# Irak Selçukluları

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Sel%C3%A7uklular%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Irak Selçukluları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Irak_Sel%C3%A7uklular%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Irak Selçukluları**, [Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin sekizinci sultanı [Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'in [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) tarafından yenilerek esaretinde hastalanarak öldükten sonra İki Irak ([Irak-ı Acem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak-%C4%B1_Acem) ve [Irak-ı Arab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak-%C4%B1_Arab))'ı yöneten [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1)lar.

[Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin çöküşünden sonra, bugünkü [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'ın tamamı ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'nin bazı kısımları üzerinde kurulmuş olan Türk devletin adıdır. Büyük Selçuklu Sultanı [Muhammed Tapar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Tapar) 18 Nisan 1118'de ölünce, oğulları taht üzerinde hak iddia ettilerse de sonra amcaları [Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'in tâbiyetine girdiler. Sencer de Tapar'ın çocuklarını [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) ve [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'a [melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik) olarak atadı. 1157'de Sencer'in ölümü ile [Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin tarihe karışmasıyla tamamen bağımsız oldular ve *Şah* unvanını taşımaya başladılar.

Hükümdarları sırasıyla şu şekildedir:

- [Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_%28B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_sultan%C4%B1%29) (1119-1131)
- [Davud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davud_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1131-1132)
- [I. Tuğrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tu%C4%9Frul) (1132-1134)
- [Gıyaseddin Mesud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesud_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1134-1151)
- [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik%C5%9Fah_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1151-1153)
- [Muhammed Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1153-1159)
- [Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1159-1161)
- [Arslan Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arslan%C5%9Fah_%28Irak_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) (1161-1177)
- [ II. Tuğrul Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tu%C4%9Frul) (1177-1194)

Son hükümdar Sultan [II. Tuğrul Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tu%C4%9Frul)'ın 1194 yılında bugünkü [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran) yakınında yapılan [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey) muharebesinde [Şii İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik)'ın Alevi-Caferi[^1] koluna mensup [Harezmşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2rezm%C5%9F%C3%A2h) Tekiş tarafından yenilerek öldürülmesi bu devletin sonunu getirdi ve ülke topraklarının bir kısmı [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2rezm%C5%9F%C3%A2h)'a katıldı, bir kısmı ise [İldenizliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ldenizliler)e kaldı.

[^1]: Kaynak: Balcıoğlu, Tahir Harimi, Türk tarihinde mezhep cereyanları – Şia-i Bâtın’îyye’nin Moğol ve Türk aşîretleri arasındaki telkinleri, Sayfa 87, Ahmet Said Baskısı, 1940.