# Kalpak > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalpak > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kalpak, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kalpak (CC-BY-SA-4.0) ![Medine Müdafii Fahreddin Paşa, Osmanlı kalpağı ile.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Ya%C5%9Fl%C4%B1_%C3%96mer_Fahreddin_Pa%C5%9Fa.jpg) *Medine Müdafii Fahreddin Paşa, Osmanlı kalpağı ile. (Yuotka, CC-BY-SA-4.0)* ![289x289pik](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/M%C3%BC%C5%9Fir_Gazi_Mustafa_Kemal_Pa%C5%9Fa%2C_Bal%C4%B1kesir%2C_1923.png) *289x289pik (public-domain)* **Kalpak** ([Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e): *kalpak* \< [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e), [Karakalpakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpak%C3%A7a): қалпақ, [Kazakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a): қалпақ, [Kırgızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zca): калпак), ters döndürülmüş kesik koni şeklinde, genellikle kürk, kumaş veya deriden imal edilen bir başlık türüdür. Genellikle [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de, [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'da, [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da, [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'da ve [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) ülkelerinde kullanılır. Tarihsel olarak çeşitli [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) topluluklarında yaygın olarak kullanılmıştır. Kalpak kışın başı sıcak tutmak, yazın ise başı güneşten korumak için kullanılır. Kışın kullanılan kalpaklar daha kalın, yazın kullanılanlar daha ince kumaşlardan, gölgelik için kullanılanlar ise daha geniş olmak üzere, mevsimlere göre farklı kalpak türleri bulunmaktadır. ![Türk kalpağı ile Enver Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/69/Enver_Bey.jpg) *Türk kalpağı ile Enver Paşa (Carl Pietzner, public-domain)* Kalpağın birçok çeşidi vardır. Giyilmedikleri zaman tutmak veya taşımak için genellikle düz bir şekilde katlanabilirler. Kenar her yöne döndürülebilir. Bazen kenarda bir kesik vardır, böylece iki uçlu bir tepe noktası oluşturulabilir. Düz beyaz olanlar genellikle festivaller ve özel günler için ayrılmıştır. Günlük kullanım için tasarlananlarda siyah kadife astar olabilir. [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'nın [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) kültürlerinde, [Türkiye'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) silindirik kalpaklarından ziyade bir dağa benzeyen keskin bir sivriliğe sahiptirler. *Kalpak* kelimesi olarak Türkçe kökenli bir kelimedir. Ermeni [sözlükbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BCkbilim)ci [Sevan Nişanyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevan_Ni%C5%9Fanyan)'a göre *keçe külâh*[^1]*;* [Türkolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkoloji) ve [sözlükbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BCkbilim)ci [Hasan Eren](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Eren)'e göre *deri*, *kürk veya kumaştan yapılmış başlık* demektir.[^2] *Kalpak* kelimesi [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)den [Bulgarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgarca)ya, [Sırpça](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rp%C3%A7a)ya, [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)ya, [Macarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarca)ya, [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)ya, [Tacikçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tacik%C3%A7e)ye, [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca)ya, [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca)ya, [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a)ya ve diğer [Slav dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slav_dilleri)ne geçmiştir.[^3] Türklerin kalpak taktığına dair en eski bilgiler eski Çin kaynaklarında bulunmaktadır.[^4] Türk [sözlükbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BCkbilim)ci [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud), [Dîvânu Lugâti't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk) adlı Türkçe sözlüğünde Türklerde kalpağın çok yaygın olduğunu gösteren atasözlerine yer vermiştir.[^5] Buradan hareketle kalpağın Türk kökenli bir başlık ve Türklerin milli başlığı olduğunu; daha sonra diğer halklara geçtiğini söylemek yanlış olmayacaktır.[^6] Günümüzde [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan) sınırları içinde yaşayan [Karakalpaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpaklar) da adlarını kalpak kelimesinden almışlardır. [^1]: kalpak. [^2]: Hasan Eren. Eren Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü (ETDES). Türk Dil Kurumu Yayınları, 2020. [^3]: Hasan Eren. Eren Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü (ETDES). Türk Dil Kurumu Yayınları, 2020. [^4]: Türk, Emine Bilgehan. Millî Bir İmge Olarak Türk Romanında Kalpak. 2018. [^5]: Türk, Emine Bilgehan. Millî Bir İmge Olarak Türk Romanında Kalpak. 2018. [^6]: Türk, Emine Bilgehan. Millî Bir İmge Olarak Türk Romanında Kalpak. 2018.