# Kırım Seferi (1475) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_(1475) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kırım Seferi (1475), https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_%281475%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Theodosia_castle.JPG/1280px-Theodosia_castle.JPG) * (Janmad, CC-BY-3.0)* - **Çatışma:** Kırım Seferi - **Tarih:** 1475 - **Bölge:** Kırım - **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi - **Coğrafi değişiklikler:** Kefe, Kerç, Azak ve Mangup ilhak edildi, Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti'ne bağlandı. - **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Kırım Hanlığı; Ceneviz Cumhuriyeti; 20px Theodoro Prensliği - **Komutan:** Gedik Ahmed Paşa; I. Mengli Giray - **Güç:** 200 parça gemi; 5-10.000 asker; Ceneviz Cumhuriyeti, ~ 2-3.000 asker; 20px 250-300 asker **Kırım Seferi**, [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın 1475 yılında [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daki [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti) kolonilerini ele geçirerek [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) himayesine almasıyla sonuçlanan deniz harekâtı. ## Sefer öncesi Osmanlı Padişahı [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), [İstanbul'un Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi)'nden (1453) sonra [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyılarında Osmanlı egemenliğinin yerleştirilmesini genişleme siyasetinin ana hedeflerinden biri haline getirdi. Bu çerçevede, [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) 1454 yılında [haraca bağlanırken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7g%C3%BCzar_devlet), sırasıyla [Amasra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasra) (1459), [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop) (1461) ve [Trabzon Rum İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) (1461) Osmanlı topraklarına katıldı. Bu tarihten sonra ise Osmanlıların mücadeleleri Balkanlar, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ve [Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ye kaydı. Bununla birlikte, ticaret yolları üzerinde yer alan ve dış dünyayla bağlantısı daha ziyade [Cenevizliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti)in elindeki [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) müteakip yıllarda da Osmanlıların odağında yeralmaya devam etti. [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan), [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in), [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan) ve [Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya)'dan çeşitli emtiaları taşıyan yolların birleştiği bir mevkide bulunan Kırım, [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e kuzeyden dökülen nehirler sayesinde [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya), [İskandinavya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skandinavya) ve [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)-[Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ülkeleriyle ticarette de kilit rol oynuyordu.[^1] Esasen, [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın Ceneviz kolonisi [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye yönelik [1454](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281454%29) ve [1469 yıllarındaki seferleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281469%29) bölgedeki Osmanlı nüfuzunu pekiştirmiş, bununla birlikte Cenevizlilerin mevcudiyeti ile [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın iç siyasetine müdahalelerine son verilememişti. Doğudaki [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) tehdidini [Otlukbeli zaferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otlukbeli_Muharebesi)yle (1473) bertaraf eden [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), kuzeyindeki hedeflerine yönelme olanağı buldu. Bu çerçevede 1475 yılında [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) üzerine [Hadım Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_%28Rumeli_beylerbeyi%29) komutasındaki [Rumeli ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)nu sevkederken [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) üzerine de [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nı gönderdi. ## Sefer öncesinde Kırım'da siyasî durum ![Osmanlı donanmasının seferinden önce Kırım'daki siyasî durum](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Caffa_and_Theodoro_2.svg/1280px-Caffa_and_Theodoro_2.svg.png) *Osmanlı donanmasının seferinden önce Kırım'daki siyasî durum (Amitchell125, CC-BY-SA-3.0)* 1469 yılında Yakup Bey komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın Ceneviz kolonilerini yağmalamakla kalmayıp, [I. Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'ın adamlarından bazılarını esir olarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a götürmesi [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) ile [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'ın aralarını açmıştı. Esasen, [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray) [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in [Kırım tahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi)nda görmeyi istediği bir Han değildi. [Cenevizliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti) ise yıllık [haracı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7) 8.000 altına çıkarmak suretiyle kolonilerini ellerinde tutmuşlar, buna mukabil Kırım iç siyasetine müdahalelerini artırmışlardı. Nitekim, [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'a Osmanlı taraftarı olduğunu ve [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'le gizlice anlaştığını düşündükleri Kefe Tudunu Şirinli Eminek Bey’i azlettirdiler. Bu olaydan sonra Kırım'ın öndegelen boy beyleri Eminek Bey etrafında toplanmaya başladılar ve [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'a başkaldırarak onu [Cenevizliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti)e sığınmaya mecbur bıraktılar. Bu olaylar dizisi ve Eminek Bey'in yardım talebi [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'e [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a yönelik askerî harekât icra etme gerekçesini verdi.