# Iduk Baş Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Iduk_Ba%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Iduk Baş Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Iduk_Ba%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Çatışma:** Iduk Baş Savaşı
- **Tarih:** 701 ya da 702
- **Yer:** Kansu - Ordos bölgesi
- **Sebep:** Soğd kolonilerine sahip olma mücadelesi
- **Sonuç:** Göktürk zaferi
- **Savaşan:** Yeni Zhou Hanedanlığı; 25px İkinci Göktürk Kağanlığı
- **Komutan:** Ong Tutuk; Hsiang Wan-tan; 25px Kapgan Kağan; 25px Kül Tigin; 25px Bilge Şad
- **Güç:** 50,000; Bilinmiyor
- **Kayıp:** 50.000; Bilinmiyor

[Tang imparatoriçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) [Wu Zetian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wu_Zetian)'ın kurduğu Zhou Hanedanlığı (690 – 705) ve [İkinci Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) arasındaki savaşlar 693 yılında [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) ve [Aygucı Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'un Büyük Kuzey [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) akını ile başlamıştı. Bu [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) - [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) savaşının çeşitli nedenleri vardı. Bunların başında [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın devleti güçlendirip büyütme isteği geliyordu.[^1] [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın bir kızını [Wu Zetian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wu_Zetian)'ın yönetimden uzaklaştırdığı [Tang Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)'ndan bir prensle evlendirmek istemesi, ancak [Wu Zetian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wu_Zetian)'ın bu isteği geri çevirip kendi ailesinden birini güvey adayı olarak göndermesi savaş için yeterli gerekçeyi yaratmıştı. Yapılan birçok akından sonra 701 ya da 702 yılında yani [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin) 16 yaşındayken, [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Kuzey [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'deki [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu) bölgesinin kuzeydoğusuna (*Altı Çub Suğdak*, *Zhaowu* ya da *Liuhu Zhou*; [Ordos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordos_%28%C5%9Fehir%29) bölgesi) bir akın düzenledi. [Lev Nikolayeviç Gumilyov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lev_Gumilyov) ile Giraud bu akının [Maveraünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir)'e yapıldığını ileri sürmektedirler ancak bu seferin [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu) - [Ordos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordos_%28%C5%9Fehir%29)'a yapıldığı açıktır.Bu sefere [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin) ve [Bilge Şad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) da katılmışlardı.[^2] [Orhun Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'nda Iduk Baş (Kutsal Yer) olarak geçen yerde [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), Ong Tutuk komutasındaki beş tümenlik (elli bin er) bir Zhou ordusuyla savaştı. [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin) yaya olarak saldırdı, Ong Tutuk'un silahlı kayınbiraderini (ya da yeğenini, yazıtta *yurç*; [İbrahim Kafesoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Kafeso%C4%9Flu) ve Giraud valinin kendisi olduğunu ileri sürseler de büyük olasılıkla yanılmışlardır.) kendi elleriyle tutup (yakalayıp) [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'a sundu. Ardından Zhou ordusu bozguna uğratılarak yok edildi. Bu savaştan sonra altı yıl boyunca büyük çarpışmalar yapılmamıştır ancak küçük çaplı akınlar sürdürülmüştür.[^3][^4]

## Ayrıca bakınız

- [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)
- [Ming Şa Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming_%C5%9Ea_Muharebesi)
- [Bayırku Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1rku_Seferi)

[^1]: Gumilëv, 2002: 359.
[^2]: Cen, I, 1958: 325.
[^3]: Zizhi Tongjian, 208, 1958.
[^4]: Jiu Tangshu, 194A, Göktürkler Bölümü, 1975: 5175.
