# Küçük Kaynarca Antlaşması

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_Antla%C5%9Fmas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Küçük Kaynarca Antlaşması, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![Antlaşma](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Treaty_of_K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca.svg/1280px-Treaty_of_K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca.svg.png)
*Antlaşma (Byzantine Empire Themes 1025-en.svg : User:Cplakidas derivative work: Jarry1250 ( talk ), CC-BY-SA-3.0)*

- **Adı:** Küçük Kaynarca Antlaşması
- **Uzun adı:** Güney Dobruca'da Yapılan Küçük Kaynarca Antlaşması
- **Çeşit:** Barış ve Ticaret Antlaşması
- **Web sitesi:** Rusça tarihi belgeler
- **Diller:** Rusça; Osmanlı Türkçesi; İtalyanca
- **Taraflar:** Rus İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
- **Müzakereciler:** Nikolay Repnin; Ahmed Resmî Efendi; İbrahim Münib Efendi

**Küçük Kaynarca Antlaşması**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasındaki [1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1768-1774_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı sona erdiren ve Osmanlı Devleti'nde önemli toprak kayıplarına yol açan antlaşmadır. Güney [Dobruca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca)'daki Küçük Kaynarca kasabasında imzalandığından bu adı almıştır.

## 1768-1774 Osmanlı-Rus savaşı

Osmanlı ordusunun, 1773'te Ruslara karşı kazandığı [Rusçuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7uk), [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre) ve [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna) zaferlerinin intikamını isteyen Çariçe [II. Katerina](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Katerina), [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) ordusunu takviye etmişti. Başkumandan Mareşal [Petro Rumyantsev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pyotr_Rumyantsev), Osmanlı ordusunu, merkezinde muhasara için [Şumnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eumnu)'ya doğru hareket etti. Bu sırada rahatsız olan [Vezîr-i âzam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) ve Serdâr-ı ekrem [Muhsinzade Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhsinz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa), düşmanı karşılamak üzere [Yeniçeri Ağası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri_a%C4%9Fas%C4%B1) [Yeğen Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C4%9Fen_Mehmed_Pa%C5%9Fa) kumandasında bir kuvvet sevk ettiyse de, bu kuvvetler [Kozluca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kozluca_Muharebesi)'da mağlup oldu. Rumyantsev'in, bu başarıdan sonra [Şumnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eumnu) önlerine gelip Varna yolunu kesmek suretiyle, Osmanlı ordusunu iâşe ve mühimmattan mahrum etmesi, askerin dağılmasına yol açtı ve orduda on iki bin kişi kaldı. Yanındaki az sayıdaki kuvvetle mukavemet etmenin bir fayda sağlamayacağını anlayan Serdâr-ı ekrem mütareke istemek zorunda kaldı. [Sadrazam kethüdâsı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam_keth%C3%BCd%C3%A2s%C4%B1) [Ahmed Resmî Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Resm%C3%AE_Efendi), nişancı rütbesi ile birinci, [Reîsül-küttab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C3%AEs%C3%BCl-k%C3%BCttab) [İbrâhim Münib Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0br%C3%A2him_M%C3%BCnib_Efendi) de ikinci murahhas tayin olunarak, 12 Temmuz 1774'te Şumnu'dan hareketle [Balya Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balya_Bo%C4%9Faz%C4%B1)na yakın Küçük Kaynarca kasabasına geldiler. Ruslar tarafının murahhası, General Nikolay Repnin idi. Mareşal Rumyantsev mütareke kabul etmeyerek birinci sulh müzâkeresinde esasları iki tarafça kabul edilmiş olan esaslara göre derhal sulh akdini istediğinden, mecburen teklif kabul olunup, iki günde ve iki celsede antlaşma imzalandı.

Rus başkumandanı, sulh görüşmesi yapabilmek için başlangıçta [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun), [Kerç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ker%C3%A7) ve [Yenikale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenikale)'nin Ruslara terkini şart koydu. Osmanlı murahhasları, bütün fırsatların elden çıkması ve kendilerine zaman verilmemesi üzerine, Rus isteklerini çaresiz kabul ettiler.

