Kadı Ali Çeşmesi

Kadı Ali Çeşmesi, Kırklareli ili Merkez ilçesinde bulunan bir çeşmedir.^{[1]Kadı Ali Çeşmesi.}

Tarihçesi

Kadı Ali Çeşmesi, 1568-69 yılları arasında Emin Ali Çelebi^{[2]Dursunkaya, Ali Rıza. Kırklareli Vilayetini Tarih, Coğrafya, Kültür ve Eski Eserleri Yönünden Tetkik. Yeşilyurt Basımevi, 1948.} veya Köse Mihalzade Ali Bin Hızır Bey tarafından inşa ettirilmiştir.^{[1]Kadı Ali Çeşmesi.} Daha sonraları çeşme Hacı Hasan Ağa tarafından tamir ettirilmiş ve Hacı Hasan Ağa vakfına ilhak edilmiştir.^{[2]Dursunkaya, Ali Rıza. Kırklareli Vilayetini Tarih, Coğrafya, Kültür ve Eski Eserleri Yönünden Tetkik. Yeşilyurt Basımevi, 1948.}

2020 yılında Su ile Gelen Medeniyet - Tarihi Çeşmelerin Restorasyonu Projesi kapsamında Kırklareli ili Merkez ilçesinde bulunan diğer 8 çeşme ile birlikte restore edilmiştir.^{[3]Kırklareli'de Tarihi Çeşmeler Restore Edilecek.[4]Ertop, Ufuk. Kırklareli'nde bulunan tarihi çeşmeler restore ediliyor.}

Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun 05.11.1999 tarih ve 660 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.^{[5]Karar. Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 31 Mayıs 2016.}

Mimarisi

Dikdörtgen plan şemasıyla kesme küfeki taşından tek cepheli bir köşe çeşmesi olarak inşa edildiği düşünülmekteyken^{[6]Yüksek, İ., & Yıldız, A. (2008). Kırklareli Tarihi Çeşmelerinin Geleneksel Kent Dokusu İçerisindeki Yeri ve Önemi. 6.} 2020 yılında yapılan restorasyonun ardından ikinci bir cephesi açığa çıkartılmıştır. Çeşmenin kuzey cephesi sivri kemerli bir nişe sahiptir. Nişin içerisinde dikdörtgen şeklinde talik hatla yazılı inşa kitabesi ve üst kısmında bir sıra dışbükey silmenin olduğu dikdörtgen şeklinde, mermer malzemeli ayna taşı yer alır. Ayna taşının ortasında rozet motifi ve bu motife monte edilmiş bronz bir musluk bulunmaktadır. Yalak bölümü yolda oluşan kot farkından dolayı zemin altında kalmıştır. Yalağın sağ ve solunda dikdörtgen şeklinde oturma şekilleri yer alır. Taşlık bölümü yoktur. Kemer kilit taşına gülbezek motifi yerleştirilmiştir. Çeşmenin sivri kemerli nişi dıştan içe doğru bir adet dışbükey iki adet düz silme grubundan oluşan ters “U” şeklindeki silme kuşağı içerisindedir. Yapının beden duvarı dışbükey silme kuşağının oluşturduğu dışa taşkın şekilde yapılmış saçak bölümü ile sonlandırılmıştır.^{[7]Bulut, Ö. (2019). Kırklareli ve İlçelerindeki Tarihi Su Yapıları [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.}

Sonraki yıllarda saçak silmesinin üst kısmına taş ve betonarme malzemeyle ilave bir bölüm eklenmiştir^{[8]Çeşmeler.} ve 2020 yılındaki restorasyonda bu bölüm kaldırılarak yerine kurşun kaplı bir kubbe inşa edilmiştir.

Çeşmenin doğusunda yer alan avluda banisi Kadı Emin Ali Çelebi'nin mezarı bulunmaktadır. Güney cephesinin beden duvarında suyun kontrolünü sağlayan kare şeklinde demir kapaklı pencere vardır.^{[7]Bulut, Ö. (2019). Kırklareli ve İlçelerindeki Tarihi Su Yapıları [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.}

Kitabesi

Çeşmede 2 sütun, 4 satır ve 4 beyitten oluşan bir mermer kitabe bulunmaktadır.^{[9]Yeler, S., & Yeler, G. (2021). Kırklareli Tarihi Çeşmelerinin Kültürel Miras Olarak Değerlendirilmesi. Kent Akademisi, 14(2), 315-334. https://doi.org/10.35674/kent.884584}

Osmanlı Türkçesi ile kitabe üzerindeki yazı: Nâmı Ali bir sahî Eyledi bu çeşmeyi Olmağa lâyık değil Hâtem anın kanberi Râh-ı Hudâ'ya sebîl Oldu bu hoş selsebîl Dedi müverrihi ana Ayn-ı Ali Kevserî Sene 976

Günümüz Türkçesi ile kitabe üzerindeki yazı:

1. Namı Kadı Ali olan bir cömert kişi yaptırdı bu çeşmeyi

2. Olmaya layık değil ancak bunu Hatem Hanım Kızı için yaptırdı.

3. Allah yoluna sebil oldu bu hoş selsebil (suyu çok hoş ve tatlı olan çeşme)

4. Tarihçisi ona "Ayn-ı Ali Kevseri" şeklinde tarih düşürdü. Sene 976 [1568/69]