# Jön Türkler > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Jön Türkler, https://tr.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler (CC-BY-SA-4.0) ![İkinci Meşrutiyet döneminde Jön Türkler'e ait bir kartpostal. Enver Paşa'nın portresinin bulunduğu kartpostalda Osmanlıca ve Fransızca "yaşasın vatan, yaşasın millet, yaşasın hürriyet" yazıyor. (1908)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/69/Enver_Bey_Vive_Patrie_-_Vive_la_Nation._Vive_la_Libert%C3%A9._24_Juillet_1908.jpg) *İkinci Meşrutiyet döneminde Jön Türkler'e ait bir kartpostal. Enver Paşa'nın portresinin bulunduğu kartpostalda Osmanlıca ve Fransızca "yaşasın vatan, yaşasın millet, yaşasın hürriyet" yazıyor. (1908) (public-domain)* **Jön Türkler** (ژون تركلر) veya Genç Türkler, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun son döneminde ortaya çıkan ve [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) döneminde [meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet)in yeniden yürürlüğe konulmasını savunan Osmanlı muhalif hareketine mensup [entelektüel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Entelekt%C3%BCel)ler, [bürokrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCrokrat)lar, [askerî öğrenci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker%C3%AE_%C3%B6%C4%9Frenci)ler ve [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i)ler için kullanılan genel bir tanımdır. "Jön Türk" terimi, [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) *Jeunes Turcs* (Genç Türkler) ifadesinden [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)'ye geçmiştir. Hareketin kökenleri, 1865 yılında kurulan ve anayasal yönetim talebinde bulunan [Yeni Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar)'a kadar uzandırılmakla birlikte, Jön Türkler özellikle 1889 yılında [Mekteb-i Tıbbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_T%C4%B1bbiye-i_%C5%9E%C3%A2h%C3%A2ne) öğrencileri tarafından kurulan [İttihad-ı Osmanî Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) ve bu örgütün devamı niteliğindeki [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) etrafında örgütlenmiştir. Jön Türkler, 1876 [Kanûn-ı Esâsîsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'nin yeniden yürürlüğe konulmasını ve meşrutiyet yönetimine geri dönülmesini savunmuşlardır. Bu siyasal faaliyetlerin etkisiyle, [1908 Jön Türk Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Devrimi) ile [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) ilan edilmiş ve Osmanlı parlamentosu yeniden açılmıştır. Jön Türk hareketi, Osmanlıcılık, merkezîleşme, anayasal yönetim ve modernleşme gibi farklı siyasal fikirleri bünyesinde barındırmıştır. Hareket içerisinde zamanla çeşitli görüş ayrılıkları ortaya çıkmış olsa da, [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) 1908 sonrasında Osmanlı siyasetinde belirleyici bir güç hâline gelmiştir. ## Etimolojisi İlk kez 1828 yılında [İskoç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sko%C3%A7lar) yazar tarafından dönemin [Genç Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar) nesline atıfta bulunarak kullanılmıştır.[^1] Daha sonra 1855'te Fransız tarihçi , [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) dönemindeki reform hareketine katılan devlet adamlarını hem de [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) döneminin [Batılılaşma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1l%C4%B1la%C5%9Fma) yanlısı [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat)çılarını tanımlamak için "jeune turquie de Mahmut" ve "jeune Turquie d'Abdul Medjid" ifadelerini kullanmıştır.[^2] Bu terimleri kavram olarak ilk kullanan kişi olmuştur.[^3] Genç Türkler kavramı yeni bir kavram değildir. Bu kavram daha çok [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da ortaya çıkan, yönetime muhalif grupların oluşturdukları partiler için kullanılmıştır. Bu kavram Osmanlı İmparatorluğunun son döneminde de, söz konusu Avrupa'daki diğer örneklerine benzer görünmek için kullanılmıştır. Bu akımlardan bazıları [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'daki Genç Almanya akımı (ayrıca bu akım siyasi bir muhalif akımı olduğu kadar bir edebî akımdır.), [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'da ortaya çıkan Genç İtalya akımı ve [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya)'daki Genç Polonya akımıdır. Bu akımlar siyasi muhalif bir akım oldukları kadar edebiyat akımlarıdır. Edebî düşünceleri, siyasetle iç içe geçmiş kişilerdir. Avrupalı yazarlar yeni Osmanlılara bu sıfat ve terimleri kullanmıştır. [Yeni Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar) ise "jevne Turqvie"yi eski Türk grubunun muhalifi olarak göstermişlerdir. Bu söylemi Yeni Osmanlılar cemiyetinin kuruluş belgesinde göstermiştir. ## Tarihi ![270x270pik](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/1st_Young_Turk_Congress%2C_1902.jpg/1280px-1st_Young_Turk_Congress%2C_1902.jpg) *270x270pik (public-domain)* Bahsedilen Osmanlı dönemindeki bu Jön Türk grubu gibi olan muhalif kesimlere her dönemde buna benzer isimler verilmiştir. Her yenilikçi kesime "Genç Türkler, [Genç Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar), Jön Türkler" gibi adlar verilmiştir. Özellikle 1800'lü yıllardan sonra bu akımlar güçlendiği için bu terimlere sıkça rastlanmıştır. Örneğin, 1890 yılında Georges Badis adlı bir şahıs sarayı Genç Türkiye adında [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE) yanlılarını çatısı altında toplayabilecek bir gazete kurmakla tehdit etmiştir. Jön Türklerin [ideoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0deoloji)sine bakıldığında ise bunların bakış açıları [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'daki [burjuvazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burjuvazi) kesiminin bakış açısıyla örtüştürülebilir. Nasıl Fransa'da burjuvazi gücünü arttırdıktan sonra yönetime sesini duyurmaya çalışmak için siyasi bir çekişmenin içine girdiyse, aynı şekilde Jön Türkler olarak adlanan kişiler de Avrupa'daki yeniliklerden etkilenip aydın kesiminin desteğiyle yönetimdeki kişilere karşı benzer bir mücadeleye girmiştir. Bu mücadele kanlı bir iç savaştan çok edebi yazılarla belli bir kesimi aydınlatıp biçimlendirme şeklinde olmuştur. 1908 II. Meşrutiyet'in ilanının ardından Jön Türk hareketi içinde farklı siyasi gruplar ortaya çıkmıştır. Bu süreçte İttihat ve Terakki Cemiyeti, hareketin en güçlü ve örgütlü yapısı haline gelmiştir. 1913'ten itibaren devlet yönetiminde etkisini artıran cemiyet, [Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'na girişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1%27na_giri%C5%9Fi)nde belirleyici rol oynamıştır. 1918'de Osmanlı'nın savaştan yenilgiyle çıkmasının ardından İttihat ve Terakki yöneticileri ülkeden ayrılmış ve hareket fiilen dağılmıştır.[^4] ![Osmanlı muhalefeti ilk kongresi (I. Jön Türk Kongresi) Paris, 4 Şubat 1902](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/First_Congress_of_the_Young_Turks_in_Paris_%281902%29.jpg/1280px-First_Congress_of_the_Young_Turks_in_Paris_%281902%29.jpg) *Osmanlı muhalefeti ilk kongresi (I. Jön Türk Kongresi) Paris, 4 Şubat 1902 (Archive of Ottoman Empire, public-domain)* Jön Türkler adı altında bulunan kişilerin tek ortak siyasi görüşü, padişahlık yönetiminin altında bir de meclisin bulunarak yönetime katılmasıdır. Hiçbir zaman padişahlık rejimini yıkıp yerine [cumhuriyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet) rejimini getirmeyi düşünmemişlerdir.[^5] Karşı oldukları durum Abdülhamid yönetiminin [istibdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Despotizm) düzenidir. Baskı ve şiddet düzeninin yönetime ortak bir meclis kurulursa bu durumun düzeleceğini iddia etmişlerdir. Fakat hiçbir zaman padişah yönetimini reddetmemişlerdir.[^6] Sadece yönetimine denk bir meclis yönetimi istemişlerdir; ama Jön Türk cemiyeti altındaki kişilere tek tek bakıldığında siyasi görüşlerinin birbirinden çok farklı olduğu görülebilir. ![II. Meşrûtiyet'in ilanı sonrası bir grup Jön Türk'ün bulunduğu fotoğraf (1909), Dr. Nâzım Bey, Ahmet Rıza, Prens Mehmet Ali Paşa, Ahmed Saib, Samipaşazade Sezai](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Ahrar-i_Osmaniye_Heyeti.jpg/1280px-Ahrar-i_Osmaniye_Heyeti.jpg) *II. Meşrûtiyet'in ilanı sonrası bir grup Jön Türk'ün bulunduğu fotoğraf (1909), Dr. Nâzım Bey, Ahmet Rıza, Prens Mehmet Ali Paşa, Ahmed Saib, Samipaşazade Sezai (Boğos Tarkulyan, public-domain)* Jön Türkler cemiyetinde 2000 kadar üye bulunduğu bilinmektedir. Bu isimler siyasi ortamdan dolayı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarında fazla barınamamış ve yaşamlarının çoğunu Avrupa'da ya da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da sürgün hayatı şeklinde geçirmiştir. Bu cemiyette öne çıkan bazı isimler şunlardır: [Abdullah Cevdet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_Cevdet), [Abdurrahman Bedirhan](https://oar.princeton.edu/bitstream/88435/pr10z70w3b/1/Abdu%CC%88rrezzakBedirhan.pdf), [Ahmet Rıza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_R%C4%B1za), [Ahmet Fazlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Fazl%C4%B1), [Ahmet Ferit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ferit_Tek), [Ahmet Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Kemal_Ak%C3%BCnal), [Ahmet Lütfullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_L%C3%BCtfullah), [Ahmet Niyazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Resneli_Niyazi_Bey), [Ahmet Saib](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Saib), [Ali Fahri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fahri_A%C4%9Fababa), [Ali Fehmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fehmi), [Ali Haydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Haydar_Midhat_Bey), [Ali Şefkati](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9Eefkati), [Bahaeddin Şakir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A2eddin_%C5%9E%C3%A2kir), [Derviş Hima](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F_Hima), [Ethem Ruhi](https://www.biyografya.com/tr/biographies/ethem-ruhi-balkan-75227375), [Emir Şekib Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%C5%9Eekib_Arslan), [Halil Ganem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Ganem), [Hüseyin Tosun](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Tosun), [Hüsrev Sami](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_Sami_K%C4%B1z%C4%B1ldo%C4%9Fan), [Hüseyinzade Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyinzade_Ali_Turan), [İbrahim Temo](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Temo), [İshak Sükûti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0shak_S%C3%BCk%C3%BBti), [İsmail Canbulat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Canbulat), [İsmail Enver Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa), [İsmail Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_%C4%B0smail_Kemal_Bey), [Mahmut Celaleddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Mahmud_Cel%C3%A2leddin_Pa%C5%9Fa_%281853-1903%29), [Mahir Said](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahir_Said_Pekmen), Mehmet Ali Halim Paşa, Hacı İbrahim Paşazade Hamdi, [Tarsusizade Münif](https://www.biyografya.com/tr/biographies/tarsusizade-munif-95d46945), [Tunalı Hilmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunal%C4%B1_Hilmi). ## Dönemin Şartları ![Sultanahmet'te düzenlenen bir gösteri, İstanbul, 1908](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7c/Ottoman-Empire-Public-Demo.png) *Sultanahmet'te düzenlenen bir gösteri, İstanbul, 1908 (public-domain)* Jön Türkler cemiyetinin şahsiyetlerinin fikir yapısının oluşmasında dönemin şartları da önemli bir rol oynamaktadır. Dönemin önemli siyasi olayları şöyledir: - İsmen vergiye tabi [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'ın kurulması, - [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Makedonya)'da çözülemeyen anlaşmazlıklar, - [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) çetelerinin faaliyetleri, - [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)'te sık sık yaşanan ayaklanmalar, - [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)in özerk devlet kurma fikirleri ve faaliyetleri, - Osmanlı'nın önemli Müslüman toplumlarından biri olan [Arnavutlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar)ın [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'daki siyasi ve sosyal harekelilikleri, - [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)ın dini değil, siyasi yönde uyanışları, - Osmanlıdaki okulların sadece ceplerini doldurmak için bürolarda tembellik yapacak eleman yetiştirmesi, - [Mithat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midhat_Pa%C5%9Fa) döneminde bastırılan ulema sınıfının yeniden nüfuz kazanması, - II. Abdülhamid'in Osmanlı'yı eski ihtişamlı dönemine geri döndürme çalışmaları sebebiyle yaptığı faaliyetler. ![Müslüman, Ermeni, Rum liderlerin Meşrutiyet bildirimi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0d/Declaration_of_the_1908_Revolution_in_Ottoman_Empire.png) *Müslüman, Ermeni, Rum liderlerin Meşrutiyet bildirimi (Charles Roden Buxton, public-domain)* ## Osmanlı'da Basın Hareketleri Osmanlı aydınını ortaya çıkaran Batılılaşma olgusu Osmanlı Devleti'nin [Tanzimat Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1)'ndan beri izlemeye çalıştığı bir siyasetti. Osmanlı aydınları Batı'yı pek fazla bilmedikleri gibi padişahı da pek fazla eleştirmezlerdi. Yine de II. Abdülhamid döneminde etkili olan aydınlar eskisine göre daha bilinçliydi. Bu dönemde yurtdışında bulunan aydınlar [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'yı yakından tanıma fırsatı bulmuşlar ve edindikleri fikri yayma fırsatı bulmuşlardır. II. Abdülhamid rejimine karşı örgütlenmiştir. Amaçları [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'yi yeniden yürürlüğe koyup [meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet)i getirmekti. Avrupa'ya ve Mısır'a kaçan Jön Türkler bu dönemde yurtdışında birçok gazete ve dergi çıkartarak istibdat rejimi ile sıkı bir mücadeleye giriştiler. Yayınladıkları dergi ve gazeteler yabancı postalar aracılığıyla yurda giriyordu. Bu yayınlar 1900'lerden sonra daha da artmıştır. Bu nedenle hükûmet, Jön Türkler ile yayınlarını durdurmak için pazarlığa bile oturmuş ve bu durum sıkıntı çeken Jön Türklerin işine gelmiştir. Değerinin kat kat fazlasına satılan yayınlar kapatılmış; ancak Jön Türkler bu faaliyetlerine başka bir isim altında devam etmişlerdir. ![Cenevre'de faaliyet gösteren Jön Türkler grubu. Soldan sağa ayaktakiler: İshak Sükûti, Serâceddin Bey, Tunalı Hilmi, Âkil Muhtar, Mithat Şükrü, Emin Bey. Oturanlar: Eski Berlin Konsolosu Lutfi Bey, Doktor Şefik Bey, Nûri Ahmed, Doktor Reşîd, Münif Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Jon-turkler-1.jpg) *Cenevre'de faaliyet gösteren Jön Türkler grubu. Soldan sağa ayaktakiler: İshak Sükûti, Serâceddin Bey, Tunalı Hilmi, Âkil Muhtar, Mithat Şükrü, Emin Bey. Oturanlar: Eski Berlin Konsolosu Lutfi Bey, Doktor Şefik Bey, Nûri Ahmed, Doktor Reşîd, Münif Bey (public-domain)* Jön Türkler 1889-1908 yılları arasında çıkardıkları gazeteler ve dergiler ile fikir hayatına yeni bir yön vermeyi başarmışlardır. Bu yayınlar [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k), [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa), Mısır, [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya), [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan), İtalya, [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan), [Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya), [İsviçre](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0svi%C3%A7re), [Brezilya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brezilya), [Belçika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bel%C3%A7ika), [Amerika Birleşik Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) ve [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) olmak üzere bir ülke ve bölgede [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)-yabancı dillerde olmak üzere 152'nin üzerinde gazete veya dergi yayınlamışlardır. ## Jön Türk Yayınları ### Meşveret Aralık 1895'te [Ahmet Rıza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_R%C4%B1za) tarafından Türkçe ve [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) olarak yayınlanmaya başlanmıştır. Gazetesinde [meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet)i savunmuş, halkın politik görev bilincine varabilmesi için eğitimin gerektiğini ileri sürmüştür. Eğitim ve kültürün üzerinde durmuştur. Bunların yanı sıra çok ağır siyasi yazılar da yazmıştır. Daha sonraları iyice yazılarını ağırlaştıran Ahmet Cevdet'in Osmanlı aleyhine daha cüretkâr davrandığından Fransız savcı tarafından gazetesi kapanacaktı. Meşveret ile aynı anda [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da yayımlanan "[Mizan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_%28gazete%29)" gazetesini gerekçe gösteren Ahmet Rıza, aynı cemiyetin iki farklı [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) gazete çıkarmasının anlamsız olduğunu ileri sürerek Türkçe Meşveret'in yayımını durdurmuştur. Ancak [Mizancı Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizanc%C4%B1_Murad)'ın saray ile anlaşarak [Mizan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_%28gazete%29)'ın yayınına son vermesi üzerine Türkçe Meşveret yeniden yayınlanmaya başlandı. Bu arada [Cenevre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenevre)'de Osmanlı gazetesinin yayımlanması üzerine Ahmet Rıza, [Meşveret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fveret)'i tekrar kapatmıştır. Meşveret, yüksek seviyede bir fikir gazetesi olmaktan öte, sadece öncü bir gazete olmuştur. ### Mizan Ağustos 1886'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [Murad Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizanc%C4%B1_Murad) tarafından çıkarılmıştır. Siyasi ve ekonomik özgürlüğe ilişkin yazılarıyla hükûmetin dikkatini çekmesi sonucu Murad Bey, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a kaçmıştır. İstanbul'da yayınladığı dönemlerde [Mizan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_%28gazete%29), iktisadi konulara yönelmiştir. Mısır'da Murad Bey'in İstanbul'daki ilimler politikası yerine tahrikçi ve ihtilalci Murad kimliğini ön plana çıkarmış ve İttihatçıların görüşlerini savunmaya başlamıştır. Murad Bey yazılarında basın özgürlüğünün yasal sınırlar içinde sağlanmasından, yargının iyileştirilmesinden, bir danışma kurulunun oluşturulmasından sorumlu bir hükûmet ve ayan meclisinin kurulmasına değinmiştir. [Murad Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizanc%C4%B1_Murad) panislamisttir. En büyük ideali, [halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) aracılığıyla tüm [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)ların yabancı boyunduruğundan kurtarılıp büyük bir İslam imparatorluğu kurulmasıydı. Özellikle basın yoluyla mücadelesinde [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'in etkisinde kaldığını ve yazılarında onu taklit ettiği görülür.[^7] Mizancı Murad'ın fikir hayatı bazı dönemlerinde değişiklik göstermesi nedeniyle Ahmet Rıza ile araları açılmıştır. Bu yüzden Jön Türkler bu iki kişi etrafında toplanmıştır. Fikirlerinin değişmesi üzerine Mizancı Murad yurda dönmüş ve [Mizan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_%28gazete%29)'ı günlük çıkarmaya başlamıştır. Murad Bey burada İttihatçılara karşı bir tutum izlemesi ve [31 Mart Vakası](https://turkipedia.org/tr/wiki/31_Mart_Vakas%C4%B1)'ndan sonra ise gazetesi kapatılmış ve gözaltına alınarak [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'a sürülmüştür. ### Osmanlı Gazetesi Osmanlı Gazetesi, [Mizan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_%28gazete%29)'ın kapatılmasından sonra [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'nin ilk kurucuları [İshak Sükûti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0shak_S%C3%BCk%C3%BBti), [Abdullah Cevdet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_Cevdet), [Tunalı Hilmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunal%C4%B1_Hilmi) gibi kişiler tarafından kurulmuştur. [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca), [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca) ve [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) dillerinde ilk Jön Türk gazetesidir. Ancak saray bu durumdan rahatsız olmuş ve [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika)'ya gönderilen Jön Türklerin serbest bırakılacağı karşılığında gazetenin kapatılmasını istenmiştir. Gazete bir süre kapatılmış; ancak saray sözünde durmadığından yeniden çıkarılmaya başlanmıştır (1897). Gazete, cumhuriyet yönetiminden bahsetmiştir. Yazılarında da halkı ayaklandırmaya çalışmışlardır. Fakat bu görüş diğer Jön Türklerce kabul görmemiştir. Bir süre sonra gazetenin basına Jön Türkler arasında yeni bir ayrılık ortaya çıkaracak olan [Prens Sabahattin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens_Sabahaddin) geçiyor. Prens Sabahaddin padişahı daha da sert eleştirmeye başlamıştır. ### Şura-yı Ümmet [Ahmed Rıza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_R%C4%B1za) tarafından yayınlanmaya başlanmıştır. Merkeziyetçiliği savunmuştur. İlk sayıda gazetenin ilkeleri şöyle belirtilmiştir: - 1876 Anayasası'nı tekrar yürürlüğe koymak - Tüm Osmanlı uyruklarında ortak bir vatanseverlik duygusu yaratmak - Padişahın hanedanlığını ve tahtını korumak Yazım kadrosunda, [Selanikli Nazım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Doktor_N%C3%A2z%C4%B1m), [Ahmed Saib](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Saib), [Yusuf Akçura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ak%C3%A7ura), [Sami Paşazade Sezai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samipa%C5%9Fazade_Sezai), [Ahmet Ağaoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_A%C4%9Fao%C4%9Flu_%28siyaset%C3%A7i%29) gibi isimler vardı. Merkeziyetçiliği savunan [Ahmed Rıza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_R%C4%B1za) karşısında [Prens Sabahaddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens_Sabahaddin) ise adem-i merkeziyetçiliği tavsiye etmekte ve Terakki adlı Türkçe olarak küçük böyle bir gazete bu tekliflerini savunmuştur. Bu iki fikir meşrutiyetten sonra da devam edecek ve ittihatçılar meşrutiyetten sonra Ahmed Rıza'nın görüşlerini benimseyeceklerdir. Bunların dışında [Kanun-i esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE) (1896, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Hidivli%C4%9Fi)), "[Hak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hak)" (1899), "Sade-i millet" (1898, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Hidivli%C4%9Fi)), [İkdam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kdam), [Muhbir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhbir) (1866), İbret (1870) gazeteleri de çıkmıştır. ### Dergiler Daha çok bilimsel nitelikli yazılar yayınlandı. Değişik yerlerde basılmıştır. - Şikaya Dergisi (1893, Şikaya). - Şark ve Garb (1896, Paris). - Musavve (1900). - Mecmua-i Kemal (1905). - İçtihat (1904). ## İbrahim Şinasi Efendi Batıyı örnek alan ilk şair, ilk oyun yazarıdır. Ayrıca o, [Agah Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82g%C3%A2h_Efendi) ile beraber ilk özel gazetecidir. İslami ilimler öğrenirken, bir [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) yazarından da [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) öğrendi. [Mustafa Reşit Paşanın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Re%C5%9Fid_Pa%C5%9Fa_%281858-1924%29) himayesinde [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e gönderildi. [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndüğünde eski görevine dönüp Meclis-i Maarif üyeliğine atandı. Fakat, hükûmete Mehmet Emin Ali Paşa gelince aralarında sorun oldu (sakal sorunu) ve sakal bahanesinden görevinden uzaklaştırıldı. Asıl sebep [Mustafa Reşit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Re%C5%9Fid_Pa%C5%9Fa_%281858-1924%29)'in adamı olmasıydı. 1860'ta Agah Efendi ile [Tercümân-ı Ahvâl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Ahv%C3%A2l)'i çıkardı. [Şair Evlenmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair_Evlenmesi)'ni yazdı. Şinasi [Tasvîr-i Efkâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r)'ı kurduktan sonra, [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) gazeteye dâhil oldu. Daha sonra [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e gitmek zorunda kaldı (Ali ile münasebetleri yüzünden). Daha sonra Fransa-Prusya savaşından dolayı [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmek zorunda kaldı. Yalnızlık ve sefalet içinde öldü. Şinasi'yi önemli yapan diğer bir faktörde batı uygarlığını benimsemesiydi. Akıl, bilim, insaniyetçilik ve adalet onun için büyük değerlerdi. Bu yüzden [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) ve onun kuşağındaki birçok isme yol gösterici oldu. Meşrutiyetçi değildi. Siyasi rejimle sorunu yoktu. ## Namık Kemal [Nâmık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) yenilikçi şairlerden biridir. Fakat Babiali tercüme odasına tercüman olarak girmeden önce divan şiiriyle de çok alakalıydı. Tercüme memurluğu sırasında Fransızca öğrendi ve tanıştığı batı kültürü çok ilgisini çekti. Daha sonra Şinasi ile tanıştı [Tasvir-i Efkâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r)'da çevirileri yayınladı. Şinasi [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gidince başyazar oldu. Artık daha çok fikirlerini yazabilme fırsatı buldu. Fakat, hükûmet Namık Kemal isminden rahatsız oluyordu. Bunun tek sebebi [Tasvîr-i Efkâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r) yazıları değildi. İttifak-i Hamiyet adlı gizli örgütle ilişkisi ortaya çıkınca hükûmet tarafından Erzurum vali yardımcılığına sürüldü. Burada barınamayacağını anlayınca Mustafa Fazıl Paşa'nın davetiyle [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e kaçtı. Fazıl Paşa'nın önderliğinde orada Yeni Osmanlılar Cemiyeti'ni kurdular. Tasvîr-i Efkâr'da dış siyasetle ve bazı toplumsal sorunları yazan Namık Kemal, Avrupa'daki özgürlükten yararlanacak temel siyasi sorunları tartışmaya başladılar. Tabii bu durumu J. Locke ve [J.J. Rousseau](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jean-Jacques_Rousseau) gibi aydınlar çok etkilemiştir. Namık Kemal ve arkadaşlarının siyasi muhalefeti padişaha değil daha çok Ali Paşa yönetimineydi. [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'dan alınan kanunların doğrudan uygulanmasına karşıydı. N. Kemal uzun Avrupa macerasından sonra Ali Paşa ile anlaşarak gazetecilik yapmamak şartıyla memlekete çağrıldı. Ali Paşa öldükten sonra yazılarına devam etti. Daha sonra Mithat Paşa, Namık Kemal'i [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan uzaklaştırarak [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'ya sürdü. Fakat burada da yolsuzlukla mücadele ederek tekrar azledildi ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geri döndü. Bu dönemde yazdığı "[Vatan yahut Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vatan_yahut_Silistre)" büyük ses getirdi. Vatanseverleri coşturdu. Sokaklarda N. Kemal lehinde gösteriler yapılmaya başlandı. N. Kemal birden halk kahramanı oldu ve bir anda birçok grup galeyana geldi. Tabii bu durum N. Kemal'i tekrar potansiyel bir tehlike haline getirdi. [Mağusa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazima%C4%9Fusa)'ya sürgün edildi. Otuz sekiz ay burada yaşadı; daha sonra taht değişikliği nedeniyle (V. Murat) geri geldi. II. Abdülhamid rejiminde [Kanun-i Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'yi hazırlayan kurulda yer aldı. Fakat II. Abdülhamid'le arası açıldı. [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos), [Sakız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z), [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29) gibi Ege adalarında, hayatının geri kalanını çoğunda olduğu gibi sürgünde geçirdi. Onun fikirleri şöyleydi: Eğitim Türkçe yapılmalı, Vatanın istikbali için eğitim ve kültür alanında çaba harcanmalıydı. Köylünün ağır vergi yükü hafifletilmelidir. ## Ali Suavi Kendini ulema saydığı ve kıyafetlerini benimsediği bilinmektedir. [Muhbir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhbir_%28gazete%29) gazetesinde Ali Paşa'yı eleştirel yazılar yazmış ve Mehmet Fazıl'ın birkaç yazısını gazetenin köşesinde yayınladığı için Yeni Osmanlıların arasına girmiştir. Bu durumlardan sonra Kastamonu'ya sürüldü. Birçok Yeni Osmanlı gibi hayati tehlikeden dolayı Paris'e kaçtı (M. Fazıl'ın çağrısı üzerine). Fakat sonraki dönemde bir mesele yüzünden anlaşmazlık yaşandı ve [Muhbir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhbir_%28gazete%29) gazetesini yayımlamayı durdurdu ([Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'da yayımlanıyordu). Suavi; hırçın, aşırılıklarla dolu, uyumsuz, iddialı, dost tutamayan bir insandı. Sonraki süreçte önce [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'da [*Ulûm*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ul%C3%BBm) gazetesini çıkarmaya başladı. Fakat sonraki süreçte koptuğu arkadaşlarının karşısına geçerek meşrutiyet yanlısı bir yayın olan "Muvakkaten, Ulûm Müşterilerine" gazetelerini çıkarmaya başladı. Tabii bu yanlı tutum II. Abdülhamid'le barışmasını sağladı ve geri döndü. Sonra Galatasaray Lisesine müdür oldu. Fakat sonraki süreçte II. Abdülhamid'den kaynaklanan bir sebepten olacak ki II. Abdülhamid'in [Çırağan Baskını](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1ra%C4%9Fan_Bask%C4%B1n%C4%B1)'nda öldürülmüştür. Genç Osmanlılar, Suavi'den pek hazzetmediler. Bunun sebebi meşrutiyetçi tutumu olabilir. Hatta İngiliz ajanı olduğu bile iddia edilmiştir. Suavi'nin düşünceleri şöyledir: - Cumhuriyet Dönemi'nde Mustafa Kemal Atatürk'ün kurduğu yapıyı ilk olarak dillendiren kişilerden biridir. - [Laikliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laiklik) savunmuştur. - [Halifelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) konusundaki görüşleri (Halifelik kurum değildir). - Cumhuriyet yönetimini ortaya atmıştır (Sultan yine bulunur). - Fakat Suavi çok fazla Batıcı değildir. Ulemayı destekler (Askerden daha üstündür). - Türklerin yüksek nitelikli bir millet olduğunu ortaya atar. - İslamiyet'e en büyük katkının Türkler tarafından yapıldığını iddia eder. - Türkçenin büyük bir dil olduğunu söyler. Yabancı sözcük kullanımına karşı çıkar. Dış Türklerle yakın ilişkide olunmasını savunur. - Medreseler kapatılmalı, sarık kaldırılmalı, din dersi Türkçe verilmelidir. - Osmanlı'da bankalar kurulmalı ve fabrikalar açılmalıdır, der. ## Ahmet Cevdet Paşa Ahmet Cevdet Bey, paşa olarak [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'e tayin edildi. Daha sonra 1868'de Divan-ı Ahkem-i Adliye reisliğine getirildi. Burada Fransız medeni kanununu kabul ettirmeye çalışan Mithat Paşa ve yandaşlarına karşı [Mecelle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecelle)'yi yazarak kabul ettirdi. Bu süreçten sonra çeşitli devlet memurluklarında bulundu ve Abdülhamid önemli görevlerini, Ahmet Cevdet'e yaptırırdı. Mithat Paşayı tutuklatmak görevi de bunların arasındadır. Cevdet'e göre Avrupa fetihlerinden önce Müslümanlar tek bayrak altında toplanmalı daha sonra Avrupa fetihleri başlamalıydı. Bu durumda devlet daha uzun ömürlü olabilirdi. Cevdet Bey, döneme daha uygun bir fikir olarak İslam birliğini destekliyordu. Cevdet Bey, Kanun-i Esasi'yi gereksiz buluyordu çünkü Şeriat-i Garra zaten bir kanun-i esasiydi. Ayrıca Osmanlı'nın asıl gücünün Türklerden oluştuğunu belirtmiştir. ## Ahmet Rıza ![Ahmet Rıza, (1894), ilk Meclis-i Mebusan Başkanı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/13/Young_Turk_Revolution_-_First_president_of_the_Chamber_of_Deputies.png) *Ahmet Rıza, (1894), ilk Meclis-i Mebusan Başkanı (Charles Roden Buxton, public-domain)* Ahmet Rıza, [Galatasaray Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)'nde eğitim gördükten sonra Fransa'ya tarım eğitimi almaya gitti. Burada [pozitivizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pozitivizm)i benimsedi ve [August Comte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Auguste_Comte)'un öğrencisi olan Pierre Lafitte'in derslerine devam etti. Pozitivizm; metafiziği reddeder, bilimin üstünlüğünü kabul eder. Pozitivizm, onun için çekiciydi çünkü: - Hristiyanlıkla ilgisi yoktu ve dinin (İslamiyet) Osmanlı toplumu üzerindeki etkisinin farkındaydı (dayanışma esası). - Osmanlı, padişahlarının keyfî şeklindeki yönetimine tabiydi. - Büyük bir sarsıntı (siyasi çalkantı ya da savaş) durumunda devlet dağılıp gidebilirdi. - Topluma yön verecek olan uzmanlardı (Ahmet Rıza, topluma tepeden bakan bir kişilikti.). [Ahmet