# Kâzım Orbay > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Orbay > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kâzım Orbay, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Orbay (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e5/Orgeneral_Kaz%C4%B1m_Orbay.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Temsilciler Meclisi Başkanı; 3. TSK Genelkurmay Başkanı - **Dönembaşı:** 9 Ocak 1961; 12 Ocak 1944 - **Dönemsonu:** 26 Ekim 1961; 30 Temmuz 1946 - **Öncegelen:** Fevzi Çakmak - **Sonragelen:** Salih Omurtak - **Doğum yeri:** İzmir, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Ankara, Türkiye - **Ölüm sebebi:** Mide kanseri - **Mezaryeri:** Devlet Mezarlığı, Ankara - **Doğum adı:** Mehmed Kâzım - **Eşi:** Mediha Orbay (1895-1983) - **Çocukları:** Haşmet Orbay - **Öğrenim:** Kara Harp Okulu; Harp Akademisi - **Meslek:** Asker - **Dini:** İslam - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu, (1904-1920); Türkiye, (1920-1950) - **Hizmetyılları:** 1904-1950 - **Rütbesi:** 25px Orgeneral - **Kumandaettiği:** 3. Kafkas Tümeni, Genelkurmay II. Başkanlığı, 4. Kolordu, Jandarma Genel Komutanlığı, 3. Ordu, Yüksek Askerî Şûra üyesi, Genelkurmay II. Başkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Yüksek Askerî Şûra üyesi - **Savaşları:** Balkan Savaşları; I. Dünya Savaşı; Türk Kurtuluş Savaşı **Mehmet Kâzım Orbay** (11 Mart 1886,[^1] [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) - 3 Haziran 1964, [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)), Türk asker ve siyasetçi. [Türk Silahlı Kuvvetleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri)nin 3. [Genelkurmay](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri_Genelkurmay_Ba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Başkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri_genelkurmay_ba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi).[^2] ## Askeri hayatı 1904 yılında topçu [teğmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C4%9Fmen) rütbesi ile Harp Okulu'nu bitirdikten sonra, aynı yıl girdiği Harp Akademisi'ni 1907 yılında bitirerek Kurmay oldu. 1908-1909 yılları arasında Almanya'da topçu ve piyade atış kursu gördü. [Hareket Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hareket_Ordusu) ile [31 Mart İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/31_Mart_Vakas%C4%B1)'nın bastırılmasına katıldı. 12 Ekim 1909'da kurmay kıdemli yüzbaşı oldu. [I. Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda Garp Ordusu Karargâhında istihbarat subayı, 25 Temmuz 1913'te [5. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) Kurmaylığında görev yaptı. 9 Ekim 1913'te [Mekteb-i Harbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'de istihkâm dersi öğretmenliğine, 25 Aralık 1913'te 3. Tümen Kurmaylığına, 15 Ocak 1914'te Erkân-ı Harbiye Merkez Şubesi Müdürlüğü'ne getirildi. 16 Mart 1914'te Harbiye Nezareti Başyaverliğine atandı. I. Dünya Savaşı boyunca bu görevinde bulundu. 14 Aralık 1916'da kaymakam, 28 Temmuz 1918'de miralay rütbesine terfi etti. 7 Ekim 1918'de Harbiye Nezareti müsteşar yardımcılığına, 12 Ağustos 1919'da Erkân-ı Harbiye Personel Dairesine atandı. 1920 yılında Türk Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere Anadolu'ya geçti. 2 Mayıs 1920'de Doğu Cephesi kurmay başkanı, 16 Ağustos 1921'de Milli Müdafaa Vekaleti Ordu Dairesi başkanı oldu. 11 Mart 1922'de 3. Kafkas Tümeni Komutanlığına atandı. Komuta ettiği tümenle [Başkomutanlık Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkomutanl%C4%B1k_Meydan_Muharebesi)'ne katıldı. 31 Ağustos 1922 tarihinde [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) rütbesine terfi etti. Mirliva rütbesi ile 3. Kafkas Tümeni Komutanlığı ve Genelkurmay 2. Başkanlığı görevlerini yürüttü. 