# Kalenderhane Camii

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalenderhane_Camii
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kalenderhane Camii, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kalenderhane_Camii (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Kalenderhane_Camii_SE_Istanbul.jpg/1280px-Kalenderhane_Camii_SE_Istanbul.jpg)
* (Stilbes, CC-BY-SA-3.0)*

- **Yapı adı:** Kalenderhane Camii
- **Konum:** İstanbul, Türkiye
- **Dini inanç:** İslam
- **Mezhep:** Sünni
- **Mimari tür:** Yunan haçı planlı kilise
- **Mimari biçim:** Bizans
- **İnşaat tamamlanma yılı:** 12. yüzyıl
- **Minare sayısı:** 1

**Kalenderhane Camii** ya da eski adıyla **Theotokos Kyriotissa Kilisesi** ([Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca): Εκκλησία της Θεοτόκου Κυριώτισσας *Ekklisía tis Theotókou Kyriótissas*), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Vefa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vefa%2C_Fatih) semtinde [Doğu Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminden kalma bir yapıdır. [Bozdoğan Kemeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozdo%C4%9Fan_Kemeri)'nin en doğu ucunun güneyinde yer alır. Doğu Ortodoks Kilisesi formundadır. [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)da Osmanlı'lar tarafından camiye çevrilmiştir. Yüksek olasılıkla kilise ilk durumunda [Theotokos Kyriotissa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theotokos)'ya adanmıştı. Yapı, Yunan haçı kemerli Bizans kilisesi örneğinin var olan birkaç örneğinden birini temsil eder. Plan ve üslup özelliklerine göre binanın [9.](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._y%C3%BCzy%C4%B1l) veya [10. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/10._y%C3%BCzy%C4%B1l)a ait olduğu varsayılır.

Yapı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde ilk olarak [Kalenderî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalender%C3%AE)[derviş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F)leri tarafından kullanıldığından adı Kalenderhane olmuştur. Caminin avlusunda kilisenin ilk zamanlarında yapıya dahil olan ancak şimdi yıkılıp harabe halini alan duvar kalıntıları bulunmaktadır. Caminin kubbesi dört köşeden örülen kemelerle oluşturulan dairenin üstüne oturtulmuştur. Kubbede çok da eskiden kalmadığı anlaşılan mozaik desenleri bulunmaktadır. Özellikle yapı içinde yer alan mermer kaplamalar göz alıcıdır.

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5a/Cephe1.jpg)
* (Original uploader was Aksee at tr.wikipedia, CC-BY-SA-3.0)*

## Tarihi

Bu sitedeki ilk yapı, Roma hamamı idi. Altıncı yüzyılı takiben (tarihleme taş işçiliğine bakılarak yapılmıştır) kilisenin büyük kubbesi ve yarı kubbeleri Bozdağan kemerine rağmen yükseliyordu. Daha sonra-olasılıkla yedinci yüzyıl-daha büyük bir kilise, ilk kilisenin güneyine yapıldı. Üçüncü bir kilise, tekrar kutsal yer olarak kullanılıyordu. Yarı kubbeler daha sonra *Commenian* döneminde on ikinci yüzyılın sonu olarak tarihlenebilir Osmanlı'larca yıkıldı. Kilise manastır yapıları ile çevreleniyordu, Osmanlı döneminde hepsi tamamıyla yıkıldı. Constantinople'un Latin'lerde fethinden sonra, yapı Roma Katolik kilisesi olarak kullanıldı. İstanbul'un 1453 yılında fethinden sonra, kilise [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından Kalenderi dervişlerine verildi. Dervişler burayı medrese olarak kullanıyordu. O zamandan beri Kalenderhane (Kalender evi) olarak biliniyordu. 18 nci yüzyılda *Babüssaade (saray) Ağası Maktul Beşir Ağa* tarafından camiye dönüştürüldü. Yangından ve depremden zarar gören cami 1854 yılında restore edildi. Kalenderhane caminin minaresine 1930 yılında [yıldırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eim%C5%9Fek_ve_y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m) düşerek yıkılmıştır. Minaresinin yanıp çökmesinden dolayı terk edildi. 1966-1975 yılları arasında [Harvard Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harvard_%C3%9Cniversitesi) ve [İstanbul Teknik Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Teknik_%C3%9Cniversitesi) iş birliği ile yapılan bir araştırma ve kazıya konu olmuş, harap durumdayken 1968 yılında [restore](https://turkipedia.org/tr/wiki/Restorasyon_%28onar%C4%B1m%29) edilerek tekrar ibadete açılmıştır.

## Dış bağlantılar

- [Archnet](http://arcnet.org/library/sister/one-site.tcl?site_id=7173)