[^2] ## Sefer ![Theodoro Prensliği başkenti Mangup'taki kale](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Mangup-IV-7-fortress-ruins.jpg/1280px-Mangup-IV-7-fortress-ruins.jpg) *Theodoro Prensliği başkenti Mangup'taki kale (User:Ilya Voyager, CC-BY-SA-3.0)* [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in emriyle hazır tutulan (nakliye gemileriyle birlikte) yaklaşık 200 parçalık [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) yaz mevsiminde sefere çıkarak Haziran başında [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) yarımadasına çıkarma yaptı. [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) kalesi önlerine gelen Türk birlikleri 4 Haziran 1475'te kalenin barışçıl yollardan teslimine dair tekliflerinin reddi üzerine [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa) kaleyi kuşattı ve ateş altına aldırdı. Kale halkı direnmenin faydasız olduğunu görerek, garnizon komutanı Cenevizli tekfura baskı yapmak suretiyle, kalenin teslimini istedi. Bunun üzerine Cenevizli tekfur aman dileyerek 9 Haziran'da kaleyi teslim etti.[^3] Türk birlikleri kaleye girdi. [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'nin Osmanlılarca zaptından sonra, [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa) Cenevizliler tarafından hapse atılmış olan [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'ı kurtardı ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerinde Osmanlı himayesi kuran bir ahidname akdetti. [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'nin zaptından sonra [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Sudak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudak), [Kerç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ker%C3%A7) ve [Azak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak)'ı da süratle ele geçirdi.[^4] [Sudak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudak) kalesinin tekfuru Cenevizli komutan teslim olsa da, yakınlarından biri kale kapılarını kapatarak direnmeye karar verdi. [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa) birliklerini geri çekerek pusuya yatırdı. Kale garnizonunun tahlikenin geçtiği zannıyla kapıları açması üzerine, Türk birlikleri ani bir hücumla kaleyi zaptetti.[^5] Bu üç kalenin de fethiyle [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) yarımadasında (ve tüm [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'de) [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti) mevcudiyeti sona erdi. Osmanlılar son olarak adanın güneyinde varlığı gösteren Got [Theodoro Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theodoro_Prensli%C4%9Fi) adlı devletçiğin merkezi [Mangup](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mangup) kalesine yöneldiler. Eylül ayında başlayan [kuşatma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mangup_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) beş taarruzun ardından Aralık ayında kalenin teslimiyle sonuçlandı ve [Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun son kalıntısı da tarihten silindi. Osmanlılar [Mangup](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mangup)'u da Cenevizlilerden aldıkları kaleler gibi doğrudan Osmanlı idaresine bağladılar.[^6] ## Seferin sonrası 1475 yılındaki Kırım seferi [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın 1470 yılındaki [Eğriboz seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Friboz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281470%29)nden sonra ikinci büyük çaplı ve denizaşırı askerî harekâtını teşkil etti. Bu harekâtla [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daki Ceneviz varlığı sona erdirilirken Kuzey [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) ticaret yolları da kesin olarak Osmanlıların egemenliğine girdi. Öte yandan, [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın Osmanlı himayesine girmesi de bölgesel jeopolitik açısından çok önemli bir kilometre taşını teşkil etti. Üç yüzyıla yakın sürecek bu himaye döneminde Hanlık, bölgedeki rakiplerine ([Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Altınordu Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti), [Litvanya Büyük Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Moskova Knezliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Knezli%C4%9Fi)) karşı önemli bir stratejik avantaj elde ederken, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da keza bu rakiplerle mücadelesini kendisi müdahil olmadan doğrudan Hanlık aracılığıyla sürdürme imkanı buldu. [^1]: "Fatih Sultan Mehmet’in Siyasi ve Askeri Faaliyetleri", Selahattin Tansel, İstanbul (1999), s.271 [^2]: "Osmanlı Kaynaklarına Göre Gedik Ahmed Paşa’nın Kırım Seferi", Nur Akbaş, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c.2, ISSN: 2149-9535, s.21 [^3]: "Osmanoğulları Tarihi, Âşık Paşazâde, (yayımlayan: K. Yavuz-Y. Saraç), İstanbul (2003), s.265 [^4]: İslam Ansiklopedisi, "Gedik Ahmed Paşa" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1996), c.13, s.543. [^5]: "Osmanoğulları Tarihi, Âşık Paşazâde, (yayımlayan: K. Yavuz-Y. Saraç), İstanbul (2003), s.266 [^6]: "The Goths in the Crimea", Alexander A. Vasiliev, Cambridge, MA: The Mediaeval Academy of America (1936), s.259