30 Ağustos 1926 [Ferîk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) rütbesine terfi etti. Aynı göreve devam ederek bilahare [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan) Askeri Heyet Reisliği ve 4. Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. 30 Temmuz 1930 tarihinde [Jandarma Genel Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jandarma_Genel_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na, 24 Ağustos 1935 tarihinde 3. Ordu Müfettişliği'ne atandı. 30 Ağustos 1935 tarihinde [Ferîk-i evvel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk-i_evvel) rütbesine terfi etti. 15 Şubat 1943 tarihinde Yüksek Askerî Şura Üyesi olarak atandı. 1 Aralık 1943 tarihinde Genelkurmay 2. Başkanlığı görevine atandı. ### Genelkurmay Başkanlığı 12 Ocak 1944 tarihinde [Türk Silahlı Kuvvetleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri) Genelkurmay Başkanı olarak atandı. [Ankara Cinayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Cinayeti) olayı sonrası 23 Temmuz 1946 tarihinde görevinden istifa etti. Hala gizemini koruyan bu cinayette Kazım Orbay'ın oğlu Haşmet Orbay, Doktor Neşet Naci Arzan'ın öldürülmesinde azmettiren olarak yargılandı. Doktor Arzan aynı zamanda [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) elçiliğinde çalışmakta idi. Orbay, 29 Temmuz 1946 tarihinde [Yüksek Askerî Şura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek_Asker%C3%AE_%C5%9E%C3%BBra) üyesi olarak atandı. 6 Temmuz 1950 tarihinde Yüksek Askerî Şûra üyeliği görevinden emekli oldu. Görevde bulunduğu sürece gösterdiği başarılardan dolayı 4. rütbeden Osmani, Gümüş, Altın, Liyakat, 4. rütbeden Mecidi, 1. Rütbeden Demir Salip, Kılıçlı Krom Şövalye, Alman Kırmızı Kartal ve Kırmızı şeritli [İstiklal Madalyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Madalyas%C4%B1) gibi nişanlar aldı. ## Siyasi hayatı ![Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Kazım Orbay'ın kabri.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/2024_Devlet_Buyukleri_Mezarligi_Kazim_Orbay.jpg/1280px-2024_Devlet_Buyukleri_Mezarligi_Kazim_Orbay.jpg) *Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Kazım Orbay'ın kabri. (HalitBaris, CC-BY-SA-4.0)* 9 Ocak 1961 ile 26 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis Devlet Başkanı Temsilcisi olarak katıldı ve bu meclisin başkanlığını yaptı. *Temsilciler Meclisi Başkanlığı* görevinden sonra 1961'de Cumhurbaşkanı [Cemal Gürsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_G%C3%BCrsel) tarafından kontenjan senatörü olarak seçildi. 1963 Aralık ayında mide ameliyatı geçirdi ancak bu rahatsızlığını atlatamayarak 3 Haziran 1964 tarihinde [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da öldü.[^3] ## Özel hayatı [Enver Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa)'nın kız kardeşi Mediha Orbay (1895-1983) ile evli Kâzım Orbay bir çocuk babasıydı. [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca), [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca), [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) ve [İtalyanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanca) biliyordu. ## Ayrıca bakınız - [Türk Kurtuluş Savaşı'na katılan üst kademelerdeki komutanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1%27na_kat%C4%B1lan_%C3%BCst_kademe_subaylar_listesi) - [Ankara cinayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Cinayeti) [^1]: Genelkurmay Başkanı Kazım Orbay ile ilgili arşiv dökümanları 1980-1990. Milliyet. [^2]: 3. TSK Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kazım ORBAY , 12 Ocak 1944 - 30 Temmuz 1946, TSK.tr [^3]: Kâzım Orbay Ankara'da kanserden vefat etti.. Milliyet, 4 Haziran 1964, s. 1.