Köprülüzâde Esad Paşa

Köprülüzâde Esad Paşa (ö. Ağustos/Eylül 1726, Resmo), III. Ahmed döneminde vezirlik yapmış Arnavut asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Köprülü Fâzıl Mustafa Paşa'nın en küçük oğludur. Köprülüzâde Numan Paşa en büyük ağabeyi, Köprülüzâde Abdullah Paşa ise ortanca ağabeyidir.

Hayatı

Babası Arnavut kökenli Sadrâzam Köprülü Fâzıl Mustafa Paşa'dır. Doğum tarihi ve yeri bilinmemektedir fakat ağabeyi Abdullah Paşa'nın 1680-84 civarında doğduğu bilindiği için 1680-84 yıllarından sonra doğmuştur denebilir. Gençlik yıllarında büyük ağabeyi Numan Paşa'nın gözetiminde iyi bir eğitim almış, özellikle şiire oldukça heves etmiştir. "Hâsim" mahlasıyla şiirler yazdığı bilinmektedir. Arapça ve Farsçayı şiir yazacak düzeyde iyi bilmektedir. Devrinde şâir ve âlim olarak tanınıp saygı görmüştür.^{[1]HÂSİM, Köprülü-zâde Es'ad. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.}

Kaynaklarda "ehil ve bilgili bir zât" olarak tarif edilen Esad Paşa, 1718'de Edirne'ye davet edilerek burada kendisine Sadrâzam Nevşehirli Dâmad İbrahim Paşa tarafından vezirlik rütbesi verilmiş ve Eğriboz Muhafızı olarak görevlendirilmiştir. Daha sonra Mayıs 1719'da Hanya Muhafızlığına tayin edilmiştir. Burada halktan kaçındığı, emrindeki kethüdalarla iş gördüğü raporlanmış ve III. Ahmed bu rapor sonucu öfkelenmiş, vezirliğinin alınmasını istemiştir. Dâmad İbrahim Paşa'nın araya girmesiyle vezirliği alınmamış ve Resmo Muhafızlığına tayin edilmiştir. Resmo'da Ekim/Kasım 1725'te Sadrâzam İbrahim Paşa'ya gönderdiği bir mektupta "Allah'a yöneldiğini, dünya sultanlarına minnet eylemediğini, Hak katında üstünlük takvâdayken geçici makamlara değer vermediğini" yazarak kendi isteğiyle emekliye ayrılıp yine burada Ağustos/Eylül 1726'da ölmüştür. O dönemi yaşayan Çelebizâde İsmail Asım Efendi'nin tarifine göre gayet yakışıklı, yüce gönüllü ve gücünün üzerinde cömert biriydi.

Edebî kişiliği

"Hâsim" mahlasıyla şiirler yazan Köprülüzâde Esad Paşa'nın kaside ve gazellerden oluşan "Hâsim Dîvânı" isminde bir Dîvân'ı vardır. Büyük ağabeyi Köprülüzâde Numan Paşa'nın 1719 yılında ölümünden sonra çok üzülmüş ve onun için bir ağıt kaleme almıştır.