# Kadızâde Mehmed > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de_Mehmed > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kadızâde Mehmed, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de_Mehmed (CC-BY-SA-4.0) - **Adı:** Kadızâde Mehmed - **Doğum adı:** Kadızâde Mehmed - **Doğum tarihi:** 1582 - **Doğum yeri:** Balıkesir, Osmanlı Devleti - **Etnik köken:** Türk - **Ölüm tarihi:** 1635 - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı Devleti - **Yaşadığı yer:** İstanbul - **Mezhep:** Sünnilik - **Meslek:** Vaiz, imam - **Milliyet:** Türk - **Etkilendikleri:** İmam Birgivî - **Etkiledikleri:** Kadızadeliler - **Dini:** İslam (Sünnilik) **Kadızâde Mehmed Efendi**, Küçük Kadızâde veya Kadızâdeli (o. 1582, [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir) – 1635, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)) [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yaşamış olan bir [vaiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaiz). Görüşlerini kabul eden taraftarları, kendilerine *Kadızâdeliler* demekteydiler. Kadızâde Mehmed'in, [İmam Birgivî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mam_Birgiv%C3%AE)'nin görüşlerinden etkilenmesinden dolayı [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)u reddettiği öne sürülür. Mehmed'in babası, vilâyet hâkimiydi. [Kadızade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler)liler, halkı etki altına alarak politik davranışlarda bulunan kişilerdi. Halka hitaben konuşan vaizler, devlet aleyhinde ileri geri konuşabilir ve isyan çıkarabilirlerdi. Kadızâdelilerin ilk önderlerinden biri Kadızâde Mehmed Efendi'dir. Gençken [tarikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat) yoluna girmek istemiş, ancak anlayışına uymadığından meslek olarak [vaizliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaiz) seçmiştir. [Hitâbeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Retorik) kuvvetli olduğundan kısa zamanda ün kazanarak 1631 yılında [Ayasofya Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya) vaizliğine tayin edilir, devlet işlerinin bozukluğuna dikkat çeker. Bütün bu bozuklukların [şeriat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat)e aykırı hareketlerin sonucu olduğunu söyler. Halkı şeriate aykırı saydığı tarikatlere karşı hareket ettirmiştir. [IV. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad)'ın tütün yasağını desteklemiştir. [Tütün](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCt%C3%BCn) ve [kahve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahve)nin Allah tarafından yasaklanmadığı hatırlatılınca hükümdarın yasakladığını, bunun kâfî olduğunu söylemiştir.[^1] Sûfîlerle yaptığı münakaşaları, ilk defa Pîr Sivas Efendi'yle tartıştığında dikkat çekti. Birkaç sene [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [Sultan Murad Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Murad_Camii)'nde [imamlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mam) yaptıktan sonra [Yavuz Sultan Selim Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yavuz_Selim_Camii)'nde imam olup Cuma hutbelerinde muntazaman tasavvuf karşıtı hutbeler okudu.[^2] Kadızâde Mehmed, Sultan [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed)'in bir danışmanı olunca o ve yakınlarının sarayda etkili oldu. Kendisi [İslâm Peygamberi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'nin ve [Selef-i Sâlihîn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selef-i_S%C3%A2lih%C3%AEn) zamanındaki gibi sâde bir hayata dönüşü tavsiye ederdi. Dolayısıyla [bid'at](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bid%27at) olarak gördüğü [kubbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbe) yapımı, [Mevlid Kandili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlid_Kandili), [kahve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahve) ve [tütün](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCt%C3%BCn) kullanmak, sûfîlerin [zikir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zikir)leri gibi şeylere karşı cephe aldı. ## Literatür - Türkiye Tarihi 3, Hüsiyen G. Yurdaydın, Sina Akşin, Zafer Toprak, Ayla Ödekan, Metin Kunt Suraiye Faroqhi, 2.250. ## Ayrıca bakınız - [Kadızade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler) - [Üstüvanî Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cst%C3%BCvan%C3%AE_Mehmed) [^1]: Enver Demirpolat, "Osmanlılarda felsefenin serüveni" [^2]: Zilfi, C. Madeline C.The Politics of Piety: The Ottoman Ulema in the Post-Classical Age (1600–1800).