# Kağan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kağan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ka%C4%9Fan (CC-BY-SA-4.0)

**Kağan** veya **hakan**, [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) devletlerinde hükümdarlar tarafından kullanılan ünvanlardan birisi ve göreceli olarak en eskilerindendir. [Avarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar) döneminden beri Türk devlet kültürü "*kağan*" sözcüğünü barındırmaktadır. Bu bağlamda "kağan", [Tanhu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanyu), [Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey), [Toktamış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toktam%C4%B1%C5%9F_Han), [Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giray) gibi Türkçe bir sözcük olup Türk devletleri için ayırt edici bir özellik de oluşturur. Kağanın eşine ise *kağatun* denilir.[^1]

## Etimoloji

[Nihal Atsız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihal_Ats%C4%B1z), *kağan* kelimesinin büyük, ulu anlamındaki *kağa* kelimesinden türediğini savunmaktadır. Buna kanıt olarak kağanın yönetsel güçte etkili olan eşine *kağatun* denilmesini kanıt göstermektedir.[^2] Bir görüşe göre ise, *kağa kan* (*kan* eski Türkçede "baba" anlamına gelir) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir. Bu da *hanların hanı veya kralların kralı* anlamına gelmektedir ki, [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)da *şehinşah (****Şahların Şahı****)* ve [Latince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince) *imperator* kelimesinin Türkçedeki karşılığıdır. İslam kaynaklarında kağan kelimesinden çok bu kelimenin Farsçaya uyarlanmış hâli olan "hakan" kelimesi kullanılır.

Dybo (2007), Benveniste 1966'nın görüşünü takiben, *Khagan****ın nihai etimolojik kökünün Orta ***[***İran***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_dilleri)*** dilindeki \******hva-kama-***** "kendi kendini yöneten, imparator" kelimesinden geldiğini öne sürer. Savelyev ve Jeong 2020, her ikisinin de *****Khagan***** için etimolojik kök olduğunu not eder. ve onun kadın eşdeğeri *****Katun*****, Doğu İran dillerinden, özellikle "Erken ***[***Saka***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakalar)***" \******hvatuñ**dan türetilmiş olabilir, bkz. onaylanmış [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) *xwt'w* 'hükümdar' (\< \**hva-tāvya-*) ve *xwt'yn* 'hükümdarın karısı sözcükleri ' (\< \**hva-tāvyani*)".[^3]

*Kağan* kelimesinin okunuşundan dolayı Moğolca *Kaan* kelimesi de Türkçeye erkek adı olarak girmiştir.

## Ayrıca bakınız

- [Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%28%C3%BCnvan%29)

[^1]: Atsız, Nihal, Türk Ansiklopedisi, kağan maddesi <https://books.google.com.tr/books?id=JLPrCQAAQBAJ&pg=PT73&lpg=PT73&dq=ka%C4%9Fatun&source=bl&ots=KjHK9LYMGv&sig=H-06B_afOUgTkLNre3gkmr1YCQ8&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiiscyoiYnLAhUDGZoKHVUIAlMQ6AEIQzAI#v=onepage&q=ka%C4%9Fatun&f=false>
[^2]: Atsız, Nihal, Türk Ansiklopedisi, kağan maddesi <https://books.google.com.tr/books?id=JLPrCQAAQBAJ&pg=PT73&lpg=PT73&dq=ka%C4%9Fatun&source=bl&ots=KjHK9LYMGv&sig=H-06B_afOUgTkLNre3gkmr1YCQ8&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiiscyoiYnLAhUDGZoKHVUIAlMQ6AEIQzAI#v=onepage&q=ka%C4%9Fatun&f=false>
[^3]: Savelyev, Alexander. Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West. Evolutionary Human Sciences, 2020, s. e20.
