# Köprülü Mehmed Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Köprülü Mehmed Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8f/Mehmedpasha.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 15 Eylül 1656 - **Dönemsonu:** 31 Ekim 1661 - **Hükümdar:** IV. Mehmed - **Öncegelen:** Boynuyaralı Mehmed Paşa - **Sonragelen:** Köprülü Fazıl Ahmed Paşa - **Doğum tarihi:** 1575 - **Doğum yeri:** Roshnik - **Ölüm tarihi:** 31 Ekim - **Ölüm yeri:** Edirne - **Yattığı yer:** Divanyolu - **Çocukları:** Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Köprülü Fazıl Mustafa PaşaAli BeyFatıma HanımHatice HanımSaliha Hanım - **Eşi:** Ayşe Hanım **Köprülü Mehmed Paşa** (1575, [Roşnik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ro%C5%9Fnik) - 31 Ekim 1661, [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)), [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed)'in saltanatı döneminde 1656 ile 1661 yılları arasında [sadrazamlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) yapan [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) asıllı Osmanlı [devlet adamı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_g%C3%B6revlisi) ve [askerdir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker). Göreve gelmeden önce devlet idaresine kendi belirlediği şartların kabul edilmesiyle tanınan ve bu yönüyle Osmanlı tarihinde bir ilki oluşturan sadrazamdır. Kendi adıyla anılan ve ailesinden gelen sadrazamların görev yaptığı [Köprülüler Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCler_Devri)'nin kurucusudur.[^1] Göreve geldiği dönemde [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Girit Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1645-1669_Osmanl%C4%B1-Venedik_Sava%C5%9F%C4%B1) nedeniyle [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'nin [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nda kurduğu deniz ablukası altındaydı. İçeride ise hazine açıkları, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da süregelen [Celâlî isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l%C3%AE_isyanlar%C4%B1) ve merkez ordusundaki disiplinsizlikler yaşanmaktaydı. Köprülü Mehmed Paşa, yönetimde tam yetki elde ettikten sonra ordu içindeki muhalif grupları tasfiye etti ve eyaletlerdeki ayaklanmaları bastırarak merkezi otoriteyi yeniden sağladı. Askeri alanda Çanakkale Boğazı'ndaki Venedik ablukasını kaldırarak [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni) ve [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada)'yı geri aldı, ardından [Erdel bölgesindeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel) isyanı bastırarak [Yanova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanova) ve [Várad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varad) kalelerini Osmanlı topraklarına kattı. Beş yıllık sadaretinin ardından 1661 yılında [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de öldü ve cenazesi kendi yaptırdığı külliyedeki türbesine defnedildi. Ölümünden sonra vasiyeti doğrultusunda yerine oğlu [Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Ahmed_Pa%C5%9Fa) sadrazam oldu.[^2] ## Hayatı Mehmed Paşa, 1575'te [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un [Berat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berat) sancağının [Roshnik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ro%C5%9Fnik) köyünde doğmuştur. Gençliğinde [İstanbul'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) getirilerek saraya alınmıştır. Saray matbahı [helvahanesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helvahane_mutfa%C4%9F%C4%B1) hizmet ederken [Has oda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Has_oda)lı Boşnak Hüsrev Ağa'ya bağlanarak büyük odalı zümresine dahil olmuştur. Sonrasında [Hazine-i Amire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEne-i_%C3%82mire)'de görev almıştır. [Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemanke%C5%9F_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) zamanında [mirahorluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mrahor) rütbesini almıştır. Daha sonra Beylerbeyliği ile [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'a [vali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vali) tayin edilmiştir. 1650'de [Kubbealtı veziri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbealt%C4%B1_vezirleri) olmuştur. Aynı sene içerisinde on yedi gün [Anadolu eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29) valiliği yapmıştır.[^3] Sadrazam [Gürcü Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa), kendisine rakip olabileceğini düşündüğü Köprülü Mehmed Paşa'nın rütbesini alarak onu [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil)'e [sürgün](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCrg%C3%BCn_cezas%C4%B1) etmiştir.