# Kırım Seferi (1584)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_(1584)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kırım Seferi (1584), https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_%281584%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Secaatname_0213_%28cropped%29.jpg)
* (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)*

- **Çatışma:** Kırım Seferi
- **Tarih:** 1584
- **Yer:** Kefe
- **Bölge:** Kırım
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi. Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti'ne daha sıkı bağlandı.
- **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Kırım Hanlığı (asi Han)
- **Komutan:** Özdemiroğlu Osman Paşa; Kılıç Ali Paşa; Gazi Ferhad Paşa; II. İslam Giray; II. Mehmed Giray; Saadet Giray (firar)
- **Güç:** 10.000 asker; 25 kadırga; 40.000 atlı
- **Kayıp:** Çok hafif; Yüksek sayıda firar

**Kırım Seferi**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun (azledildikten sonra) isyan eden [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ı cezalandırmak, [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda hakimiyetini sağlamak ve yeni Han [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ı tahta çıkarmak amacıyla 1584 yılında düzenlediği iki askerî harekât.

Birinci harekâtta [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) ikinci harekâtta ise [Gazi Ferhad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Ferhad_Pa%C5%9Fa) Osmanlı birliklerine komuta ederken, [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa) kumandasındaki [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye iki kez çıkarma yaptı.

## Sefer öncesi

[Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray), [1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29)'nda ilk beş sefer mevsiminin (1578-1582) aksine, 1583 yılında [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) komutasında (özellikle [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan) bölgesinde) [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)le mücadele içindeki Osmanlı ordusuna gerekli takviyeyi göndermedi. Bunun üzerine, [Osmanlı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın gözünden düştü ve Padişah [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) tarafından azledildi.

## Birinci sefer

![Özdemiroğlu Osman Paşa'nın 1583-1584 kışında buz tutmuş Kerç Boğazı'ndan geçmesi (Şecaatnâme)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Secaatname_0196_%28cropped1%29.jpg)
*Özdemiroğlu Osman Paşa'nın 1583-1584 kışında buz tutmuş Kerç Boğazı'ndan geçmesi (Şecaatnâme) (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)*

![Kılıç Ali Paşa komutasındaki Osmanlı Donanmasının asi Tatar askerlerine taarruzu (Şecaatnâme)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Secaatname_0215_%28cropped%29.jpg)
*Kılıç Ali Paşa komutasındaki Osmanlı Donanmasının asi Tatar askerlerine taarruzu (Şecaatnâme) (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)*

[Meşaleler Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Faleler_Muharebesi) sonucunda [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'da Osmanlı hakimiyetini sağlamlaştıran [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) 21 Ekim 1583'te (beş yıl boyunca mevzilendiği) [Demirkapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent%2C_Da%C4%9F%C4%B1stan)'dan komutasındaki 3.000 askerle birlikte ayrıldı ve 28-30 Ekim'de [Sunç Nehri Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sun%C3%A7_Nehri_Muharebesi)'nde Rus birliklerini mağlup ettikten[^1] sonra [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'nın kuzeyi-[Kuban Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban_Nehri)-[Taman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taman_Yar%C4%B1madas%C4%B1)-[Kerç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ker%C3%A7) üzerinden [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye ulaştı.[^2]

Padişah [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ın idam edilmesine dair fermanına karşılık, [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) [İran Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29) sürerken [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nın idamının doğrabileceği sakıncaları arzetse de, [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) emrini tekrarladı. Bunun üzerine harekete geçen [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ın kardeşi Alp Giray’a beratını vererek hanlığa atadı.

[II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray) ise atamayı tanımayarak yaklaşık 40.000 atlıdan oluşan ordusuyla [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa)'nın mevzilendiği (doğrudan [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na bağlı) [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) Kalesi üzerine yürüdü.[^3] Öncü birliklere komuta eden oğlu [Safa Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safa_Giray_%28kalgay%29)'dan beş gün sonra Kefe önlerine gelip otağını kurdu ve kuşatmanın komutasını devraldı. Ayrıca, Osmanlıların [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'da savaşan [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa)'ya takviye amacıyla [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a sevketmiş olduğu topları ve topçuları da zorla yanına alarak [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'yi top ateşine tuttu.[^4]

[Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) ise bir taraftan [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray) kardeşlerine gizlice adamlar göndererek, onları kazanmaya ya da en azından Mehmed Giray’dan uzak durmalarına çalıştı. Eşzamanlı olarak da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan takviye istedi.

Mehmed Giray ise kuşatmayı şiddetlendirerek [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye su götüren suyollarını tahrip ettirdi ve askerlerin mevzilenmesi için metrisler inşa ettirdi. Ayrıca, [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) ovasındaki bağ ve bahçeleri de yaktırarak Osmanlı garnizonunun zahire sıkıntısı çekmesini hedefledi.

