# Küçlüğ Bilge Hatun

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7l%C3%BC%C4%9F_Bilge_Hatun
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Küçlüğ Bilge Hatun, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BC%C3%A7l%C3%BC%C4%9F_Bilge_Hatun (CC-BY-SA-4.0)

- **Eşi:** A-che-te Mi-mi
- **Çocukları:** Houai-ngen
- **Hanedan:** Aşina
- **Babası:** Kapgan Kağan
- **Doğum tarihi:** 698
- **Ölüm tarihi:** 17 Haziran 723
- **Ölüm yeri:** Houai-tö karargâhı
- **Defin tarihi:** 12 Kasım 723
- **Defin yeri:** Ejderbaşı Yaylası
- **Dini:** Tengricilik

**Küçlüğ Bilge Hatun** ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e):, [Eski Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_%C3%87ince): *\*Kien jan Hien li P’i-k’ia*[^1]), (698 - 723) yılları arasında yaşamış bir [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) hatunudur. Normalde Küçlüğ Bilge Hatun ile ilgili, kaynaklarda hiçbir bilgi geçmez. Ancak [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) [Türkolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkoloji) [Édouard Chavannes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%89douard_Chavannes), *Çin Kaynaklarına Göre Batı Türkleri* adlı eserini yazarken bu hatunun mezar yazıtını bulmuştur. Adına yazıt dikilen bu kişinin babası, elbiselerini sağ tarafa ilikleyenlerin ([Göktürklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)) ulu kağanı [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'dır. Küçlüğ Bilge Hatun, babası [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın [Bayırku Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1rku_Seferi) dönüşünde suikaste uğrayıp öldürüldüğü ve [Göktürklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) büyük kargaşalara sürüklendiği yıllarda, kocası ile birlikte [Tang Hanedanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)'na sığındı. Küçlüğ Bilge Hatun'un kocası yasaları ihlal ettiği için hapsedildi. Kendisi de öldürülecekti ki [Tang imparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) tarafından affedildi ve saraydaki hizmet eden odalıkların başına getirildi. Küçlüğ Bilge Hatun, daha sonra [Tang imparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)ndan özel izin alarak ağabeyi Mo Tigin'in malikanesine döndü. Kendisine ipekli kumuşlar ve şahsı tarafından kullanılacak giysiler de verildi. Daha sonra [Tang imparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1), Küçlüğ Bilge Hatun'u, amcasının oğlu ve Otuz Aşiretin Büyük Kağanı [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) ile evlendirmek istedi. Ancak [Bilge](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan)'nin ilk eşi [Pofu Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0l-%C4%B0tmi%C5%9F_Bilge_Ka%C4%9Fatun) geçimsizlik çıkartıp [Balasagun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balasagun)'da bulunan babası [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'un yanına küs olarak gidince evlilik işi gerçekleşmedi.

## Ölümü

Zaten bu olay üzerinden çok geçmeden, Küçlüğ Bilge Hatun 17 Haziran 723 tarihinde, daha hayatının baharında iken, sağ cenahın bilgin kağanının payitahtında, Houai-tö karargâhında 25 yaşında iken öldü. 12 Kasım 723 tarihinde ise Tch'ang-ngan kazasındaki Long-cheou yaylasına defnedildi. Vefatının ardından amcasının oğlu ve [Göktürklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ünlü komutanı [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin) tarafından mezar yazıtı [Çinli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) ustalara yazdırılıp mezarının başına dikildi. Mezar yazıtında bu hatunun ölümü ile ilgili şu ifadeler yer almaktadır:

“Birdenbire o hatun, müzeyyen köşkünü terk etti ve vahşi otlarla kaplı mezarına ebediyen uzandı. Hayatın sonu bu olunca ilâhî hikmetten sorgu sual olur mu? Güneş yaban sarımsağının üzerindeki şebnemi kurutmak için acele ediyor; rüzgâr kapısını itmek için sabırsızlanıyor. Binlerce sonbahar ve onbinlerce vâde boyunca, ruhu sessiz ve yalnız, terk edilmiş olacaktır.”

Ölümünün ardından [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) Küçlüğ Bilge Hatun'un oğlunu himayesine aldı ve vefatından önce onu şad olarak tayin etti.

[^1]: Chavannes, E.. T’ang’lar Devrinde İki Türk Prensesinin Mezar Taşı Kitabesi. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 2012, s. 37-44. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iutded/issue/17060/178180>
