# Kamança

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaman%C3%A7a
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kamança, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kaman%C3%A7a (CC-BY-SA-4.0)

![Kamança çalan bir Azerbaycanlı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/89/Azerbaijani_playing_kamancha.jpg)
*Kamança çalan bir Azerbaycanlı (User:Azeri, public-domain)*

![Kamança](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/A_court_musician_playing_the_kemanche%2C_painting_in_style_of_Abul_Qasim%2C_Qajar_Iran.jpg/1280px-A_court_musician_playing_the_kemanche%2C_painting_in_style_of_Abul_Qasim%2C_Qajar_Iran.jpg)
*Kamança (School of Abu’l-Qasim, public-domain)*

**Kamança** veya **kamançe** ([Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice): kamança, کمانچہ); [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) Bölgesi'nde çalınan bir tür yaylı telli çalgıdır. Enstrümanın yapısındaki ufak değişikliklerle birlikte [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler), [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler), [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) ve [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) müziklerinde kullanılır.[^1] Kamança kavisli Bizans lirasının da tarihsel atası olan [rebab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rebap) ile akrabadır.[^2] Teller değişken gerilimli bir yay ile çalınır.

2017 yılında kamança ile el işi yapma ve oynama sanatı, [UNESCO'nun Azerbaycan ve İran'ın Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri'ne](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO_Somut_Olmayan_K%C3%BClt%C3%BCrel_Miras%C4%B1_listesi) dahil edildi.[^3]

## İsim ve etimoloji

"Kamança" kelimesi Farsçada "küçük yay" anlamına gelir (kæman yay ve -ça, küçük).[^4] Türkçe kemençe kelimesi Farsçadan alınmış olup telaffuzu Türkçenin [fonolojisine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sesbilim) uyarlanmıştır, ancak Türk versiyonu yapı ve ses açısından Fars kamançasından önemli ölçüde farklıdır. Ayrıca Türk müziğinde kullanılan [kabak kemane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabak_kemane) adı verilen ve İran kemençesinden biraz farklı olan bir çalgı da vardır.[^5]

## Yapı

Kamançanın; kamança yapımcısının onu aşağı bölümde kolay hareket etmesi için kesik bir ters koni şeklinde şekillendirdiği [klavye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klavyeli_%C3%A7alg%C4%B1lar) dahil uzun bir boynu, her iki yanında dört mandalın yerleştirildiği bir delikli kutusu ve taç kısmı vardır.[^6] Geleneksel olarak kamançaların üç ipek teli vardır ancak modern üretimler dört metal tele sahiptir. Kamançalar son derece süslü kakmalara ve özenle oyulmuş [fildişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fildi%C5%9Fi) akort mandallarına sahip olabilir. Gövdenin uzun bir üst boynu ve su kabağından veya tahtadan yapılmış, genellikle kuzu, keçi veya bazen balık derisinden yapılmış bir zarla kaplı, üzerine köprünün yerleştirildiği çanak şeklinde bir alt rezonans odası vardır. Yaklaşık bir [keman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keman) uzunluğunda olmasına rağmen [çello](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyolonsel) gibi oturarak çalınır. Çalgıcı bir sandalyede otururken uç pimi dizine veya uyluğuna dayanabilir.

Kamança genellikle sıradan bir [keman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keman) gibi akort edilir (G, D, A, E).

## Önemli kamança sanatçıları

- [Habil Aliyev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habil_Aliyev)
- [Mehdi Bagheri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehdi_Bagheri)
- [Ali-Asghar Bahari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali-Asghar_Bahari)
- [Mark Eliyahu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mark_Eliyahu)
- [Kayhan Kalhor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keyhan_Kelhur)
- [Ardeshir Kamkar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardeshir_Kamkar)
- [Kourosh Babaei](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kourosh_Babaei)
- [Sayat-Nova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayat_Nova)
- [Mostafa Taleb](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mostafa_Taleb)
- [Yaara Beeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaara_Beeri)
- [Mehrnam Rastegari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehrnam_Rastegari)

## Ayrıca Bakınız

- [İran müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_m%C3%BCzi%C4%9Fi)
- [Azerbaycan müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_m%C3%BCzi%C4%9Fi)
- [Rebab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rebap)

[^1]: Central Powers. <http://dx.doi.org/10.1163/2352-3786_dlws1_beww1_en_0119>
[^2]: Iranian string instrument 'Kamancheh' to be inscribed on UNESCO list. <http://en.mehrnews.com/detail/News/106573>
[^3]: Art of crafting and playing with Kamantcheh/Kamancha, a bowed string musical instrument. UNESCO. <https://ich.unesco.org/en/RL/art-of-crafting-and-playing-with-kamantcheh-kamancha-a-bowed-string-musical-instrument-01286>
[^4]: Artigo original com identificação. <http://dx.doi.org/10.33233/eb.v17i5.2331.s1537>
[^5]: YÖNTEM, Veli. KABAK KEMANEDE KULLANILAN SAĞ VE SOL EL TEKNİKLERİNE YÖNELİK EĞİTİMCİ VE İCRACI GÖRÜŞLERİ. 30 Haziran 2023, s. 90-110. <http://dx.doi.org/10.31722/ejmd.1189520>
[^6]: Digital files stored and retrieved using DNA. Mart 2013, s. 5-5. <http://dx.doi.org/10.1088/2058-7058/26/03/10>
