# Kangar Birliği

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kangar_Birli%C4%9Fi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kangar Birliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kangar_Birli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0)

- **Başkent:** Trans-İli Ala Dağları (Alatau) civarında
- **Resmî diller:** Eski Türkçe
- **Resmî dinler:** Tengricilik
- **Kuruluş yılı:** 659
- **Yıkılış yılı:** 750
- **Öncel:** Göktürk Kağanlığı
- **Ardıl:** Batı Göktürk Kağanlığı; Kimek-Kıpçak Konfederasyonu; Oğuz Yabguluğu

**Kangar Birliği**, günümüz [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan) topraklarında ([Yedisu bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yedisu_b%C3%B6lgesi) hariç) kurulmuş bir Türk devletiydi. **Kangar** kelimesi, günümüzde Uygur, [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar), [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) ve [Karakalpak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpaklar)[^1] uluslarının bir parçası olan [Kanglı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kangl%C4%B1lar)/[Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) halkının [erken ortaçağdaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erken_Orta_%C3%87a%C4%9F) adıdır. Kangar Birliği'nin başkenti [Ulutau](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulutau)'da bulunuyordu. Üç kabilesi "Kangar" olarak bilinen [Peçenekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler), Uygurlar, [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) ve Kimek-Kıpçaklar tarafından mağlup edildikten sonra [Bulgarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar) hedef alarak Doğu Avrupa'da [Peçenek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler) [Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler)'nı kurmuşlardır (MS 890–990).

## Etimoloji

Bugün etimolojistlerin Kangar ismi ile iki çıkarımı bulunmaktadır, Kang/Kang (Qang/Qang) [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)ler için *Baba, ilk ata* ve *insan, adamlar* anlamlarında Kanger'den geldiği düşünülmektedir. Bir diğer çıkarım ise Eski Türkçede *Kangli* sözcüğüdür, bu sözcüğün anlamı eski Türkçede *Vagon, araç*tır ve Kangly kabilesinin adı ile eşseslidir.

## Bağımsızlık

[Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87inliler) [Yedisu Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yedisu_b%C3%B6lgesi)ni ele geçirdikten sonra, Kangar Kağanlığı bağımsız hale gelir. Sonrasında Güney Kazakistan ve [Siri Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyhun) topraklarında Çinlileri püskürtmeyi başarmışlardır. Siri Derya bölgesine özerklik vermişlerdir. [Oğuz Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) Güney Kazakistan'da, Kimek Türkler [İrtiş Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rti%C5%9F)nde, Kumanlar Mugodyarda ve Kıpçaklar Kuzey Kazakistanda Kangarların boyunduruğu altına gimişlerdir.

7. yüzyılın sonlarında Siri Derya şehirleri isyan edip [Soğdiana](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdya) halkları ile ittifak oluşturdular. İsyan başarılı oldu, ama Müslüman Arap orduları Soğdianaya güneyden saldırdılar. İsyanın etkisi azaldı ve Kangarlar [Siri Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyhun) şehirleri üzerinde kurdukları özerkliğe devam ettiler.

## Birliğin çöküşü

8. yüzyılın başlarında Oğuz Konfederasyonu ve [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent) şehri Kangar'dan ayrıldı. [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) ise Sığnaks, [Hucend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hucend) ve Yaş gibi Kangar şehirlerine baskınlarına devam ettiler. Araplar Sogdiana'yı ele geçirdikten sonra Siri Derya şehirlerine kadar tüm Kangar şehirlerine saldırdılar. Araplar Güney Kazakistan'ı ele geçirdiler bundan sonra Oğuzlar Siri Derya'ya kadar tüm Kangar şehirlerini ele geçirdiler. Oğuzlar Kimek Kağanlığı ile ittifak antlaşması imzaladı. Ağır saldırılar ve işgallere dayanamayan Kangar Birliği dağıldı. Kargarlar'ın Batı kolu, Peçeneklerin kontrolü altına girdi. Topraklarını geri alan Hazar Kağanlığı Doğu Avrupa'da Kangar Halefi bir devlet kurdu. Ve birlik dağılarak Hazar Kağanlığına bağlı küçük bir devlet halini aldı.[^2][^3][^4][^5][^6][^7][^8]

[^1]: Origin of the Karakalpak People//KSIE. 1947, s. 75.
[^2]: Marshall Cavendish Corporation (2006). Peoples of Western Asia. p. 364.
[^3]: Bosworth, Clifford Edmund (2007). Historic Cities of the Islamic World. p. 280.
[^4]: Borrero, Mauricio (2009). Russia: A Reference Guide from the Renaissance to the Present. p. 162.
[^5]: Tolstoi V.P. Origin of the Karakalpak people//KSIE, Moscow, 1947. p.75
[^6]: M.Zakiev, Origin of Türks and Tatars, p.361, Moscow, "Insan", 2002, ISBN 5-85840-317-4
[^7]: P.Golubovsky, Pechenegs, Torks, and Polovetses before Tatar invasion, SPb, 1884. p.55, in L.Gumilev, Ancient Türks, Ch.20 (In Russian)
[^8]: Constantine Porphyrogenitus, De Administrando Imperio