# Kaa-Hem (il)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaa-Hem_(il)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kaa-Hem (il), https://tr.wikipedia.org/wiki/Kaa-Hem_%28il%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Tyva_Kaa-Khemsky_kozhuun.png)
* (СафроновАВ, CC-BY-SA-3.0)*

- **Birimin adı:** Kaa Hem İli
- **Rusça adı:** Каа-Хемский кожуун (Rusça)
- **Diğer dildeki adı:** Каа-Хем кожуун (Tuva Türkçesi)
- **Diğer dil:** Tuva Türkçesi
- **Federal bölge:** 20px Tuva Cumhuriyeti
- **Başkent:** Sarıg-Sep
- **Millet:** Tuva Türkleri
- **Dil:** Tuva Türkçesi

**Kaa-Hem** ili ([Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca): Каа-Хем кожуун); [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a):Каа-Хемский кожуун), [Tuva Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva_Cumhuriyeti)nin 17 idari biriminden biridir. Yönetim merkezi [Sarıg-Sep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1g-Sep)'tir.

## Coğrafya

Bölge alanı — 25700 km² olup Tuva Cumhuriyetindeki ikinci büyük kojuun[bölge](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6lge). Ana akarsu [Küçük Yenisey](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Yenisey) (Kaa-Hem). Başlıca kolları: [Büren](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCren_%28akarsu%29), [Derzig](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derzig). Bölge Tuva Cumhuriyetinin doğusunda yer alır.

- Güneyde [Erzin ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzin_%28il%29) ve [Tere-Höl ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tere-G%C3%B6l_%28il%29),
- Kuzeyde [Toju ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toju_%28il%29), [Piy-Hem ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biy-Hem_%28il%29),
- Kuzeybatıda [Kızıl ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_%28il%29),
- Doğuda — [Buryatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buryatya) ve [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan).

## Yönetim bölünüşü

Yönetim, 14 ayrı köye bölünmüştür.

Bölgeye (kojuuna) bağlı köyler:

- [Sarıg-Sep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1g-Sep) köyü;
- Sug-Bajı köyü;
- Büren-Hem köyü. (Ruslar Zubovka demektedirler);
- Kundustug köyü. (Ruslar Födorovka derler);
- Koptu-Aksı köyü. (Rusçası Boyarovka);
- Kök-Haak köyü. (Ruslar ayı anlamında Medvedevka der);
- Derzig-Aksı köyü. (Ruslar Danilovka der);
- Büren-Aksı köyü. (Ruslar Graznuha der);
- Büren-Bay-Haak köyü;
- İlinka köyü.
- Sizim köyü;
- Erjey köyü;
- Üş-Beldir köyü;
- Avıygan köyü;

## Nüfus

1 Ocak 2009 nüfus sayımına göre bölge nüfusu 12.738 kişidir.

## Ulaşım

Sarıp-Sep, Kızıl tarafından köprü aracılığı ile ulaşım vardır. Kaa-Hem ve Sarıg-Sep, Balgazın ile ülkenin diğer bölgeleri ile bağlantısı olmaktadır. En büyük turistik merkez [Toju](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toju_%28il%29) için ise [Toora-Hem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toora-Hem) yolu yapım aşamasındadır.

## Tarih

7 Ağustos 1945 tarihinde Kaa-Hem ili oluşmutur.

## Ünlüler

- [Davaa, Kan-ool Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davaa%2C_Kan-ool_Timur) (doğ. 1963) - Tuva Cumhuriyeti Uluğ Hural (Büyük Meclis) yönetim kurulu başkanı.

## Yapılması Gerekenler

Tuva Cumhuriyetinin turistik açıdan en çok tanınan bölgesi Kaa Hem Bölgesidir. Küçük Yenisey akarsuyunun akımından Balıktıg-Hem rafting için uygundur. Küçük Yenisey ortalarında üst tarafta çeşitli güzelliklere sahip yerleşimler var. [Sarıg-Sep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1g-Sep), Erjey, Üjep, Ünjey, Şivey ve daha nice turistik küçük köy yerleşimleri vardır. Tabiat ve kültürel yaşam tutkunları buralarda yaşam tarzlarını değiştirmek için tatil yapmaktadırlar. Dışa kapalı bir konumdadır.

## Dış bağlantılar

- [Kaa-Hem bölgesi «Tuva Cumhuriyeti» Resmi Sitesi](https://web.archive.org/web/20051225215840/http://gov.tuva.ru/turizm/k_h.htm)
- [Tuva Kaa Hem Bölgesi](http://tuvatourism.ru/2007/10/18/kaakhemskijj_kozhuun.html)
- [Kaa Hem Bölgesi Kalkınma Programmı](http://gov.tuva.ru/index.php?newsid=2093)