# Kâzım Dirik > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Dirik > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kâzım Dirik, https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Dirik (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Vali_Kazim_Dirik.jpg) * (NA, public-domain)* - **Makam:** II. (Trakya) Umumî Müfettişi; İzmir Valisi; Bitlis Valisi - **Dönembaşı:** 9 Ağustos 1935; 1926; 1924 - **Dönemsonu:** 3 Temmuz 1941; 1935; 1926 - **Başkan:** Mustafa Kemal Atatürk; İsmet İnönü; Mustafa Kemal Atatürk; Mustafa Kemal Atatürk - **Başbakan:** İsmet İnönü; Celal Bayar; Refik Saydam; İsmet İnönü; İsmet İnönü; Ali Fethi Okyar - **Sonragelen:** Abidin Özmen; Fazlı Güleç; Halit Bey - **Öncegelen:** İhsan Latif Paşa; Zihni Orhon - **Doğum tarihi:** 1881 - **Doğum yeri:** Manastır - **Ölüm yeri:** Edirne - **Yattığı yer:** Devlet Mezarlığı, Ankara - **Doğum adı:** Mehmet Kazım - **Partisi:** İttihat ve Terakki Partisi (1900-1918); Cumhuriyet Halk Partisi (1923-1941) - **Öğrenim:** Kara Harp Akademisi - **Meslek:** Asker, siyasetçi - **Bağlılığı:** 1315-P. 87; Osmanlı İmparatorluğu, (1900-1919); Türkiye, (1919-1928) - **Hizmetyılları:** 1900-1928 - **Rütbesi:** Ferik - **Kumandaettiği:** 2. Ordu Geri Bölge Müfettişliği, 4. Ordu Geri Bölge Müfettişliği, 43. Tümen, 7. Tümen, 56. Tümen, 49. Tümen, Batum Geri Bölge Müfettişliği, 9. Ordu Kurmay Başkanlığı, Erzurum Müstahkem Mevki Komutanlığı, 15. Kolordu (vekil), TBMM Tiflis Yüksek Temsilciliği, Batı Anadolu Geri Bölge Müfettişliği, Denizcilik ve Ulaştırma Genel Müdürlüğü, 2. Tümen - **Savaşları:** Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı, Türk Kurtuluş Savaşı ![Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Mehmet Kazım Dirik'in kabri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/20240425_134150_Mehmet_Kazim_Dirik.jpg/1280px-20240425_134150_Mehmet_Kazim_Dirik.jpg) *Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Mehmet Kazım Dirik'in kabri (HalitBaris, CC-BY-SA-4.0)* ![Kazım Dirik'in Kokluca Mezarlığı'ndaki sembolik mezarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Kaz%C4%B1m_Dirik_eski_mezar_yeri.jpg/1280px-Kaz%C4%B1m_Dirik_eski_mezar_yeri.jpg) *Kazım Dirik'in Kokluca Mezarlığı'ndaki sembolik mezarı (ToprakM, CC-BY-4.0)* **Mehmet Kazım Dirik** (1881, [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r%2C_Kuzey_Makedonya) - 3 Temmuz 1941), Türk asker ve siyasetçidir. ## Hayatı ### Gençliği Babası Selanikli Mülazım Hasan Tahsin Bey'dir. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti. 1897 yılında [Manastır Askerî Îdâdîsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Asker%C3%AE_%C4%B0dadisi)'ne girdi. 1899 yılında [Harp Okulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'nu bitirerek Piyade Teğmen oldu. 1900 yılında [Debre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Debre) Mutasarrıflığı ve Redif Kıt'aları Komutanlığında mühimme kâtibi olarak göreve başladı. 1904 yılında [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra) Vali ve Komutanı [Filibeli Salih Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibeli_Salih_Pa%C5%9Fa)'nın Yaver ve Mühimme Kâtipliğine atandı. 1906 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun batı sınırındaki son ilçesi olan İşkodra vilayetinin [Tuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuz_%28belediye%29) kazasına kaymakam olarak atandı. ### Askerlik hayatı 1912'de Erkân-ı Harbiye'yi bitirerek kurmay [yüzbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzba%C5%9F%C4%B1) oldu. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) cephelerinde savaştı. 15 Eylül 1919 - 20 Kasım 1920 tarihleri arasında geçen [Erzurum Müstahkem Mevki Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_M%C3%BCstahkem_Mevki_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) sırasında, 29 Ekim - 9 Aralık 1919 ve 12 Haziran - 18 Eylül 1920 tarihleri arasında [Kazım Karabekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir)'in teftiş görevi nedeniyle [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'dan ayrılması üzerine onun yerine [15. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) Komutanı ve Erzurum Vali Vekili olarak görev yaptı. 20 Kasım 1920 tarihinde [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis) Fevkalade Mümessilliğine atandı. Bu görevi sırasında, 11 Mart 1921 tarihinde [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) Valiliğini ilan etti ve 28 Mart 1921 tarihine kadar Batum Askeri Valiliği görevini yaptı. Bu görevi nedeniyle hem ilk valiliğini yapmış oldu hem de Batum'un son valisi olarak tarihteki yerini almış oldu. Savaştan sonra Kırmızı şeritli [İstiklâl Madalyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Madalyas%C4%B1) ile taltif edildi. ### Sivil görevleri 26 Eylül 1923 tarihinde merkezi Bitlis'te bulunan 2. Tümen Komutanlığı'na atandı. Bu görevi sırasında, 23 Haziran 1924 tarihinden itibaren [Siirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siirt) ve 30 Temmuz 1924 tarihinden itibaren [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis) Vali Vekilliği yaptı. 20 Eylül 1925'te Bitlis Valiliğine asaleten atandı. 16 Ekim 1925'te askeri hizmetten mülki hizmete geçti. Böylece askerlikle olan bağlarını fiilen koparmış oldu. 16 Mart 1926 tarihinde [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_%28il%29) Valiliğine atandı. 1928'de mülki hizmeti tercih etti ve [Korgeneral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korgeneral) rütbesiyle askerlikten emekliye ayrıldı. İzmir'de valilik yaptığı dönem Mustafa Kemal'e [İzmir Suikastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Suikast%C4%B1) teşebbüsünün düzenlendiği dönemdir. 9 Ağustos 1935 tarihinde merkezi Edirne'de bulunan İkinci (Trakya) Umumî Müfettişliği'ne atandı. Bu görevini öldüğü 3 Temmuz 1941 tarihine kadar sürdürdü. 1937 yılındaki [Trakya Manevraları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya_Manevralar%C4%B1) sırasında görev aldı. Genel Müfettişliği sırasında köy kalkınması ve eğitim konularında yaptığı çalışmalar bölge halkının yaşam düzeyini yükseltti. ### Özel Hayatı Kızı Şükran Dirik, tiyatrocu [Muammer Karaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muammer_Karaca) ile evlenmiştir. Çiftin nikâh şahitliğini [Gülriz Sururi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClriz_Sururi)'nin babası [Lütfullah Sururi](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtfullah_Sururi) yapmıştır. Ancak Kazım Bey bu evliliğe karşı çıkınca Ayşe Dirik boşandı. Ardından nikâhının şahitliğini yapan Lütfullah Sururi ile evlendi. Muammer Karaca'dan olan kızı Tuna ise [Şirin Payzın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirin_Payz%C4%B1n)'ın amcası ile evlenmiştir. ### Vefatı Vefatından sonra İzmir Kokluca Mezarlığı'na defnedildiyse de daha sonra mezar Ankara'ya [Devlet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na nakledilmiştir. Kokluca'daki yazıt semboliktir.[^1] ### Soyadı İzmir valisi olduğu dönemde kenti [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile beraber ziyaret eden İran Şahı [Pehlevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pehlev%C3%AE_%C4%B0ran%C4%B1) kendisinde gördüğü canlılık ve azimden dolayı onun hakkında "*Sizin valiniz dirik (çalışkan, canlı, heyecanlı) adam*" demiştir. [Soyadı kanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu)yla beraber Atatürk kendisine *Dirik* soyadını bizzat vermiştir.[^2] [^1]: Kaya, Murat. İzmir Valisi Kâzım Dirik'in Mezarı. 1 Ocak 2021. [^2]: Troya ören yerindeki Carl William Blegen yazıtındaki 32. Levha