# Kırımçaklar > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m%C3%A7aklar > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kırımçaklar, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m%C3%A7aklar (CC-BY-SA-4.0) - **Grup:** Kırımçaklar - **Bölge:** İsrail; Ukrayna; Rusya; Özbekistan; Amerika Birleşik Devletleri; Kazakistan - **Nüfus:** 600-700 (2010); 406; 300 (2014); 173 (1989); 130 (tahmini); 35 (2009) - **Diller:** Kırımçakça **Kırımçaklar** ([Kırımçakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m%C3%A7ak%C3%A7a): кърымчахлар *Krımçahlar*), [Türk dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) konuşan ve [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'da yaşayan [Rabbânî Yahudilerdir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rabb%C3%A2n%C3%AE_Yahudilik). Kırım [Karaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar)ı ile birlikte yaşamışlardır.[^1] Önceleri [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) tarafından [Aşkenaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkenaz_Yahudileri) ve [Gürcistan Yahudileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan%27daki_Yahudilerin_tarihi) gibi [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yaşayan diğer Yahudilerden farklı olduklarını belirtmek amacıyla onlara *Kırımçak* ismi verilmesine rağmen Kırımçaklar bu ismi 19. yüzyılda benimsediler. Bu ismin benimsenmesinden önce kendilerine "İsrail'in çocukları" anlamına gelen *Srel Balaları* (Срель балалары) derlerdi. [Kırım Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) ise Kırımçaklara *zuluflı çufutlar* (*favorili Yahudiler*) ve Karaylara *zulufsız çufutlar* (*favorisiz Yahudiler*) diye hitap ederlerdi. ## Dil *Ana Madde: *[*Kırımçakça*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m%C3%A7ak%C3%A7a) Kırımçaklar, [Kırım Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1)'nın değişmiş bir çeşidi olan [Kırımçakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m%C3%A7ak%C3%A7a) konuşurlar. Eskiden [İbrani alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brani_alfabesi) ve yakın zamanda [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) kullanılan bu dilde [İbranice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0branice) ve [Aramca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aramice)'dan birçok kelime bulunur. Kırımçaklar, [İkinci Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'na kadar Türk patoilerine bağlı kaldılar, ancak daha sonra dilsel kimliklerini kaybetmeye başladılar. Günümüzde dillerini canlandırmak için çaba sarf ediyorlar. Kırımçak dilinin dilsel özelliklerinin çoğu Kırım Tatar dilinde bulunabilir. ## Kökeni Antik çağlarda [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahilleri boyunca koloniler kuran [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)in torunları oldukları zannedilir. Bölgedeki [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) kolonilerinde Yahudi cemaatlerinin varlıkları bilinmektedir. [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'da yapılan yakın zamandaki kazılarda bölgede Yahudiler'in M.Ö. 1. yüzyıldan beri var olduğu keşfedilmiştir. ## Orta Çağ 600'lu yılların sonunda Kırım [Hazarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın yönetimine geçti. Hazarlar'ın Yahudilike geçmesinde Kırımçaklar'ın etkisi tam olarak bilinmemektedir. Hazar yönetimi süresince Hazarlarla Kırımçaklar sıkça karışık evlilik yaptılar. Birçok Hazar'ın Kırımçak kültürünü benimsediği zannedilmektedir. Bu dönemde birçok [Kıpçak'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) [Yahudilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudilik)'e geçtiği görülmüştür ve bu durumun Kırımçaklar'ın konuştuğu dili şekillendirmiş olması bir ihtimaldir. [Cenevizliler'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti) 1315 - 1475 yılları arasında güney Kırım'ı ellerinde tutmasıyla Yahudiler'in yerleşim birimleri sayısı yükselişe geçti. Bu Yahudiler arasında [Aşkenaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkenaz_Yahudileri), [Sefarad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sefarad_Yahudileri) ve [Romanyot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanyot) tarzı ayinlerinden ötürü bölünmeler başladı. 1515 yılında [Kiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiev)'in baş[haham](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haham)ı olan Rabbi Moşe HaGolah tarafından bu bölünme ortadan kaldırılıp tekrar "Kırımçak" cemaati olarak tek çatıda toplandı. ## Tatar ve Türk hakimiyeti [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) döneminde [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) [getto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Getto)larda yaşayıp azınlıklara uygulanan *dhimmi* vergisi ödemek zorundaydılar. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın [millet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Millet_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) sistemi anlayışı içinde kendilerine has özerk yargı sistemi vardı. [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) ayaklanmaları ve 1600'un ortalarında gerçekleşen [pogrom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pogrom)lar sırasında Yahudiler fidye karşılığı kaçırıldılar. ## Rus ve Sovyet hakimiyeti [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya), Kırım'ı 1783'te ilhak etti. Rus pogromlarından nasibini alan Kırımçaklar, [Karaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar)'ın aksine Yahudi karşıtı kısıtlamalara maruz kaldılar. 1800'lerde [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna) ve [Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'dan Kırım'a göç eden [Aşkenaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkenaz_Yahudileri)ların Kırımçaklarla yaptığı karışık evlilikler sonucu Kırımçak cemaati nüfus olarak sekteye uğradı. 1900'larda Kırım'daki Aşkenaz nüfusu 60.000 iken Kırımçak nüfusu 6.000 idi. 1800'lerin ortalarında [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs) doğumlu [Sefarad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sefarad_Yahudileri) bir haham olan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan çıkıp [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a yerleşen Chaim Hezekiah Medini'yi kendilerine lider seçen cemaat hahama "dahi" anlamına gelen "*gaon*" unvanını yakıştırdılar. [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'ın en kalabalık Kırımçak cemaati olan [Karasubazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilohirsk)'a yerleşen haham Medini Yahudilerin eğitim seviyesini yükseltmek için çaba gösteriyordu. 1917'de [Ekim Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi) sırasında [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu), [Beyaz Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Ordu) ve Yeşil Ordu arasında kalan Kırımçaklar'ın çoğu öldürüldü. Ayrıca 1920 ve 30'larda kıtlık yüzünden can kaybı veren cemaatten sağ kalanların büyük bir kısmı [Kutsal Topraklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Topraklar), [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye yerleşti. [Stalin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Josef_Stalin) döneminde [İbrani alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brani_alfabesi) yasaklanıp [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) kullanılması şart koşuldu. Ayrıca hükûmet [sinagog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinagog) ve [yeşiva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fiva)ları kapatıp Kırımçakları çiftlik ve fabrikalarda çalışmaya zorladı. ## Yahudi Soykırımı ve sonrası [Karaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar)'ın aksine Kırımçaklar [Nazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasyonal_sosyalizm)lerin zulmüne uğradılar. Nüfusunun %75'i olan 6.000 Kırımçak Naziler tarafından öldürüldü. [Sovyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) hakimiyetinin geri dönmesiyle yanlışlıkla [Kırım Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) ile birlikte [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'ya [sürüldüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatar_S%C3%BCrg%C3%BCn%C3%BC).[^2] 2000 yılındaki verilere göre eski [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nde yaşayan 2.500 Kırımçakın yarısı [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna), geri kalanları ise [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan), [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) ve [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)'da yaşamaktadır. [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) ve [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'de yaşayan Kırımçaklar ise kültürlerine bağlı kalmak için çaba göstermektedirler.[^3] [^1]: Krymchaks. [^2]: Indigenous, Aboriginal, Fugitive and Ethnic Groups Around the Globe. Books on Demand, s. 161. [^3]: "Mikhail Kizilov. Kırımçak: toplumun modern durumu".