Kahire Kuşatması

Kahire Kuşatması, 1798-1802 Osmanlı-Fransız Savaşı'nda evre.

Kuşatma öncesi

13 Haziran 1801'de Kaptan-ı derya Kethüdası Hüsrev Ağa komutasındaki Türk birlikleri ile John Hely-Hutchinson komutasındaki İngiliz birliklerinden oluşan Müttefik ordu Nil'in batısından, Bilbis'ten Nil'in dönemeç noktasına ilerleyen Sadrazam Yusuf Ziya Paşa komutasındaki Türk ordusu ise Nil'in doğusundan gelerek Kahire'nin kuzeyinde Nil'in dönemeç yaptığı yerde nehir üzerinde birbirleriyle sandallarla irtibat kurdular. Yusuf Ziya Paşa komutasındaki Türk ordusu 13 Haziran'da Adiliye köyü yakınına kadar ilerledi ve Kahire'yi savunmak için Fransız ordusunun düzenlediği hatta çattı.^{[1]"Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, 1798-1802 Osmanlı-Fransız Harbi", ATASE Yayınları, Ankara (1987), s.101}

Müttefik ordu ise aynı gün İnbabe'yi ele geçirerek nehir kıyısında tahkimat yapmaya başladı, bir kısım kuvvetler ise Gize'yi kuşattı ve 21 Haziran'da zaptetti.^{[2]"British Victory in Egypt, 1801: The End of Napoleon's Conquest", Piers Mackesy, Routledge (2013), ISBN 9781134953578, s.187-190}

Kuşatma

Kahire'yi kuzeyden savunan hisarların düşmesi Fransız ordusunu çok zor durumda bıraktı ve 20.000 Fransız askeri çok dar bir alana sıkıştı. Fransız komutan Augustin Daniel Belliard Kahire'yi savunma için büyük gayret gösterse de iki taraftan ateş altına alınmış olan Fransız ordusunun savaşma azmi kırılmaya başladı.

Bu nedenle General Beliard, 22 Haziran 1801'de^{[3]"History of the French Revolution: And of the Wars Resulting from that Memorable Event", John James McGregor (1828), c.7, s.156-173} bazı şartlarla Mısır'ın boşaltılması için bir kurul toplanmasını Müttefik ordu komutanlarına teklif etti.^{[4]Başbakanlık Osmanlı Arşivi; Hatt-ı Hümayun Tasnifi, No. 7216[5]"Cevdet Tarihi", c.7, s.125}

Tahliye Şartnamesi

General Beliard'ın teklifi Müttefik komutanlarınca kabul edilince tahliye koşullarını görüşmek üzere bir kurul teşkil edildi. Buna göre; Sadrazam Yusuf Ziya Paşa'yı temsilen Sadaret Kapısı Kethüdası Osman Bey, Kaptan-ı Derya Giritli Hüseyin Paşa'yı temsilen İshak Bey, İngiliz ordusunu temsilen General Johnhope, Fransızları temsilen ise General Modan, General Dongelo ve General Naderchef bu kurula delege olarak atandılar.^{[6]"Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, 1798-1802 Osmanlı-Fransız Harbi", ATASE Yayınları, Ankara (1987), s.102}

27 Haziran'a kadar süren toplantılarda Fransız heyeti içinde bulundukları kötü durumu Müttefiklerden bir nebze gizlemeyi başardılar. Buna mukabil, Müttefikler de ilave asker kaybetmeksizin Kahire'nin tahliye edilmesi ve bu sayede (direnmeye devam eden) İskenderiye'nin de teslim olması gayesini güttüler.

27 Haziran 1801 tarihinde imzalanan Kahire Şartnamesi'yle Fransız ordusunun Kahire'yi tahliye ederek silahlarıyla birlikte Fransa'ya dönmeleri hususunda mutabakat sağlandı.^{[3]"History of the French Revolution: And of the Wars Resulting from that Memorable Event", John James McGregor (1828), c.7, s.156-173[7]"The French occupation of Egypt, 1798–1801", Darrell Dykstra, In: Daly MW, ed. The Cambridge History of Egypt. The Cambridge History of Egypt, Cambridge University Press (1998), s.113-138}

Kuşatma sonrası

Şartname koşulları uyarınca Fransız ordusu 9 Temmuz 1801'de Kahire'yi tahliye etmeye başladı ve bu işlem 10 Temmuzda tamamlandı.^{[8]"Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi", ATASE Yayınları, c.3, Ks.5, s.412}

11 Temmuz 1801 Cuma akşamı Sadrazam Yusuf Ziya Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu üç yıllık Fransız işgalinin ardından Kaptan-ı Derya Küçük Hüseyin Paşa, Halep Beylerbeyi İbrahim Paşa, Diyarbekir Beylerbeyi İbrahim Paşa, Arnavut Tahir Paşa ve Yeniçeri ağaları, Kölemen Beyi İbrahim Bey komutasındaki birliklerle düzenli bir şekilde Kahire'ye girdi.