Osmanlı sarayında ise toplanan [Divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan)da [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın takviye birlikleriyle birlikte [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa) komutasında 10 gün içinde [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye sevkedilmesine karar verildi. [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'in yerine ise [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da (o zamana kadar dergahta oturan ve hükûmet etme arzusunu Mevlevi dervişi kıyafeti altında gizlemekte olan) kardeşi [İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray) [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) olarak tayin edildi ve [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın huzuruna çıkarılarak kılıç, at ve altın kitâbeli bir kırmızı sancak verildi.

24-25 Nisan 1584 gecesi ise [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'la birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan ayrıldı. 25 [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga) ve birkaç [mavna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mavna)dan oluşan donanmada 3.000 civarında cebeci, topçu ve kapıkulu askeri bulunuyordu.

[Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'deki kuşatma ise yaklaşık 40 gün karşılıklı top ve tüfek ateşiyle devam ederken Osmanlıların [Azak Kaptanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Kaptan%C4%B1) bir kaliteyle [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) açıklarına gelerek [II. Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'a bağlı Tatar askerlerini top ateşine tuttu. Ardından ise [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) açıklarında belirdi. Atılan top ve tüfek ateşi karşısında Tatar askerleri dağılmaya başladı. Müteakiben, donanma [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye asker çıkarırken, [İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray) da karaya çıktı ve [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) tarafından karşılandı. [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) yeni Hanı kendi atına bindirerek önü sıra yürüdü ve elinden tutarak tahta çıkardı. Alp Giray’ı da [kalgay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalgay) ilan etti.

Yeni Han ve Kalgayın ilan edilmesiyle, azledilmiş olan [Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ın askerleri gruplar halinde [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ın emrine girmeye başladı. [Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray) ise bir gece vakti [İtil Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga) havalisinde yerleşik [Nogay Ordası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogay_Ordas%C4%B1)na iltica etmek ümidiyle [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'dan firar etti. Sabah olduğunda ise durum anlaşıldı ve Kalgay Alp Giray [Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ın takibine gönderildi. Mehmed Giray'a yetişen Kalgay Alp Giray adıgeçeni kementle idam etti.[^5]

## İkinci sefer

Seferin başarıyla sonuçlanmasının ardından [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa)'yla birlikte [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)yla [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'den ayrıldı ve 29 Haziran 1584 günü [İstanbul Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'na girerek [Beşiktaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikta%C5%9F)'ta karaya çıktı. Büyük coşkuyla karşılanan [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) 5 Temmuz günü [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın huzuruna çıktı. Kendisini rakip olarak gören [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Kanijeli Siyavuş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanijeli_Siy%C3%A2vu%C5%9F_Pa%C5%9Fa) 25 Temmuz'da azledilerek, 28 Temmuz'da Osman Paşa Sadrazam olarak atandı.

Bununla birlikte; [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daki çatışmalar durulmadı. [Mehmed Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed_Giray)'ın oğulları [Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Saadet_Giray) ve Safa Giray [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla temasla, babalarının katlinden üç ay sonra intikam almak üzere yanlarına sığındığı ([Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın güdümündeki) [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaylar)ın ve [Don Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Kazaklar%C4%B1)nın desteğini alarak, Eylül başında yaklaşık 10.000 atlıyla [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nın başkenti [Bahçesaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray%2C_K%C4%B1r%C4%B1m)'a saldırdı ve [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ı yaralı bir şekilde [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye sığınmaya mecbur bıraktı. Bu sırada, [Kafkas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) cephesindeki [Demirkapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent%2C_Da%C4%9F%C4%B1stan) garnizonunu takviye etmek üzere [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) üzerinden gönderilen [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler de [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daydı. Yeniçerilerin Nogaylara şiddetli direnişi [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ın esir düşmesini engelledi.

[Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndaki bu karışıklıktan [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın yanı sıra, 1578'den beri, [Osmanlılarla savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29) halinde bulunan [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) de istifade etmek istedi. Şah [Muhammed Hüdabende](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Hud%C3%A2bende) [Alamut Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alamut_Kalesi)'nde hapiste tuttuğu Kırım prenslerinden Gazi Giray'ı serbest bırakmayı, hatta kızlarından biriyle evlendirmeyi tasarladı.