[^4] [İbşir Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0b%C5%9Fir_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın himayesi ile [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus)'a vali tayin edilmiştir. [Eskişehir'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir_%28il%29) karşılaştığı [Boynuyaralı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boynuyaral%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ile birlikte İstanbul'a dönmüştür. İstanbul'a döndüğü dönemde yakın dostları [Mimar Koca Kasım Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Kas%C4%B1m_A%C4%9Fa), şair ve müzisyen [Solakzade Mehmet Hemdemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Solakzade_Mehmed_Hemdem%C3%AE) ve [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi) ile pek çok kez etkileşimde bulunmuş; devlet idaresi hakkındaki fikirlerini açıklamıştır. Dönemin kaynaklarında Köprülü Mehmed Paşa'nın; mütevazı bir kişiliği olduğu, devletin mevcut durumdan rahatsızlık duyduğu ve yakın çevresiyle devletin kurtarılmasına yönelik fikirlerini paylaştığı ifade edilmektedir. Hatice Turhan Sultan'ın [müşavirlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9Favir) olan Mimar Koca Kasım Ağa, Köprülü'nün fikirlerini [Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Turhan_Sultan)'a anlatmış ve Köprülü'yü sadrazam olarak tavsiye etmiştir. Valide Sultan, bu konuşmanın ardından Köprülü Mehmed Paşa ile görüşmüş ve onu sadrazam yapmak istediğini bildirmiştir. Bu görüşme sırasında 78 yaşında olan Köprülü, kendisine geniş yetkiler verildiği ve aleyhine çalışanların sözlerine itibar edilmeyeceğine söz verildiği takdirde [sadâret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) makamını kabul edeceğini bildirmiştir. İsteklerinin yerine getirilmesi üzerine 15 Eylül 1656'da sadrazamlığı kabul etmiştir.[^5] Köprülü Mehmed Paşa, idareyi ele alır almaz derhal [iç karışıklıkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_duraklama_d%C3%B6nemi) bastırma yoluna gitmiş ve asileri yakalatıp cezalandırmıştır. Köprülü Mehmed Paşa, [IV. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad) dönemindeki yönetim anlayışına benzer şekilde devlet otoritesinin tesisi için askeri yapının ıslahını ön koşul olarak görmüş ve ordu disiplinini bozan unsurlara karşı tasfiye politikası izlemiştir. Önce haremin devlet işlerine karışmasını önlemek için haremin başında bulunan ve Köprülü Paşa'nın istediği gibi hareket etmeyen Hasodabaşı Halil Ağa'yı azledip yerine kendi adamı Sefer Ağa'yı getirdi. Ardından, Köprülü Mehmed Paşa'nın yerine sadrazam olmak için lobi faaliyetleri yürüten [Kaptan-ı Derya Seydi Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seydi_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı cephedeki başarılarına rağmen kaptan-ı deryalıktan alıp Bosna Valiliğine gönderdi. Bu durum sipahilerin [At Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Meydan%C4%B1)'nda toplanıp isyan etmesine yol açsa da [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nın Köprülü'nün tarafını tutması sayesinde isyan kısa zamanda bastırıldı.[^6] İstanbul'da hayli etki kazanmış olan radikal görüşlere sahip [Kadızadeliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler)'i İstanbul dışına sürdü. Saray üzerinde etki kazanmış, kendisini [Hz. Ebû Bekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Bekir) soyundan ilan edip devlet bütçesinden aylık 1000 akçe maaş bağlanmış olan Şeyh Sâlim'in maaşını kesti, Şeyh Sâlim'in buna itiraz edip Köprülü'ye sert çıkması üzerine onu boğdurup denize attırdı. Devrin Rum Patriki'nin Eflak Voyvodası Konstantin'e hitaben "İslâm dönemi az zaman sonra sona erecek. İsa dini yeniden dünyaya yayılacak, ona göre hazırlanın." cümlelerini içeren ve onu Osmanlı'ya isyan etmeye davet eden mektupları ele geçirilince hem bu suçtan hem de İstanbul'daki karışıklıklarda [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) kıyafetine soktuğu [Hristiyanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) vasıtası ile [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) ahaliyi zarara uğrattığı iddiasıyla [Rum patriğini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi) idam ettirdi.[^7] İstanbul'daki [ulema sınıfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema) arasındaki kargaşayı önlemiş ve bu sınıfın hizmet görür hale gelmesini sağlamıştır. Devlet bünyesindeki iç karışıklıklara son verdikten sonra orduyu toplayarak sefere çıkmıştır. [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı kapatmış olan [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)lilerin bu hakimiyetine son vermek için ordusuyla birlikte bu bölgeye gitmiştir. [Kaptan Topal Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın denizden, kendisinin ise karadan yaptığı [taarruz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sald%C4%B1r%C4%B1) neticesinde 19 Temmuz 1657'de kazanılan [Çanakkale Zaferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Deniz_Muharebesi_%281657%29) ile Venedik [donanmasının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_kuvvetleri) Çanakkale Boğazı ablukasını kırmış ve Venedik işgali altındaki [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281657%29) ve [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281657%29) adalarını geri almıştır. 