# Kızlar ağası
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1zlar_a%C4%9Fas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kızlar ağası, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1zlar_a%C4%9Fas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)
*Kızlar ağası, cüce ve ak Ağa (Giovanni Jean Brindesi (1826-1888) Originally uploaded to the Turkish Wikipedia by tr:User:Erk and named tr:Dosya:Haremagsi.jpg, public-domain)*
*Kızlar ağasının çocuk yaştaki bir Osmanlı şehzadesini sünnet törenine götürmesi (1720-1732) (public-domain)*
**Kızlar ağası **ya da **Darüssaade ağası**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde [harem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harem_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)den sorumlu olan yüksek düzeydeki görevliye verilen isimdi.
Sarayın, cinsel işlevi yok edilmiş ([hadım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m) edilmiş) siyah ırktan olan erkek köleleri arasından seçilirdi.[^1] Kızlar ağası [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah) ve [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)dan sonra [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin üçüncü en yüksek görevlisiydi.[^2] Dolayısıyla padişaha en yakın kişilerden biriydi ve padişahla devlet ricâli arasındaki haberleşmede aracı rolü üstleniyordu.[^3]
## Kökeni
[Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sarayında her zaman yüzlerce siyah köle görev yapardı. Bu siyah kölelerin cinsel işlevleri ergenliğe ulaşmadan önce yok edilmiş (hadım edilmiş) oluyordu. Osmanlılar bir erkeğin hadım edilmesini [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) dinine aykırı kabul ettikleri için kendileri bu köleleri hadım etmezlerdi ama önceden hadım edilmiş köleleri satın almakta bir sakınca görmezlerdi. Hadım edilmiş siyah köleler genellikle [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29) ve [Sudan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_Sudan) gibi ülkelerden Mısırlı [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) veya [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) köle tüccarları tarafından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirilip pazarlanırlar, bazen de saraya hediye olarak sunulurlardı. Bazı siyah köleler kendileri için daha yüksek imkânlar bulmak amacıyla kendi istekleri veya ailelerinin istekleri üzerine hadım edilip köle olurlardı. Diğer siyah köleler ise bazen bir suç işledikleri için ceza olarak, bazen de köle tüccarları tarafından ele geçirilip hiçbir suç işlemedikleri halde kazanç amacıyla hadım edilip köle olarak satılırlardı.
*Kızlar ağası, 18. yüzyıl (Francis Smith (1722 - 1822) – Artist (British) Born in Italy. Died in London. Details on Google Art Project, public-domain)*
Hadım edilmiş siyah kölelerin Osmanlı sarayında yaygın şekilde görev almalarının birçok nedeni vardı. Öncelikle kadınlarla cinsel ilişki kuramamaları sebebiyle haremde görev yapmalarında bir sakınca görülmüyordu. Hiçbir zaman çocukları olmayacağı için ve hiç akrabaları da olmadığı için padişah ve saraya olan sadakatlerinden kuşku duyulmuyordu. Hareme gelen bu siyah köleler en aşağı rütbede hizmete başlarlardı. Sonra sırasıyla acemi ağası, nöbet kalfası, ortanca, hasıllı, on ikinci hasıllı, yaylabaşı gulamı, yeni saray baş kapı gulamı olurlar ve en başarılı olanları kızlar ağası olarak atanırdı. Görevden alındıkları takdirde [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'a gönderilerek[^4] onlara ömür boyu bir maaş bağlanırdı.