[III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad), bu olumsuz gelişmelerin ardından, [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) üzerine ikinci bir sefer düzenlenmesini emrederek Sadrazamlığa terfi ettirilmiş [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa)'yı görevlendirdi. Osman Paşa da [Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa)'dan aynı yıl içinde [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e yapılacak ikinci sefer için hazırlık yapmasını istedi. Kılıç Ali Paşa [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) tarihinde ilk kez olmak üzere Ekim'de sefere çıkmak üzere hazırlıklara başladı. Yapılan plana göre, Osman Paşa'nın emrine verilen 10.000 yeniçeri ve yardımcı birlikler karadan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'a gidecek ve donanmayla [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)’ye nakledilecekti. [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) 15 Ekim 1584'te [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'a geçerek sefere gidecek askerlerin toplanmasına kadar burada kaldı. Kasım'da harekete geçen ordu [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)-[İznik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik) üzerinden [Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu) ve [Gerede](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gerede)'ye ulaşınca şiddetli kar yağışlarıyla karşılaştı ve [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın fermanıyla [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu)'da kışlamasına karar verildi.

Bu sırada ise [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ın [Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Saadet_Giray)'a karşı yardım isteyen mektubu geldi. [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) ise [Bosna Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29) [Gazi Ferhad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Ferhad_Pa%C5%9Fa) komutasındaki bir takviye birliğini [Kılıç Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Ali_Pa%C5%9Fa) kumandasındaki donanmayla [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye gönderdi. [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray) aldığı bu takviyeyle asi Hanzâdelere karşı üstünlük sağladı ve kardeşi Kalgay Alp Giray’la beraber [Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Saadet_Giray)'ın komuta ettiği [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaylar)ı [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) yakınında Andal sahrasında mağlup etti. Alp Giray, asileri [Donets Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Donets_Nehri)ne kadar takip etti. Saadet Giray, ve Safa Giray [Kumuklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumuklar)a sığınırken, Murad Giray ise (Rus egemenliğindeki) [Astrahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astrahan)'a kaçtıktan sonra [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)’ya giderek tahta yeni çıkmış (31 Mayıs 1584) Çar [Feodor İvanoviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Fyodor)'le görüştü. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın yardımıyla toplayacağı taze kuvvetlerle yeniden Kırım’a yürümeyi tasarlayan Murad Giray, Osmanlı ordusunun Kırım’a gelmek üzere yola çıktığı haberi üzerine bu amacından tamamen vazgeçmek zorunda kaldı.[^6]

## Seferlerin sonrası

Bu suretle, [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) yeniden sıkı bir şekilde [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na tâbi oldu. [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray)'ın hanlığına kadar Osmanlı Padişahları tahta çıkan [Kırım hanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi)nı sadece tasdik ederek berat gönderirken, 1584 yılındaki müdahaleden sonra Padişahlar Kırım hanlarını doğrudan tayin etmek suretiyle [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerindeki Osmanlı hakimiyetini sıkılaştırdılar. Ayrıca, [II. İslam Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0slam_Giray) zamanına kadar hutbelerde yalnız [Kırım hanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi)nın adları okunurken, onun hanlığından itibaren ise hutbelerde ilk olarak Osmanlı padişahının sonra da Kırım hanının isimlerinin okunması kabul edildi.[^7]

[Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan) ve [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daki zaferlerinden sonra, [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) müteakip sefer mevsiminde [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) tarafından Osmanlı ordusunun başında [Tebriz seferine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281585%29) gönderildi. 21 Aralık 1584-5 Nisan 1585 arasında [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu)'da kışlayan[^8] ordu ilkbaharda [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) sınırına yöneldi.

[^1]: "Osmanlı Devleti ve Kafkasya", M. Sadık Bilge, Eren Yayınevi ,İstanbul (2005), s.82
[^2]: "Şecaatname", Âsafî Dal Mehmed Çelebi, (hzl. Abdülkadir Özcan ), Çamlıca Basım Yayın, İstanbul (2006), s.391
[^3]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.7, s.85
[^4]: "Şecaatname", Âsafî Dal Mehmed Çelebi, (hzl. Abdülkadir Özcan ), Çamlıca Basım Yayın, İstanbul (2006), s.431
[^5]: "Tarih-i Selanikî", Mustafa Selanikî, (hzl. Mehmet İpşirli), Edebiyat Fakültesi Matbaası, İstanbul (1989), s.114
[^6]: "Habeşistan'dan Kafkasya'ya Bir Osmanlı Paşası: Özdemiroğlu Osman Paşa", Çetin Sungur, Hacettepe Üniversitesi, Ankara (2012), s.123-124
[^7]: "Osmanlı Tarihi", Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Türk Tarih Kurumu (2011), c.3, b.2, s. 3-5
[^8]: "Osmanlı Seferlerinde Olağandışı Bir Kışlak: Kastamonu", M.Yaşar Ertaş, Pamukkale Üniversitesi