# Kımız > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1m%C4%B1z > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kımız, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1m%C4%B1z (CC-BY-SA-4.0) ![Kımız (Orta Asya)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/Kumis.jpg) *Kımız (Orta Asya) (Edmund Schluessel, public-domain)* ![Suusamır, Kırgız yaylası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Mare_milking_Suusamyr.jpg/1280px-Mare_milking_Suusamyr.jpg) *Suusamır, Kırgız yaylası (Firespeaker, CC-BY-SA-3.0)* **Kımız** (кымыз; қымыз), [kısrak](https://turkipedia.org/tr/wiki/At) [süt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt)ünün [fermente](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fermantasyon) edilmesiyle elde edilen geleneksel [içecek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7ecek). [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) [bozkır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozk%C4%B1r)larında yaşayan [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar), [Başkurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurtlar), [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak), [Yakut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakutlar), [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) ve [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) gibi [Türk halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) ve [Moğollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) arasında bugün de önemli bir içecektir. Süt şekerince zengin olan [kısrak](https://turkipedia.org/tr/wiki/At) sütünden îmâl edilen kımız, beyazımsı bir sıvıdır. Çok eski bir tarihi vardır. İlk olarak [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'da [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan) ve [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan) taraflarında yaşayan kavimlerce içilmiştir. Kımız, benzeri süt ürünleri gibi, belirli bir [mikroorganizma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mikroorganizma) topluluğunun faaliyeti sonucunda meydana gelir. Bu topluluk süt asidi [bakteri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakteri)leri ([*Lactobacillus bulgaricus*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lactobacillus_bulgaricus), [*streptococcus*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Streptokok)) ve [maya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maya)lardan ([*torula kumys*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torula_kumys)) ibarettir. Bu [mikroorganizma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mikroorganizma)lar aşılandıkları sütte [süt şekeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laktoz)ne etki yaparak [asit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asit), [alkol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alkol) ve [CO2](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karbondioksit) çıkarırlar. Açık kaplarda yapıldığı için îmâl sırasında CO2'nin çoğu uçar. Alkol miktarı kefirden çoktur. Asit ikisinde de aynıdır. Ayrıca insana güç verici bir etkisi vardır. Kımızda [albumin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alb%C3%BCmin) ve [kazein](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazein) parçalanması olur. [Pepton](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pepton) miktarı [kefir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefir)dekinin 10 misli kadardır. Kazein çok ufak parçacıklar hâlindedir. Bunun sebebi iyi ve sık karıştırmadır. Kokusu yayık ayranı veya ekşi peynir suyunu andırır. Çalkalanınca köpürür. Kımızın bileşimi, yapıldığı hammaddeye, işleniş şekline göre az çok farklılık gösterir. [Laktik asit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laktik_asit) ve [alkol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alkol) miktarına göre çeşitli tiplerde işlenir. Zayıf, normal ve sert kımızlardaki asit ve alkol durumu şöyledir: **Zayıf kımız tipi**, [Laktik asit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laktik_asit) (%) = 0.7, [Etil alkol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etanol) (%) = 1.0 **Normal kımız tipi**, [Laktik asit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laktik_asit) (%) = 1.1, [Etil alkol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etanol) (%) = 1.8 **Sert kımız tipi**, [Laktik asit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laktik_asit) (%) = 1.8, [Etil alkol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etanol) (%) = 2.5 Kımız hakkında birçok [propaganda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Propaganda) yapılmıştır. Bu yüzden bir zamanlar rağbet görmüş, fakat yoğurt rekabeti karşısında önemini çok yerde kaybetmiştir. Hâlâ buna değer veren ülkelerin başında [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) gelmektedir. Hammadde ihtiyacını karşılamak için çok sayıda [hara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara) bulunmakta ve sırf bu iş için yaklaşık 250 bin civarında [kısrak](https://turkipedia.org/tr/wiki/At) yetiştirilmektedir. ## Türk Mitolojisinde Kımız Eski Türk toplulukların pek çoğunda kımız kutsal bir içecek olarak görülmüş, kurban amacıyla [iye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ye)lere ve tanrılara sunulmuştur. Bu ritüeller genellikle saçı saçma şeklinde gerçekleşmiştir. Doğadaki iyeleri ya da diğer doğaüstü varlıkları memnun etmek için bir miktar kımız ateşe, toprağa ya da suya dökülmüştür. [Yakut Türklerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakutlar) en büyük tanrıları için gerçekleştirdikleri festivalde tanrının isteği üzerine kımız içilir. Gençler sarhoş olup şarkılar söyledikten sonra eğlenceler son bulur.[^1] [^1]: Türk Topluluklarda Tiyatronun Kökeni (The Origin Of Theater In Turkish Communities).