## Görevleri ve artan siyasi nüfuzu
Darüssaade ağası, başlangıçta saray teşkilatında [Bâbüssaâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b%C3%BCssa%C3%A2de) ağasına bağlı bir görevliyken, özellikle 16. yüzyılın sonlarından itibaren[^5] [Harem-i Hümâyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harem)'un ve [valide sultanların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan) nüfuzunun artmasına paralel olarak Osmanlı yönetiminde önemli bir konuma yükseldi. 17. yüzyılda [Enderun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBn) teşkilatı içindeki bağımsız konumu belirginleşen Darüssaade ağaları, harem düzeninin korunması, cariyelerin ve hadımların idaresi, saray içi disiplinin sağlanması, haremdeki [nikâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nik%C3%A2h), sünnet düğünü ve doğum törenlerinin düzenlenmesi, şehzadelerin eğitiminin denetlenmesi[^6] ve [Surre Alayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surre-i_H%C3%BCm%C3%A2y%C3%BBn)'nın sevki gibi görevleri üstleniyordu.[^7][^8][^9] Valide sultanlar harem yönetimini çoğu zaman Darüssaade ağaları aracılığıyla yürütüyor, bu durum makamın siyasî etkisini artırıyordu. Darüssaade ağası, harem zabiti olarak içeri giren çıkan her şeyden sorumluydu.[^10]
Darüssaade ağalarının nüfuzu yalnızca sarayla sınırlı kalmadı. Özellikle küçük yaşta tahta çıkan padişahlar döneminde valide sultanların Divan üyeleriyle ve devlet ricâliyle ilişkilerinde başlıca aracı hâline geldiler. Bu dönemde bazı vezirlerin, [beylerbeylerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) ve diğer üst düzey görevlilerin harem çevresinin himayesiyle yükseldiği, Darüssaade ağalarının da bu süreçlerde etkili olduğu görülmektedir. 17. yüzyılda devlet görevlerine yapılan bazı tayinlerde ve saray içi siyasî mücadelelerde Darüssaade ağalarının etkin rol oynadığı, çağdaş kaynaklarda da vurgulanmaktadır.
Makamın gücünün artmasında ekonomik imkânları da önemli rol oynadı. 1587'den itibaren Haremeyn ve Selâtin vakıflarının denetiminin Darüssaade ağalarına verilmesiyle birlikte [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye tahsis edilen vakıfların gelirleri onların gözetimine geçti.[^11] Bu vakıfların gelirlerinin toplanması, harcamalarının denetlenmesi ve Surre Alayı'nın organizasyonu Darüssaade ağasının sorumlulukları arasındaydı. Zamanla yüzlerce vakfın idaresi bu makamın kontrolüne girerken, Darüssaade ağaları geniş mali kaynaklara ve önemli bir patronaj ağına sahip oldu.[^12]
17. yüzyılın sonlarına doğru Darüssaade ağası, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) saray hiyerarşisinin en güçlü görevlilerinden biri hâline geldi. Kaynaklarda makamın protokol bakımından vezîriâzam ve şeyhülislâmdan sonra geldiği belirtilmektedir. Bazı Darüssaade ağaları padişahların tahttan indirilmesi veya tahta çıkarılması süreçlerinde etkili olmuş, saray siyasetinin belirleyici aktörleri arasında yer almıştır. Bununla birlikte makamın sahip olduğu geniş mali yetkiler ve vakıf gelirleri üzerindeki denetimi zaman zaman yolsuzluk ve nüfuz mücadelelerine ilişkin eleştirilere de konu olmuştur. [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1)'ın ilânından sonra yetkilerinin çoğu ellerinden alınmış; [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'in ilânıyla ikinci ve üçüncü derecedeki memur seviyesine getirilmişlerdir.[^13]
[^1]: Harem Ağaları – Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil. 28 Ocak 2021.
[^2]: İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2020, s. 102.
[^3]: BÂBÜSSAÂDE İLE DÂRÜSSAÂDE ARASINDA MALATYALI İSMAİL AĞA (ö.1639-40). 2024, s. 165-174.
[^4]: DÂRÜSSAÂDE.
[^5]: Harem Ağaları – Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil. 28 Ocak 2021.
[^6]: Korić, Elma. Power broker at the Ottoman Palace in Istanbul: Darüssaade ağası Hacı Mustafa Ağa.
[^7]: BÂBÜSSAÂDE İLE DÂRÜSSAÂDE ARASINDA MALATYALI İSMAİL AĞA (ö.1639-40). 2024, s. 165-174.
[^8]: DÂRÜSSAÂDE.
[^9]: Kolikoğlu, Merve Çakır. Güç ve Nüfuz: IV. Mehmed ve Dârüssaâde Ağası Abbas Ağa. 24 Haziran 2025, s. 51-69.
[^10]: BÂBÜSSAÂDE İLE DÂRÜSSAÂDE ARASINDA MALATYALI İSMAİL AĞA (ö.1639-40). 2024, s. 165-174.
[^11]: Korić, Elma. Power broker at the Ottoman Palace in Istanbul: Darüssaade ağası Hacı Mustafa Ağa.
[^12]: BÂBÜSSAÂDE İLE DÂRÜSSAÂDE ARASINDA MALATYALI İSMAİL AĞA (ö.1639-40). 2024, s. 165-174.
[^13]: DÂRÜSSAÂDE.