# Kızıl Yahudiler

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Yahudiler
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kızıl Yahudiler, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Yahudiler (CC-BY-SA-4.0)

![St. Mary kilisesindeki koro pencerelerinin detayı, Frankfurt, Almanya. Kızıl Yahudiler Sambation nehrinin kıyısında bekliyor.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0a/Marienkirche_Frankfurt_an_der_Oder_-_Glasfenster_-_Detail.jpg)
*St. Mary kilisesindeki koro pencerelerinin detayı, Frankfurt, Almanya. Kızıl Yahudiler Sambation nehrinin kıyısında bekliyor. (public-domain)*

İlk defa 11. yüzyıl Rus kaynaklarında Hazar Musevilerini tanımlamak için kullanılmış bir ifadedir.[^1] Bu ifadenin kullanılmasının nedeni [Hazarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarlar)ın [İbrani](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0braniler) soyundan olmaması ve genelde saçlarının *kızıl* renge sahip olmalarından kaynaklanmıştır. Ayrıca bu ifade Orta Çağ Avrupasında biraz farklı kullanılmış olsa da genelde ortak görüşlerle tanımlanmaktadır.[^2]

Bu tanım ile 20. yüzyıl başlarında ortaya çıkan "Kızıl Devrim, [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu)" gibi tanımlar arasında bağlantı kurulabilmektedir. Mesela Hazarların zamanında hakim olduğu topraklarda doğan [Lenin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vladimir_Lenin) ve [Lev Troçki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lev_Tro%C3%A7ki)'nin [Musevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) bir kökenden geldikleri bilinmektedir. Ayrıca kendilerinin etnik kökeni hakkında da yine Hazarlarla ilişkilendirilmektedirler. Tabii Lenin'in vefatından sonra Kızıl Blok'ta başlayan [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) kökenli [Stalin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Josef_Stalin) ile Lev Troçki arasındaki sert çekişme de ince ama çok önemli bir ayrıntıdır.

Ayrıca Orta Çağ sonrasında kimi Avrupa kaynaklarında [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ı ifade eden bir tanım olarak da kullanılmıştır (Özellikle [Martin Luther](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martin_Luther) döneminde sık dillendirilmiştir). Bu vesileyle neredeyse tüm Türkler benzer kavramla özdeşleştirilmiştir. Tarih içerisinde [İskitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skitler), Hazarlar ve Osmanlı topraklarında [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)lerin oldukça rahat olması yüzünden Avrupalılar tarafından kabul görmüş bir kavram olmuştur.

[^1]: Gow, Andrew C. The Red Jews: Antisemitism in an Apocalyptic Age, 1200-1600. Brill, 1994.
[^2]: Brook, Kevin Alan. The Jews of Khazaria. 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2006.