Kırım'ın Tatarsızlaştırılması

Kırım'ın Tatarsızlaştırılması,(Kırım Tatarcası: Qırımnıñ tatarsızlaştırıluvı, Rusça: Детатаризация Крыма) Rus İmparatorluğu tarafından başlatılmış ve daha sonra Sovyetler Birliği tarafından sürdürülmüştür. Kırım Hanlığı'nın Rusya tarafından ilhakı sonrasında, Türk halklarından biri olan yerli Kırım Tatarlarını baskı altına almak amacıyla çeşitli hukuki ve fiilî uygulamalar yürürlüğe konmuştur.

"Tatarsızlaştırma" olarak tanımlanan bu süreç, Kırım genelinde farklı şekillerde kendini göstermiş; özellikle Sovyetler Birliği’nin Stalin döneminde büyük ölçüde yoğunlaşmıştır. Kırım Tatar dili baskı altına alınmış ve yerini Rusçaya bırakmaya zorlanmıştır; bu durum özellikle Kırım’daki yer adlarının Rusçalaştırılması yoluyla belirginleşmiştir. Hükûmet, bölgeye Ruslar ve diğer Slav topluluklarını yerleştirmiş, aynı zamanda Kırım Tatarlarını yarımadayla gerçek bir bağı olmayan “hain Moğollar” şeklinde tanımlayarak Tatarofobiyi teşvik etmiştir. Sürecin nihai aşamasında ise yaklaşık yarım milyon Kırım Tatarı, etnik temizlik ve kültürel soykırım niteliğinde değerlendirilen sürgün politikaları kapsamında zorla yerlerinden edilmiştir.^{[1]Williams, Brian Glyn. The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest. Oxford University Press, 2016.}

1783-1917 yılları arasında yaklaşık 4 milyon Müslüman, başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere çeşitli bölgelere göç etmek zorunda kalmıştır. 1783 öncesinde ise Kırım Tatarları, Kırım nüfusunun yaklaşık %95’ini oluşturmaktaydı.^{[2]Russian Repression Risks Erasing the Crimean Tatars.}

Tezahürleri

Yer adlarının değiştirilmesi

Kırım'da Kırım Tatar isimlerini taşıyan mahallelerin, bölgelerin, köylerin ve coğrafi özelliklerin büyük çoğunluğuna, Kırım Bölge Komitesi'nin yeniden adlandırmayı zorunlu kılan bir kararnamesi uyarınca, Tatarların sürgün edilmesinden kısa bir süre sonra Slav isimleri verildi. Kırım'daki çoğu yer, 1940'larda Kırım Tatarlığı'nın izlerini kaldırmak için uygulanan sürgün sonrası isimlerini hâlâ taşımaktadır. Çok az sayıda yerleşim yeri – Bahçesaray,, Canköy, Işın, Aluşta, Alupka ve Saky – yeniden adlandırıldı.^{[3]Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR. Central European University Press, 2004, s. 152.[4]Крым и крымские татары в XIX-XX веках: сборник статей. 2005, s. 242.[5]Allworth, Edward. The Tatars of Crimea: Return to the Homeland : Studies and Documents. Duke University Press, 1998.}

Propaganda

Kırım'daki Sovyet parti yetkilileri, bölgedeki Slav nüfusu Tatarofobi doğrultusunda ideolojik olarak yönlendirmiş, Kırım Tatarlarını "hain", "burjuva" veya "karşı-devrimci" olarak tasvir etmiştir. Ayrıca, Kırım Tatarlarının Yunan, İtalyan, Ermeni ve Gotik kökenlerle bağlantıları bulunmasına rağmen, tarihsel olarak Kırım Yarımadası ile hiçbir gerçek bağları olmayan "Moğollar" oldukları yönünde yanlış bir algı oluşturulmuştur.^{[6]Williams, Brian Glyn. The Crimean Tatars: The Diaspora Experience and the Forging of a Nation. BRILL, 2001-01-01.} 1948 yılında Kırım'da düzenlenen bir konferans, Kırım Tatar karşıtı düşüncelerin yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesine adanmıştı.^{[1]Williams, Brian Glyn. The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest. Oxford University Press, 2016.}

Ayrıca bakınız

• Emperyalizm

• Etnik temizlik

• Yerleşimci sömürgecilik

• Ruslaştırma

• Tibet'in Sinicizasyonu

• Filistin'in İbranileştirilmesi

• Amerika'nın sömürgeleştirilmesi