# Kadızâde-i Rûmî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de-i_R%C3%BBm%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kadızâde-i Rûmî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de-i_R%C3%BBm%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum adı:** Selahaddin Musa - **Doğum tarihi:** (Yaklaşık olarak) 1364 - **Doğum yeri:** Bursa, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1436 - **Ölüm yeri:** Semerkant, Timur İmparatorluğu - **Milliyeti:** Türk - **Dalı:** Astronomi ve Matematik - **Öğrenim:** Uluğ Bey Medresesi **Kadızâde-i Rûmî** (yak. 1364, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) – 1436, [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant), [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)) asıl adı *Selahaddin Musa*, Orta Çağ'ın ünlü [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) ve [astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) bilgini. Osmanlı Devleti'nde yetişmiş bir bilim insanı olan Kadızade, eğitimini tamamlamak için gittiği [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'e hocalık ve yol göstericilik yapmış; Uluğ Bey'in Astronomi Cetvellerinin hazırlanmasında büyük hizmeti geçmiştir. Uluğ Bey Medresesi'nde [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ve [Fethullah Şirvani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fethullah_%C5%9Eirvani)'yi yetiştirmiştir. Torunu [Mirim Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirim_%C3%87elebi) 15. yüzyılın önemli matematikçileri arasındadır.[^1] ## Hayatı Bursa'da ulema sınıfından bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babası, Bursa Kadısı Mehmed Efendi'dir. Dedesi Mahmut Çelebi de uzun süre Bursa kadılığı yapmış ve bu nedenle "*Koca Kadı*" olarak tanınmaktaydı. Babasının ölümü üzerine dedesi Kadı Mahmud Çelebi tarafından yetiştirildi.[^2] Medrese öğrenimine Bursa'da başladı. [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) döneminin ünlü bilgini [Molla Fenari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_Fenari)'nin öğrencisi oldu; ondan fıkıh, astronomi, matematik dersleri aldı. Astronomi bilgisini ilerletmek için [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya giderek Müneccim Feyzullah'tan astronomi dersleri aldı. 1383'te Bursa'da iken aritmetik ve cebir üzerine bir eser yazdı. Dönemin önde gelen bilim adamlarından [Seyid Şerif Curcânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_%C5%9Eer%C3%AEf_C%C3%BCrc%C3%A2n%C3%AE)'nin derslerine devam edebilmek için Molla Fenari'nin teşvikiyle [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan)'a gitti. Onun "*Mevakif* (Duraklar)" adlı eserini inceleyip, eserde birtakım eksiklik ve yanlışlıklar tespit etmesi üzerine, hocası Seyid Şerif Curcânî ile arası açıldı. Bu sebeple [Curcan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgan)'dan ayrılarak Bursa'dayken hocası Molla Fenari'nin ziyaret etmesini önerdiği [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara) ve [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) şehirlerini görmek için 1407'de yola çıktı. 1410 yılında Semerkant'a vardı. Burası o sırada [Timur İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) olan [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh)'un bilim ve kültüre meraklı oğlu [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey) tarafından yönetilmekteydi. Uluğ Bey ile tanışması hayatında dönüm noktası oldu. Hayatının geri kalanında Semerkant'ta yaşadı. Uluğ Bey'in 1417'de inşa ettirmeye başladığı medresede müderrislik yaptı. Medrese ile birlikte inşa edilen [Semerkant Rasathanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey_Rasathanesi)'nde [Gıyaseddin Cemşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9F%C3%AE)'in ölümünden sonra müdürlük yaptı. Yine bu şehirde evlendi; Şemseddin Mehmet adında bir oğlu oldu. En önemli astronomi faaliyeti, müşterek bir eser olan "*Zic-i Uluğ Bey*" adlı esere katkılarıdır. Eser ölümünün ertesi yılında yayımlanmıştır. Matematik alanındaki en orijinal çalışması ise Gıyaseddin Cemşid'in bir derecelik yayın sinüsünün hesaplanması için geliştirdiği cebir yöntemini genişletip basitleştirmesidir. Geliştirdiği yöntem, birkaç adımda öngörülen doğruluğa ulaştığından çağının ötesinde modern bir yaklaşımı sergiler.[^3] Kadızade Rumi, yetiştirdiği öğrencilere Osmanlı ülkesine gitmeleri için telkinde bulunmuş; onun yönlendirmesiyle Anadolu'ya giden [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ve [Fethullah eş-Şirvani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fethullah_e%C5%9F-%C5%9Eirvani) Semerkant matematik-astronomi okulunun birikimlerini Anadolu'ya getirmiştir.[^4] 1436'da Semerkant'ta öldü. Timur ailesinin Şah Zinde türbesine defnedildi. ## Eserleri - **Muhtasar-ı Fi'l-Hisab** (Hesap Özeti): Matematik üzerinedir. - **Risale Fi-istihracı'l-Ceyb Derece-i Vahide**: (Bir Derecenin Sinüsünü Elde Etme Üzerine Bir Risale): Bu Eserde 1 derecelik yayın Sinüs değerini elde etmek üzerine bir yöntem geliştirilmiştir. - **Şerh el-Mülahhas Fi'l-Hey'e**: Astronomi ile ilgili bir eserdir. Çağmini'nin el-Mülahhas Fi'l-Hey'e adlı astronomi eseri üzerine bir yorumdur. - **Eşkâl-i Te'sis Şerhi**: Geometrik öncüller dair bir eserdir. Euclides'in *Elementler* adlı eseri üzerine bir yorumdur. ## Dış bağlantılar - [Biografien von Al-Kaschi und Quadi Zada](http://www.muslimheritage.com/features/default.cfm?ArticleID=489) - [Bursalı Kadızade Rumi](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Qadi_Zada.html) [^1]: Kahya, Esin. Ondördüncü ve Onbeşinci Yüzyıllarda Bursa'daki Bilimsel Hayatın Kısaca Değerleindirilmesi ve Bilimsel Çalışmalardan Bazı Örnekler. VIII. Uluslararası Türkiye'nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi Kongresi (18-21 Haziran 1998) Bildiri Kitabı. [^2]: Fazlıoğlu, İhsan. KADIZÂDE-i RÛMÎ. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 24, Yıl 2001. [^3]: Bir, Atilla. Semerkand Astronomi ve Matematik Ekolünün Osmanlı'ya Etkisi:Uluğ Bey'in Sinüs 1'yi Yaklaşık Belirleme Yöntemi’. Osmanlı Bilim Araştırmaları dergisi, Cil 15, Sayı: 1, Yıl: 2013. [^4]: Fazlıoğlu, İhsan. KADIZÂDE-i RÛMÎ. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 24, Yıl 2001.