Köy tuvaleti

Köy tuvaleti, insan dışkısını toprakta kazılan bir çukur içine toplayan bir yer tuvaleti türüdür. Bu tür tuvalette su bulunmaz ya da her kullanıldığında bir ila üç litre su boşaltan ilkel bir sifon sistemi bulunur.^{[1]Tilley, E., Ulrich, L., Lüthi, C., Reymond, Ph. and Zurbrügg, C.. Compendium of Sanitation Systems and Technologies. Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag), 2014.} Düzgün şekilde inşa edilip bakımı yapıldığında, çevreye atılan insan dışkısı miktarını azaltarak, açık alanda dışkılamaya göre daha az hastalık yayma özelliğine sahiptir.^{[2]Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996.[3]Call to action on sanitation. United Nations.} Bu tuvalet türünde dışkı ile gıda arasında sinekler aracılığıyla patojenlerin (mikropların) taşınması azalır.^{[2]Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996.} Bu patojenler enfeksiyöz ishalin ve bağırsak kurdu enfeksiyonlarının en büyük sebepleridir.^{[3]Call to action on sanitation. United Nations.} Enfeksiyöz ishal 2011 yılında beş yaşın altındaki çocuklarda yaklaşık 0,7 milyon ölüme ve 250 milyon okul gününün kaybına yol açmıştır.^{[3]Call to action on sanitation. United Nations.[4]Walker, CL. Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea.. Lancet, 20 Nisan 2013, s. 1405-16.} Köy tuvaletleri dışkıyı insanlardan uzaklaştırmanın en düşük maliyetli yöntemidir.^{[2]Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996.}

Yapımı ve boşaltılması

Bir köy tuvaleti genellikle üç ana öğeden oluşur: toprağa kazılmış bir çukur, uygun yerinde delik bulunduran bir yer taşı/zemin ve çevreleyen kulübe.^{[1]Tilley, E., Ulrich, L., Lüthi, C., Reymond, Ph. and Zurbrügg, C.. Compendium of Sanitation Systems and Technologies. Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag), 2014.} Çukur tipik olarak en az 3 metre derinlikte ve 1 m çapındadır.^{[1]Tilley, E., Ulrich, L., Lüthi, C., Reymond, Ph. and Zurbrügg, C.. Compendium of Sanitation Systems and Technologies. Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag), 2014.} Dünya Sağlık Örgütü bu tuvaletlerin evden kolay erişim ile eve kokunun gelmemesi dengesi gözetilerek uygun mesafede yapılmasını önerir.^{[2]Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996.} Kirlilik riskini azaltmak için yeraltı suyundan ve yüzey sularından mümkün olduğunca uzak olmalıdır. Çocukların içine düşmesini önlemek için, delik 25 santimetreden büyük olmamalıdır. Sinekleri çekmemek için çukura ışık girmesi önlenmelidir. Bu amaçla tuvalet kullanılmadığından deliği kapatacak bir düzeneğin kullanılması gerekebilir.^{[2]Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996.} Çukur zemine 0,5 metre yaklaşacak kadar dolduğunda ya boşaltılmalı ya da başka bir yere yeni bir çukur kazılıp kulübe taşınmalı veya yenisi inşa edilmelidir.^{[5]Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation. World Health Organization, 2003, s. 108.} Çukurda toplanan atığın uzaklaştırılması karmaşık bir işlemdir. Düzgün yapılmadığı takdirde hem çevresel hem de sıhhi riskler içerir.

İyileştirmeler

Basit bir köy tuvaleti çeşitli yollarla iyileştirilebilir. Örneğin çukurdan yapının üzerine uzanan bir havalandırma borusu eklenebilir. Bu sayede daha iyi bir hava akımı sağlanır ve tuvalet kokusu azalır. Borunun üst kısmı telle (genellikle cam elyafından yapılır) örtülerek sinekler azaltılabilir. Bu tür tuvaletlerde deliğin üzerini kapatacak bir kapağın kullanılması gerekmez.^{[5]Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation. World Health Organization, 2003, s. 108.} Yapılabilecek diğer iyileştirmelere örnek olarak tuvalet zemininin, sıvılar çukura akacak şekilde yapılması ve sağlamlığı artırmak için çukurun üst kısmının tuğla ya da beton halkalar ile takviye edilmesi verilebilir.^{[1]Tilley, E., Ulrich, L., Lüthi, C., Reymond, Ph. and Zurbrügg, C.. Compendium of Sanitation Systems and Technologies. Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag), 2014.[5]Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation. World Health Organization, 2003, s. 108.}

Kullanım, toplum ve kültür

2013 yılı itibarıyla köy tuvaletleri tahminen 1,77 milyar insan tarafından kullanılmaktadır.^{[6]Graham, JP. Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.. Environmental health perspectives, Mayıs 2013, s. 521-30.} Çoğunlukla gelişmekte olan ülkeler ile kırsal ve yaban alanlarda kullanılır. 2011 yılında yaklaşık 2,5 milyar insanın düzgün bir tuvalete erişimi yoktur ve bir milyar insan etraflarındaki açık alana dışkılamaktadır.^{[7]Progress on sanitation and drinking-water - 2014 update.. WHO, 2014, s. 16-20.} Güney Asya ile Sahra Altı Afrika tuvalet erişiminin en zayıf olduğu bölgelerdir.^{[7]Progress on sanitation and drinking-water - 2014 update.. WHO, 2014, s. 16-20.} Gelişmekte olan ülkelerde basit bir köy tuvaletinin maliyeti tipik olarak 25 ila 60 Amerikan Dolarıdır.^{[8]Selendy, Janine M. H.. Water and sanitation-related diseases and the environment challenges, interventions, and preventive measures. Wiley-Blackwell, 2011, s. 25.} Bakım maliyeti ise yıllık olarak kişi başına 1,5 ila 4 Amerikan Dolarıdır ve çoğunlukla dikkate alınmaz.^{[9]Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?. Intl Water Assn, 2013, s. 161.} Hindistan’ın bazı kırsal alanlarında "No Toilet, No Bride (Tuvalet Yoksa Gelin de Yok)" kampanyası ile kadınların tuvaleti olmayan evde yaşayan erkeklerle evlenmeyi reddetmesi teşvik edilmektedir.^{[10]Global Problems, Smart Solutions: Costs and Benefits. Cambridge University Press, 2013, s. 623.[11]Stopnitzky, Yaniv. Haryana's scarce women tell potential suitors: "No loo, no I do". Blog of World Bank, 12 Aralık 2011.}

Ayrıca bakınız

• El yıkama

• Köy

Dıș bağlantı

• LAĞIM İNŞASI VE KANALİZASYON OLMAYAN YERLERDE YAPILACAK TESİSLER, MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI