# Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_ve_Havalisi_Genel_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Irak_ve_Havalisi_Genel_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Birim adı:** Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı
- **Tarih:** 26 Ağustos 1914-19 Nisan 1916
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Sınıfı:** Piyade
- **Tipi:** Kolordu - Ordu
- **Garnizon:** Basra, Bağdat
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Irak Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Cavid Paşa (26 Ağustos 1914-20 Ocak 1915; Kaymakam Süleyman Askerî (20 Aralık 1914/20 Ocak 1915-14 Nisan 1915); Miralay Nurettin Bey (20 Nisan 1915-10 Ocak 1916); Miralay Halil Bey (10 Ocak-19 Nisan 1916)

**Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı**, I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı İmparatorluğu tarafından 26 Ağustos 1914 tarihinde Irak'ta kuruldu ve 19 Nisan 1916 tarihinde lağvedildi.

## Savaş Düzeni

### Kasım 1914 Savaş Düzeni

Kasım 1914'te, kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^1]

- Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı (Komutan: [Cavit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%A2vid_Pa%C5%9Fa))
- [38. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/38._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

### Ocak 1915 Savaş Düzeni

Ocak 1915'te, kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:

- Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı (Komutan: [Kaymakam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarbay) [Süleyman Askerî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Asker%C3%AE))
- [38. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/38._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- Sahrıca Müfreze (25 Ocak 1915'e kadar Geçici Dicle Tümeni)
- Kerha Grubu
- Fırat Grubu
- [Osmancık Taburu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanc%C4%B1k_Taburu)

### 1915 Sonu Savaş Düzeni

1915 Sonunda, kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^2]

- Irak ve Havalisi Genel Komutanlığı (Komutan: [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) [Nurettin Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakall%C4%B1_Nureddin_Pa%C5%9Fa))
- [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [35. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/35._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [38. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/38._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [18. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Komutan: Miralay [Halil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Kut))
- [45. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/45._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [51. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/51._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

[^1]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 43.
[^2]: Orhan Avcı, Irak'ta Türk Ordusu (1914-1918), Vadi Yayınları, 2004, ISBN 975-6768-51-7, p. 29.