## Antlaşmanın koşulları

![Antlaşmanın imzalandığında yerdeki kitabe: Burada 10-21 Temmuz 1774 tarihinde Büyük Katerina'nın temsilcisi Kont Petro Rumyantsev ve Sultan I. Abdülhamid'in temsilcisi Sadrazam Muhsinzade Mehmed Paşa tarafından Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmanın 7. maddesine göre Rusya, Ortodoksları ve kiliselerini ebediyen koruması altına aldığını taahhüt eder.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c9/Treaty_of_K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca1.jpg)
*Antlaşmanın imzalandığında yerdeki kitabe: Burada 10-21 Temmuz 1774 tarihinde Büyük Katerina'nın temsilcisi Kont Petro Rumyantsev ve Sultan I. Abdülhamid'in temsilcisi Sadrazam Muhsinzade Mehmed Paşa tarafından Küçük Kaynarca Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmanın 7. maddesine göre Rusya, Ortodoksları ve kiliselerini ebediyen koruması altına aldığını taahhüt eder. (Darsie, CC-BY-SA-3.0)*

17 Temmuz 1774 tarihinde imzalanan ve henüz tahta yeni çıkan [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) tarafından tasdik edilen, yirmi sekiz maddelik bu antlaşmaya göre;[^1]

1. [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla [Kuban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban) ve [Bucak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bucak) [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar)ları siyâsî bakımdan müstakil olup, ancak dînî işlerinde [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) makamına tâbi olacaklardır.
2. [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun), [Kerç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ker%C3%A7), [Yenikale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenikale) ve [Azak Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak)'yle Dinyeper (Özi) ve Buğ (Aksu) nehirleri arasındaki arazi, Rusya'ya terk edilmiş ve Aksu hudut kabul edilmiştir.
3. Ruslar tarafından işgal edilen [Besarabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besarabya), [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak), [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) ve [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan) ülkeleriyle [Akdeniz adaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz%27deki_adalar_listesi) Osmanlılara iade olunacaktır.
4. Rus ordusu, [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'da [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın sağ sahilinden, bir ay içinde sol sahiline çekilecektir.
5. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), Osmanlı topraklarındaki [Ortodokslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi)ı daimî surette himaye edebilecektir.
6. Rus sefirlerinin, [Eflâk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) ve [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) vaziyetleri hakkındaki müracaatları dikkate alınacaktır. (Bu madde mucibince memleketin işlerinde Rus müdahalesine devamlı açık kapı bırakılmış oluyordu.)
7. Rus ticaret gemileri, [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'le [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'de hareket serbestisine sahip olacak ve istedikleri zaman boğazlardan geçebilecekler ve Osmanlı limanlarında kalabileceklerdi. Böylelikle [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) bir Türk gölü olmaktan çıktı.
8. Ruslar, İstanbul'da daimi elçilik bulundurabilecek ve [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'da istedikleri yerde konsolosluk açabileceklerdi. Bu da Rusların Panslavizm politikasına zemin hazırlamıştır.
9. [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ya verilen [kapitülasyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapit%C3%BClasyon)lar, Rusya'ya da aynen tanınacaktır.
10. Osmanlı Devleti, [savaş tazminatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_tazminat%C4%B1) olarak, üç senede ve üç taksitte, Rusya'ya on beş bin kese akça verecektir. Osmanlı Devleti, tarihinde ilk defa savaş tazminatı ödemiştir.
11. Orta-Kuzey [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)’da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında tarafsız bir bölge olan [Kabarda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabarda) ya da Kabardiya, Rusya’ya ilhak edildi.

