Kırım Seferi (576-581)

Kırım Seferi, 576 yılında Göktürk Kağanlığı tarafından Bizans İmparatorluğu'na karşı başlatılmış bir askerî harekâttır. Sefer 581 yılında sona ermiş olup, Kırım'ın büyük çoğunluğu Göktürk hakimiyetine girmiştir.

Savaş Öncesi

575 yılı sonunda, yahut 576 yılı başında İstemi Yabgu öldü.^{[1]Ahmet Taşağıl, Göktürkler, s. 40.} Bunun üzerine 576 baharında^{[2]Menander Protector, Continatio Historiae Agathiae, s. 244-245} İmparator II. Tiberius Göktürk ülkesine bir elçilik heyeti gönderdi. Bu elçilik heyeti uzun bir yolculuğun ardından muhtemelen Sır Derya yakınlarında bir yerde bulunan^{[3]M. Grignaschi, Sabirler, Hazarlar ve Göktürkler, ss. 241-244} İstemi Kağan'ın oğlu Türk Şad'ın savaş karargahına vardı.^{[4]Menander the Guardsman, ss. 171-173} Bu elçilik heyeti, Göktürkler'in Sasaniler'e karşı yeniden sefere çıkmasını ve askerî ittifakın yenilenmesi için yola çıkmıştı.^{[5]Ahmet Taşağıl, Göktürkler, s. 41[6]Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, s. 22} Roma elçisi Türk Şad'a büyük bir nezaket göstermiş, ancak şad Romalıların yalancı olduklarını, "Göktürkler'in kölesi olan" Varhonitleri (Avarlar) kabul ederek Pannonia'ya yerleştirdiklerini, ittifağın asla gerçekleşmeyeceğini, Avarlar'ın da en sonunda Göktürklerin atlarının altında çiğneneceklerini, doğudan batıya bütün kavimlerin efendilerinin Türkler olduğunu belirtti.^{[5]Ahmet Taşağıl, Göktürkler, s. 41[7]Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, ss. 22-23[8]Lev Gumilev, Eski Türkler, s. 69} Bundan sonra Göktürkler 576'da Utrigurlar'ın da desteğini alarak Bospor'u (Kerç) zaptettiler.^{[9]Lev Gumilev, Eski Türkler, s. 70[10]Menandr, s. 423} Bu, Türkler'in batıda ulaştığı en son noktadır.^{[11]Edouard Chavannes, Çin Kaynaklarına Göre Batı Türkler, s. 226[12]Rene Grousset, Bozkır İmparatorluğu, s. 97[13]İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü, s. 98[14]M. Grignaschi, Sabirler, Hazarlar ve Göktürkler, ss. 236-237} Kerç'in zaptedilmesinden sonra bir Utrigur beyi olan Anagay'ın komutasındaki bir diğer Göktürk ordusu, kaleyi korumak için burada bir karargah kurdu.^{[15]Menander Protector, Continatio Historiae Agathiae, s. 247} 580 yılında bu ordu yeniden harekete geçerek Khersonesos'u tehdit etmeye başladı.^{[16]Menander the Guardsman, s. 277} Yine aynı yıl bu ordu Khersonesos sahillerine vardıysa da,^{[17]Menandr, s. 462[18]Lev Gumilev, Eski Türkler, s. 141} Türk ordusu bir anda geri çekildi. Kırım seferinin Göktürkler lehine karşı konulamaz bir zafer vadettiği anda^{[19]Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, s. 26} Türk ordusunun geri çekilmesinin nedeninin taht kavgaları olduğu açıktır.^{[20]Altay Tayfun Özcan, Hazar Kağanlığı ve Etrafındaki Dünya, ss. 26-27} Nitekim 581 yılında Taspar ölmüştü^{[5]Ahmet Taşağıl, Göktürkler, s. 41} ve Taspar Kağan annesi Türk olmayan Ta-lo-pien'in tahta geçmesini vasiyet etmişti. Ancak millet, annesi Türk olmadığı için onu kağanlığa kabul etmedi.^{[5]Ahmet Taşağıl, Göktürkler, s. 41} Dolayısıyla Göktürkler, devlet içindeki bu karışık durumda sefere devam edemeyeceklerinden dolayı geri çekilmişlerdi.