# Kızılsu (il)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lsu_(il)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kızılsu (il), https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lsu_%28il%29 (CC-BY-SA-4.0)

![Kızılsu'nun Sincan Uygur Özerk Bölgesideki konumu](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/Location_of_Kizilsu_Prefecture_within_Xinjiang_%28China%29.png)
*Kızılsu'nun Sincan Uygur Özerk Bölgesideki konumu (Croquant, CC-BY-3.0)*

- **Görüntü:** Karakul-muztagh-ata-d12.jpg
- **Görüntü açıklaması:** Kızılsu'da Muzdağ-Ata Dağı yakınındaki Karakul Gölü
- **Altbölüm türü:** Ülke; Vilayet
- **Altbölüm adı:** Çin; Sincan Uygur Özerk Bölgesi
- **LatNS:** N
- **LongEW:** E
- **Km2 yüzölçümü:** 69.112
- **Nüfus as of:** 2020
- **Toplam nüfus:** 622,222
- **Posta kodu türü:** Posta kodu
- **Posta kodu:** 845350
- **Alan kodu:** 0908
- **Website:** http://www.xjkz.gov.cn/

**Kızılsu Kırgız Özerk İli** ([Kırgızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zca): قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاسى Кызылсуу Кыргыз аптоном обласы; [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca): قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى Qizilsu Qirghiz aptonom oblasti, [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 克孜勒苏柯尔克孜自治州/克孜勒蘇柯爾克孜自治州; [Pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): Kèzīlèsū kē'ěrkèzī Zìzhìzhōu), [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'nde bir [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_K%C4%B1rg%C4%B1zlar%C4%B1) özerk bölgesidir.

## İdari bölümler

Kızılsu Kırgız Özerk ilindeki şehir ve beldeler:

- [Atuş İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) - 阿图什市 *Ātúshí Shì* ;
- [Akto İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akto_%C4%B0l%C3%A7esi) - 阿克陶县 *Ākètáo Xiàn* ;
- [Akçi İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7i_%C4%B0l%C3%A7esi) - 阿合奇县 *Āhéqí Xiàn* ;
- [Uluğçat İlçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F%C3%A7at_%C4%B0l%C3%A7esi) - 乌恰县 *Wūqià Xiàn*.

## Etnik yapısı

Kızılsu'da yaşayan 2018 yılı sayımına göre Uluslar:[^1]

## Tarihi

[Satuk Buğra Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Satuk_Bu%C4%9Fra_Han) 955 (Hîcrî 344) yılında [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'un [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te " اَرتُج artuç: Ardıç. [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar)'da bu adta iki köy vardır."[^2] diye bahsettiği altın Artuç köyünde gömülmüştür.[^3] O zamanlar [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar)'ın kuzeyinde iki tane [Artuç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) (Artux) isminde köy vardı, birisinin adı altın[^4] Artuç (Artux), ikincisi üst Artuç (Artux)'dır.

## Ekonomi

2019 yılında Gayri safi yurt içi hasıla toplam 2,3 Milyar [Yuan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Renminbi)'dir.[^5]

## Dış bağlantılar

- [A History of Uighur Religious Conversions (5th - 16th Centuries)](https://wayback.archive-it.org/all/20080119170546/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?pubid=518&type=2)

[^1]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-160-405-2, Cilt I, sayfa 95
[^2]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-160-405-2, Cilt I, sayfa 95
[^3]: bk. Jamal Qarashi, Mulhaqat al-Sure aus Bartolda, Turkestan, I (Texte), 132: mata Satuq Bughra khan al-ghazi fi sanat 344 wa mashhaduhu bi-Artuj min qura Kashghar,wa [huwa] al-yaum ma'mur wa mazur, Mi. Grenard, Jour. As., Januar 1900, S. 6
[^4]: altın: aşağı, alt. Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-160-405-2, Cilt I, sayfa 108, 109
[^5]: 克孜勒苏州2019年国民经济和社会发展统计公报 - 中国统计信息网. <http://www.tjcn.org/tjgb/31xj/36538.html>