Rıza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_R%C4%B1za) [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'ye girdi ve [Meşvere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fvere)'yi çıkarmaya başladı. Fakat sonra [Ayan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan)'ne girerek [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) karşıtı oldu. Ahmet Rıza'nın Osmanlı'nın ilerlemesi için ortaya diğerlerinden farklı bir fikir de yönetimin değil toplumun değişmesi gerektiğini savunmasıdır. ## Abdullah Cevdet Cevdet, Jön Türklerin içinde en entelektüellerden biri olduğu kadar en çalışkanlarından da biridir. Siyaset, toplum bilimi, psikoloji, edebiyat gibi konularda yazdığı pek çok kitap, makale ve yaptığı çeviriler önemini ve değerini göstermek açısından yeterli olabilir. [Ateist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ateizm) olması fikirlerinin geniş kitlelere ulaşmasını engellemiştir. ## Prens Sabahattin Sabahattin'e göre istibdat, toplumun şartlarının bir getirisiydi. Eğer toplum şartları değiştirilmezse istibdat tekrar yaşanabilecek bir durumdur. Prens Sabahattin, Ahmet Rıza karşıtı gruplar [ademimerkeziyetçiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adem-i_merkeziyet%C3%A7ilik) savunur. [1902 Jön Türk Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Kongresi_%281902%29)'nde ademimerkeziyetçilik fikrini getiren Sebahattin bir bölünmeye yol açtı. Ademimerkeziyetçiler olarak ayrılan grupta Sebahattin, Nihat, Reşat, Dr. Rıfat, Miralay Zeki gibi kişiler ve [Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C5%9Febb%C3%BCs-i_%C5%9Eahs%C3%AE_ve_Adem-i_Merkeziyet_Cemiyeti) yer aldı. ## Yusuf Akçura ![Yusuf Akçura](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/Ak%C3%A7urao%C4%9Flu_Yusuf_Bey.jpg) *Yusuf Akçura (public-domain)* 1908'e kadarki dönemde Akçura, [Meşveret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fveret) ve [Şüra-i Ümmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eura-y%C4%B1_%C3%9Cmmet)'te yazılar yazdı. Bu yazılardan en önemlisi "[Üç Tarz-ı Siyaset](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7_Tarz-%C4%B1_Siy%C3%A2set)" adlı makalesi olmuştur.[^8] Bu makaleyi yazarken etkilendiği önemli faktörler vardır: - Tatar ıslahatçılığı ve çağdaşçılığı (iktisadi ve siyasi gelişim sonucu). [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan)'da İslamiyet çağdaşlaştırılmış, medreselerde müspet ilimler okutulmaya başlanmıştır. - İslam öncesi Türk tarihine önem vermek; Türklüğü, İslamiyet ile birleştirmemek. Çünkü İslami gelenek, İslam öncesini küçümser ve reddeder. - Diğer etkilendiği faktör ise [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'daki öğrenim sürecinde bazı yaklaşımlardan etkilenmiştir. Bu sayede tarihe ve siyasete düşünce ve idealler yönünden değil de iktisadi yönden bakmayı gerektiği görünüşü benimsedi. Toplumsal Darvinci görüşe göre ise gerçek olan hayat mücadelesidir. Üç teşkilattan Millet teşkilatı [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) birliği, Türklerin birliği bahsedilir. Bu eserinde Akçura'nın asıl anlatmak istediği [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın tek bir millet olmasının imkânsızlığıdır. ## Ayrıca bakınız - [Jön Türkler listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler_listesi) - [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) - [Jön Türk Kongresi (1902)](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Kongresi_%281902%29) - [Jön Türk Kongresi (1907)](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Kongresi_%281907%29) - [Osmanlı İmparatorluğu'nda liberalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_liberalizm) - [Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_sosyalizm) ## Dış bağlantılar - [Jöntürkler ve İttihat ve Terakki](http://www.johschool.com/Makaleler/1080404143_12-%20Ozan.pdf) - [Jön Türkler](http://www.bizimsahife.org/Kutuphane/Osmanli_Tarihi_Ans/Osmanli_Tarihi_J/273_Jon_Turkler.htm) [^1]: M. Şükrü Hanioğlu, “Jön Türkler” c. 23, (Diyanet Vakfı Yayınları, Birinci Baskı), İstanbul 2001, s. 584 [^2]: Ubicini, La Turquie actuelle, 1855 - turquie-culture. [^3]: M. Şükrü Hanioğlu, “Jön Türkler” c. 23, (Diyanet Vakfı Yayınları, Birinci Baskı), İstanbul 2001, s. 584 [^4]: Britannica. [^5]: Truth in Telling: Reconciling Realities in the Genocide of the Ottoman Armenians. The American Historical Review, Ekim 2009. [^6]: Truth in Telling: Reconciling Realities in the Genocide of the Ottoman Armenians. The American Historical Review, Ekim 2009. [^7]: Murat Demireğer, “Osmanlı'da Basın Hareketleri”, 2008, s. 3 [^8]: Sina Akşin, Türkiye Tarihi, c. 3, Cem Yayınevi, Onuncu Baskı, İst. 2009, s. 361