Kırkdilim Muharebesi

Kırkdilim Muharebesi, 1392 yılında Çorum'un Kırkdilim mevkiindeki dar bir geçitte Osmanlı İmparatorluğu ile Kadı Burhaneddin Devleti arasında gerçekleşen ve Kadı Burhaneddin kuvvetlerinin zaferiyle sonuçlanan bir savaştır.

Savaşın Arka Planı

Yıldırım Bayezid ve Kadı Burhaneddin'in her ikisi de Anadolu'ya egemen olmak istemekteydiler. Burhaneddin kendini Eretna Devletinin varisi olarak görüyor ve kendi rejimini Orta Anadoluya yaymak için Moğol kökenli akıncılarını kullanıyordu. 1391 yılında Yıldırım Bayezid, Candaroğulları Beyliği üzerine yürüyerek müttefiki II. Süleyman Paşa'yı baskı altına almaya çalıştı. Bunun üzerine Kadı Burhaneddin Ahmed, müttefiki II. Süleyman Paşa'ya destek vermek amacıyla ordusuyla harekete geçti. Kadı Burhaneddin'in müdahalesi sonucunda Osmanlı ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.

Ancak ertesi yıl (1392) Yıldırım Bayezid, Candaroğulları üzerine yeniden bir sefer düzenledi. Bu ikinci harekâtta II. Süleyman Paşa hayatını kaybetti ve Candaroğulları Beyliği toprakları büyük oranda Osmanlı hakimiyetine girdi.^{[1]Yücel, Yaşar. (1989). Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti (1344-1398). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 110-117.} İbn Erdeşîr, Kadı Burhaneddin'in başlangıçta Süleyman Paşa'ya yardım etmek amacıyla harekete geçtiğini, ancak Kastamonu'nun düştüğü ve Süleyman Paşa'nın öldüğü haberinin henüz yoldayken kendisine ulaştığını yazmaktadır. Buna rağmen Burhaneddin, Osmancık'a ulaşmış olan Osmanlı ordusuna doğru ilerlemeye devam etti. İbn Erdeşîr, Bayezid'in müzakere talebinde bulunduğunu, ancak Burhaneddin'in öncelikle Osmanlıların kendi hak iddia ettiği Osmancık'tan çekilmesinde ısrar ettiğini öne sürmektedir.

Müzakere talebi reddedilen Yıldırım Bayezid, Kırkdilim Kalesi'ni kuşatarak ele geçirdi ve kale muhafızını hapsetti. Osmanlı ordusunun bu hamlesi, taraflar arasındaki savaşı kaçınılmaz hâle getirdi^{[2]https://www.scribd.com/document/1008278812/Ya%C5%9Far-Yucel-Kad%C4%B1-Burhaneddin-Ahmed-Ve-Devleti-1344-1398 s.113-114}

Muharebe

Ancak Mayıs ayında Macar Kralı Sigismund, Balkanlar'daki Osmanlı topraklarını işgal etti ve bir dizi münferit rapor ile belge, Bayezid'in 1392 yılı boyunca Sırbistan'da seferde olduğuna işaret etmektedir. Büyük bir ihtimalle Kırkdilim Kalesi ele geçirildikten sonra Yıldırım Bayezid bölgeden ayrılarak Balkanlar'a yönelmiştir.

Kadı Burhaneddin Türkmen aşiretlerinden destek bekliyordu; fakat beklediği destek gelmedi ve ordusunda moral bozukluğu baş gösterdi. Buna rağmen Kadı Burhaneddin konumunu korudu ve geri adım atmadı. Osmanlıların zapt etmiş oldukları Kırkdilim Kalesi önündeki Kırkdilim mevkiinde savaş başladı. İbn Erdeşîr ilk saldırının Kadı Burhaneddin tarafından geldiğini aktarır. İki taraf, Bayezid ve ordusunun ordugah kurduğu dar geçidin dışında üç gün boyunca savaştı. Sonunda Burhaneddin, bölgenin coğrafi yapısına dair bilgi edindikten sonra Osmanlı savunmasını yararak Osmanlı ordusunu kaçmaya zorladı.

Savaşın Sonuçları

Kırkdilim Muharebesi'nde elde ettiği zaferin ardından Kadı Burhaneddin, Amasya ve çevresindeki Osmanlı hakimiyetine son vererek bölgedeki nüfuzunu yeniden tesis etti. Bu zafer, Kadı Burhaneddin'in Anadolu Türk siyasi birliği üzerindeki Osmanlı baskısını kırmasını sağladı ve bölgesel güç dengesini bir süre daha kendi lehine korumasına imkân tanıdı. Savaşta Yıldırım'ın oğullarından Ertuğrul hayatını kaybetti. Kırkdilim Muharebesi'ndeki zaferin ardından karşı taarruza geçen Kadı Burhaneddin; Ankara, Sivrihisar, İskilip ve Kalecik'i yağmaladı. Bu harekatın devamında stratejik önemdeki Amasya'yı ise kuşatma altına aldı.^{[3]Yücel, Yaşar. (1989). Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti (1344-1398). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları}