# Jani Vreto > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Jani_Vreto > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Jani Vreto, https://tr.wikipedia.org/wiki/Jani_Vreto (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b8/Jani_Vreto.jpg) * (public-domain)* - **Doğum yeri:** Postenan, Görice - **Ölüm yeri:** Atina, Yunanistan - **Meslek:** yazar, matbaacı, yayıncı - **Önemli eser:** Histori e Skënderbeut, Apologia etc - **Akım:** Arnavut millî uyanışı **Jani Vreto** (14 Ocak 1822 – 9 Temmuz 1900) [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) yazar, matbaacı, yayıncı ve [Arnavut millî uyanışı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_mill%C3%AE_uyan%C4%B1%C5%9F%C4%B1)nın önemli isimlerinden biridir. 1886'da [Bükreş](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCkre%C5%9F)'teki ilk Arnavut matbaasını kurmaktan ve denetlemekten sorumluydu. ## Hayatı Jani Vreto, 1820'de [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un güneyindeki [Leşkovik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leskovik) yakınlarındaki bir köy olan [Postenan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Postenan)'da doğdu.[^1] Yerel okula gitti ve ilk derslerini ona hem Yunanca hem de Arnavutça öğretecek olan Nikolla Ikonomi'den aldı.[^2] [Büyük Doğu Buhranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Do%C4%9Fu_Buhran%C4%B1) sırasında [Prizren İttifakı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1)'nın kurulmasından birkaç yıl önce, Vreto alfabe sorunuyla ilgili altı Arnavut aydınla bir araya geldi ve [Pelasg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pelasglar) teorisi nedeniyle Arnavutça yazmak için [Yunan alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_alfabesi)nin kullanılmasını destekledi. Vreto, [Fraşirili Abdül Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCl_Fra%C5%9Feri) önderliğinde diğer bazı Arnavut milletvekilleriyle birlikte, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da Arnavut elit üyeleri tarafından 1877 yılında kurulan [*Arnavut Halkının Haklarını Savunma Merkez Komitesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_Halk%C4%B1n%C4%B1n_Haklar%C4%B1n%C4%B1_Savunma_Merkez_Komitesi)ne (Komiteti Qendror për Mbrojten e të Drejtave të Kombësisë Shqiptare) üye oldu.[^3] Arnavut Haklarını Savunma Komitesi, Vreto'yu [Şemseddin Sâmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_S%C3%A2mi), [Vasa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasa_Pa%C5%9Fa) ve [Hoca Tahsin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_Tahsin_Efendi) ile birlikte bir Arnavut alfabesi oluşturmak üzere görevlendirdi.[^4] Arnavut alfabesi hakkında tartışmalar sırasında Şemseddin Sâmi ve Vreto, Arnavutların ve Yunanların aynı Pelasg atadan geldikleri varsayımıyla bir Yunan alfabesi karakterinin dahil edilmesini istediler..[^5] 19 Mart 1879'a kadar grup, Şemseddin Sâmi'nin çoğunlukla Latin karakterlerinden oluşan 36 harfli alfabesini onayladı.[^6] 1878'de [Berlin Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin_Kongresi)'nde Fraşirili Abdül Bey ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nun Arnavut nüfusunu temsil etti.[^7] 1879'da Arnavutça Yazıların Yayımlanması Cemiyeti'nin (Shoqëri e të shtypurit shkronjavet shqip) kurucularından biri oldu, Arnavut ders kitaplarını yayınlamaktan ve Arnavut okulları açmaktan sorumlu bir organizasyondu.[^8] Vreto, örgütün Osmanlı makamları tarafından yasaklanmasının ardından merkezini İstanbul'dan [Bükreş](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCkre%C5%9F)'e taşıdı. Bu derneğin bir üyesi olarak Vreto, Arnavut hareketinin ilerlemesinde önemli bir rol oynayan Bükreş'teki Arnavut matbaasını kurdu ve işletti. Aynı zamanda, kendisini "Arnavut sorunu yaratmak" nedeniyle sapkınlık yapmakla suçlayan [Ortodoks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi) [Ergiri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ergiri) metropoliti tarafından aforoz edildi.[^9] Arnavutluk'un milli şairi [Naim Fraşiri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naim_Fra%C5%9Firi)'nin birçok eseri bu kuruluş tarafından yayınlanmıştır. 1882'de Vreto, Arnavut diasporası arasında milliyetçi içerik geliştirmek için Bükreş'ten ayrılarak [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a gitti.[^10] ## Çalışmaları Jani Vreto'nun en bilinen eseri, Arnavutluk'un ulusal kahramanı [İskender Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Bey)'e adanmış *İskender Bey'in Tarihi* (Histori e Skënderbeut) başlıklı epik bir şiirdir. 1888'de Muhamet Kyçyku'nun *Erveheja* şiirini, Kyçyku'nun kullandığı tüm Türkçe veya Arapça kelimeleri tamamen kaldırarak Latin alfabesine çevirerek düzenleyip yayınladı.[^11] Vreto'nun kendi eserinin bir kısmı, [Spiro Dine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Spiro_Dine)'nin Arnavut tarihi ve edebiyatı koleksiyonu olan *Denizdeki Dalgalar* (Valët e Detit) adlı eserinde yayınlandı.[^12] ## Mirası 13 Ocak 2012'de [Arnavutluk Cumhurbaşkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk_cumhurba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi) [Bamir Topi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bamir_Topi), ölümünden sonra Jani Vreto'yu Arnavutluk Ulus Nişanı'na layık gördü.[^13] Leşkovik kasabasında bir heykeli vardır.[^14] ## Ayrıca bakınız - [Şemseddin Sâmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_S%C3%A2mi) [^1]: Cornis-Pope, Marcel. History of the literary cultures of East-Central Europe: junctures and disjunctures in the 19th and 20th centuries. John Benjamins Publishing Company, 2004, s. 44,290,337. [^2]: Shuteriqi, Dhimitër S.. Shkrimet shqipe në vitet 1332-1850. Rilindja, 1978, s. 216. [^3]: Elsie, Robert, Centre for Albanian Studies (London, England). Albanian literature: a short history. 29 Temmuz 2005, s. 76. [^4]: Gawrych, George. The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913. IB Tauris, 2006, s. 59. [^5]: Michael Kreutz. Modernismus und Europaidee in der Östlichen Mittelmeerwelt, 1821-1939 . p. 166. "Der bekannte intellektuelle Vordenker Sami Frashëri setzte sich wie Jan Vreto (Ioannis Vretos) für das Griechisch e ein, mit der Begründung, dass Albaner wie Griechen beidermassen Abkömmlinge der Pelasger seien." [^6]: Gawrych, George. The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913. IB Tauris, 2006, s. 59. [^7]: Glenny, Misha. The Balkans. Page 142. [^8]: Cornis-Pope, Marcel. History of the literary cultures of East-Central Europe: junctures and disjunctures in the 19th and 20th centuries. John Benjamins Publishing Company, 2004, s. 44,290,337. [^9]: Cornis-Pope, Marcel. History of the literary cultures of East-Central Europe: junctures and disjunctures in the 19th and 20th centuries. John Benjamins Publishing Company, 2004, s. 44,290,337. [^10]: Skendi, Stavro. The Albanian national awakening. Princeton University Press, 1967, s. 152. [^11]: Norris, H.T. Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world. University of South Carolina Press, 1993, s. 80. [^12]: Cornis-Pope, Marcel. History of the literary cultures of East-Central Europe: junctures and disjunctures in the 19th and 20th centuries. John Benjamins Publishing Company, 2004, s. 44,290,337. [^13]: Presidenti Topi dekoron Jani Vreton (pas vdekjes) me Urdhrin “Nderi i Kombit” , president.al, 2012-01-13 (in Albanian) [^14]: Jance, Anesti. Archived copy. Panoramio.