süvari askerlerine maaş dağıtılması sırasında kapıkulu sipahileri yine isyan ettiler. Bu üçüncü başvezirlik döneminde üçüncü defa sipahi çıkması sadece bir idarecilik noksanlığı olarak görülmedi ve Sivayuş Paşa'nın "uğursuz" olduğu isnat ve ithamlarına yol açtı. Sivayuş Paşa sadaretten ve devlet idaresinden emekliye ayrıldı, yerine Sinan Paşa üçüncü defa sadrazam yapıldı.

Bundan sonra Siyâvuş Paşa devlet hayatından çekilmiş şekilde İstanbul'da 10 yıl daha yaşadı. 1602 yılında İstanbul'da öldü. Eyüpsultan'dakikdn|Süreyya|1996|s=1517 Sokollu türbesinin karşısında bulunan kendi türbesine gömülmüştür.

Çoklu resim | footer= Eyüp Sultan Camii yakınında bulunan Siyâvuş Paşa Türbesi'nden görüntüler (Mart 2022)

| image1 = Tomb of Siyavuş Paşa (6).jpg | alt1 = | width1 = 170 | link1 =

| image2 = Tomb of Siyavuş Paşa.jpg | alt2 = | width2 = 170 | link2 =

| image3 = Tomb of Siyavuş Paşa (3).jpg | alt3 = | width3 = 170 | link3 =

Değerlendirme

Sivayuş Paşa'nın idare gücünün orta derecede olduğu kabul edilmektedir. Her üç sedareti sırasında kapıkulu askeri ile geçinememesi; onun uğursuzluğuna atıf olunarak ömrünün son 10 yılını devlet idaresinden uzak olarak geçirmesine neden olmuştur.

Uzunçarşılı onu değerlendirmekte iken zamanın tarihçileri Sivayuş Paşa'nın çok mutedil tabiatlı kolay kızmayan bir kişi olduğunu belirtmektedirler

Modern yaşam ve yapıtları ile Osmanlılar hakkındaki biyografi eserine göre[4]Aslan, Adnan, "Sivayuş Paşa (Kanijeli)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.2 s.547, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.

Osmanlı kaynakları... ılımlı, nazik ve dürüst bir kişi olarak söz et(mişlerdir).

Eserleri

Harmanlı'da Sivayuş Paşa tarafından yaptırılan köprü
Harmanlı'da Sivayuş Paşa tarafından yaptırılan köprüThe original uploader was Vlado.nikolchev at Bulgarca Vikipedi ., CC BY 2.5, Wikimedia Commons

Eyup'deki türbesi yanında açılma kitabesi 1602 olan bir hayrat çeşmesi vardır.

Ayrıca Edirne civarında (şimdi Bulgaristan'da bulunan) Harmanlı'da bir cami, mektep ve hamamdan oluşan bir külliye yaptırmıştır. Harmanlı'da Kanijeli Siyâvuş Paşa'nın 1585'te "Harmanlı Çayı"'nın üzerinde yaptırmış olduğu (ama günümüzde sadece bir kuru dereyi geçen) "kambur" adı verilen taş köprü hâlâ ayaktadır ve turist çekmektedir.

Bibliyografya

  • kitap kaynağı |soyadı=Süreyya |ad=Mehmed |editör1=Nuri Akbayar |editör2=Seyit Ali Kahraman |başlık=Sicill-i Osmanî|özgünyıl=1893|yıl=1996 |yayımcı=Kültür Bakanlığı ile Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı |cilt=V|yer=İstanbul |dil=Türkçe|url=https://archive.org/details/sicill-i.osmani_01/Sicill-i.Osmani_05/page/n144/mode/1up (Alıntılar orijinal eserden değil, urlde verilen eserden yapılmıştır)

Dış bağlantılar

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.

  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010)

  • Aslan, Adnan, "Sivayuş Paşa (Kanijeli)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.2 s.547, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.

  • Bosworth, C.E., van Donzel, E., W.P. Heinrichs, W.P. ve Lecomte, G. (ed) (1997] Encyclopedia of Islam 2.ed. Cilt.IX SAN-SZE, say.726 ISBN 90-04-10422-4 İng

  • Ak, Mahmut, "Sivayuş Paşa, Kanijeli " (2009) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:37 Sayfa:311-313, İstanbul:TDV Yayınları. Online:http://tdvislamansiklopedisi.org/dia/pdf/c37/c370205.pdf

Kaynakça

  1. 1.Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi, say.22.
  2. 2.İbrahim Peçevi Efendi (haz. Bekir Sıtkı Baykal) (1999), Peçevi Tarihi (2 Cilt), İstanbul:Kültür ve Turizm Bakanlığı) ISBN 975-17-1109-6
  3. 3.Atayı tarihi
  4. 4.Aslan, Adnan, "Sivayuş Paşa (Kanijeli)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.2 s.547, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.