## Antlaşma sonuçları

![Küçük Kaynarca Antlaşması'yla Türk heyet başkanı Ahmed Resmî Efendi'nin şahsında Osmanlı İmparatorluğu'nun kolunun kesildiği alegorisini yapan bir gravür](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/87/Treaty_of_K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_1774.jpg)
*Küçük Kaynarca Antlaşması'yla Türk heyet başkanı Ahmed Resmî Efendi'nin şahsında Osmanlı İmparatorluğu'nun kolunun kesildiği alegorisini yapan bir gravür (Late 18th-century engraving (Cabinet of engravings, Romanian Academy, Bucharest)., public-domain)*

Osmanlı Devleti, bu antlaşmayla ilk defa Müslüman ve Türk olan bölgeleri yitirmiş, Kırım Hanlığı ile ona bağlı Kuban ve Bucak Tatarlarının müstakilliğini tanımak durumunda kalmıştır. Bu durum, özellikle İstanbul'da tepkiyle karşılanmış ve sonraki yıllarda Osmanlı Devleti’nin üzerinde Kırım'a müdahale etmesi yönünde baskı yaratmıştır. Rusların [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) ve [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) üzerinde elde ettiği söz hakkı, istedikleri yerlerde konsolosluk açabilmeleri ve [Ortodoks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ortodoks)ların hâmisi sıfatını takınmaları gibi maddeler sebebiyle Osmanlı Devleti, Rusya'nın iç ve dış müdahalelerine açık hale gelmiş ve bu hal, gelecek savaşların zeminini hazırlamıştır.

- Kırım'ın kaybedilmesi ile ilk defa halkı Türk ve Müslüman olan bir bölge kaybedildi ve ilk defa hilafet makamından faydalanma yoluna gidildi.
- Ruslar Osmanlı İmparatorluğu'nun içişlerine müdahale etme hakkına sahip oldu.
- İlk kez savaş tazminatı ödendi.
- Yüzyılın en ağır antlaşmasını imzalamıştır.
- Karadeniz’de yüzyıllardır devam eden egemenliğini kaybetmiştir.

Bu antlaşmanın başlattığı sürecin devamı olarak, antlaşmadan 9 yıl sonra [II. Katerina](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Katerina)’nın emriyle [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından [ilhak edildi.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_K%C4%B1r%C4%B1m%27%C4%B1_ilhak%C4%B1)

## Dış kaynaklar

- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1955 Son baskı:5.bas.) *Osmanlı Tarihi IV. Cilt 1. Kısım: Karlofça Antlaşmasından XVIII. Yüzyılın Sonlarına Kadar* Ankara:Türk Tarih Kurumu ISBN 975-16-0015-4
- Erim, Nihat (1953) *Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri*, Ankara:Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi yayınları : Türk Tarih Kurumu Basımevi, Sayfa:121-174.

## Dış bağlantılar

- Beydilli, Kemal (2002) "Küçük Kaynarca Antlaşması" *Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:26 Sayfa:524-527*, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Online:[http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c26/c260341.pdf](http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c26/c260341.pdf)
- Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Rusça metni: Online: [http://hronos.km.ru/dokum/1700dok/1774ru\_tur.html](http://hronos.km.ru/dokum/1700dok/1774ru_tur.html) {Rusça}
- Koch, Christophe Guillaume (1797) "Histoire de Traité de Paix de Kaynardgi du 21 Juillet 1774 entre la Russie et la Porte", *Abrege de l'histoire des traites de paix* Cilt:3 Sayfa:114-151 "Küçük Kaynarca Anlaşması"'nın Fransızca metni arşivlerde bulunan bir eski kitapta. Online: [https://books.google.fr/books?id=WSsIAAAAQAAJ&pg=PA58&source=gbs\_toc\_r&cad=3#v=onepage&q&f=false](https://books.google.fr/books?id=WSsIAAAAQAAJ&pg=PA58&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=false)

[^1]: The Deterioration of Ottoman Administration In the Light of the Ottoman-Russian War of 1768-1774, Metin Bezikoğlu, Bilkent Üniversitesi Master tezi, Eylül 2001, sayfa 43. <http://www.thesis.bilkent.edu.tr/0001807.pdf>