1658'de Osmanlılara tâbi olmasına rağmen bağımsız hareket etmeye başlamış [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'ne yönelmiş ve 1662'ye dek sürecek [askerî harekâtlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/1658-1662_Osmanl%C4%B1-Erdel_Sava%C5%9F%C4%B1) sonucunda söz konusu devlet üzerindeki Osmanlı nüfuzunu tahkim etmiştir. Böylece merkezi otoritenin bölgedeki etkinliğini artırmıştır. Köprülü Mehmed Paşa, 1658 yılında bizzat Osmanlı Ordusu'nun başında sefere çıkarak 1 Eylül 1660'de [Yanova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ineu)'yı fethedip Osmanlı topraklarına katmayı başarmıştır. 1659 yılında Anadolu'daki [Abaza Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abaza_Hasan_Pa%C5%9Fa) isyanını bastırmıştır. 1661'de [Edirne'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_%28il%29) vefat eden Köprülü Mehmed Paşa, İstanbul'a getirilerek [Divanyolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divanyolu)'ndaki [türbesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe) defnedilmiştir. Kendisinden sonra oğulları [Köprülü Fazıl Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Ahmed_Pa%C5%9Fa) (1661-1676) ve [Köprülü Fazıl Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Mustafa_Pa%C5%9Fa) (1689-1691) sadrazamlık görevine getirilmiştir. [Samsun'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun_%28il%29) bağlı Köprü ([Vezirköprü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezirk%C3%B6pr%C3%BC)) kasabasından Ayşe Hanım'la evlenip bir süre orada yaşadığı için Köprülü olarak tanınmıştır.[^8] ## Köprülü Reformları Köprülü Mehmed Paşa, 1656 yılında [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed) döneminde sadrazamlığa getirildikten sonra devlet otoritesini yeniden tesis etmeye yönelik kapsamlı idari ve askerî düzenlemeler gerçekleştirmiştir. Göreve kabul şartı olarak sadrazamlık makamına geniş yetkiler verilmesini istemiş ve bu yetkiler doğrultusunda merkezi yönetimin güçlendirilmesi amacıyla politikalar uygulamıştır. Bu süreçte devlet yönetiminde disiplini bozduğu düşünülen bazı görevliler görevden alınmış veya cezalandırılmış, böylece bürokraside düzen sağlanmaya çalışılmıştır.[^9] Kendisinden önce yapılmış son bütçede 121 milyon akçeye ulaşmış bulunan bütçe açığını, 80 milyon akçelere kadar düşürebilmeyi başarmıştır.[^10] Aynı zamanda [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ve diğer askerî birliklerde disiplinin yeniden sağlanmasına yönelik tedbirler alınmıştır. Köprülü Mehmed Paşa'nın uyguladığı bu politikalar sonucunda devlet yönetimi yeniden güç kazanmış ve tarih yazımında bu dönem genellikle [Köprülüler Devri'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCler_Devri) başlangıcı olarak değerlendirilmiştir.[^11] ## Ayrıca bakınız - [Köprülü ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_ailesi) ## Dış bağlantılar - [Uzunçarşılı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun%C3%A7ar%C5%9F%C4%B1%2C_Hendek), İsmail Hakkı, (2011), (*Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, 6. Basım, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 414-418. ISBN 9789751600141 - Tektaş, Nazım, (2009), *Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*. İstanbul: Çatı Kitapları. ISBN 9758845977 [^1]: KÖSEM SULTAN. [^2]: MÜCTEBA İLGÜREL, "KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/koprulu-mehmed-pasa (22.10.2022). [^3]: Uzunçarşılı, İ.H. Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, s, 163 [^4]: MEHMED PAŞA, Gürcü. [^5]: Köprülü Mehmet Paşa. [^6]: İnalcık, Halil, Devlet-i'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-III, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ocak 2018, s. 28. [^7]: İnalcık, Halil, Devlet-i'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-III, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ocak 2018, s. 30. [^8]: MÜCTEBA İLGÜREL, "KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/koprulu-mehmed-pasa (22.10.2022). [^9]: KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA. [^10]: İnalcık, Halil, Devlet-i'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-III, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ocak 2018, s. 15. [^11]: KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA.