# IV. Mehmed > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: IV. Mehmed, https://tr.wikipedia.org/wiki/IV._Mehmed (CC-BY-SA-4.0) ![IV. Mehmed'in bir portresi, 1682.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Sultan_Mehmed_IV_%282%29.jpg/1280px-Sultan_Mehmed_IV_%282%29.jpg) *IV. Mehmed'in bir portresi, 1682. (Unidentified painter \[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:Unidentified\_painter&action=edit&editintro=Template:Translate\_this/message translate\], public-domain)* - **Unvan:** İslâm Halifesi; Emîrü'l-mü'minîn; İki Kutsal Caminin Hizmetkârı - **Veraset:** 19. Osmanlı Padişahı; 98. İslâm Halifesi - **Hüküm süresi:** 8 Ağustos 1648 - 8 Kasım 1687; (); 8 Ağustos 1648 - 8 Kasım 1687 - **Önce gelen:** İbrahim; İbrahim - **Sonra gelen:** II. Süleyman; II. Süleyman - **Vekil başlık:** Naip - **Doğum tarihi:** 2 Ocak 1642 - **Doğum yeri:** Topkapı Sarayı, Konstantiniyye, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Edirne, Osmanlı İmparatorluğu - **Defin yeri:** Turhan Sultan Türbesi, Yeni Cami, İstanbul, Türkiye - **Eşi:** Emetullah Râbia Gülnûş Sultan - **Çocukları:** II. Mustafa; III. Ahmed - **Tam ismi:** Mehmed bin Ibrahim - **Hanedan:** Osmanlı Hanedanı 16px - **Babası:** Sultan İbrahim - **Annesi:** Hatice Turhan Sultan - **Dini:** Sünni İslam ![IV. Mehmed'in Kanuni'nin Dört Katlı Tacı ile tasviri, Jacob Koppmayer (1640-1701)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Mahomet_IV._sonst_Achmet_genannt_T%C3%BCrckischer_Ka%C3%BFser.jpg/1280px-Mahomet_IV._sonst_Achmet_genannt_T%C3%BCrckischer_Ka%C3%BFser.jpg) *IV. Mehmed'in Kanuni'nin Dört Katlı Tacı ile tasviri, Jacob Koppmayer (1640-1701) (Koppmayer, Jacob (1640-1701), public-domain)* ![IV. Mehmed, Viyana Kuşatması](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a4/Battle_of_Vienna.MehmedIV.jpg) *IV. Mehmed, Viyana Kuşatması (G. Jansoone, public-domain)* **IV. Mehmed** (محمد رابع) veya **Avcı Mehmed** (2 Ocak 1642, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 6 Ocak 1693, [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)), [divan edebiyatındaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1) [mahlasıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahlas) **Vefâî**[^1][^2], 19. [Osmanlı padişahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) ve 98. [İslam halifesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halifeler_listesi)dir. [Sultan İbrahim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_%28Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fah%C4%B1%29)'in [Hatice Turhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Turhan_Sultan)'dan olan oğludur. Babasının tahttan indirilmesinin ardından 1648'de 7 yaşında tahta çıkan en genç padişah oldu. Devletin en buhranlı ve tehlikeli zamanlarında av peşinde koştuğundan ve ava olan düşkünlüğünden dolayı "avcı" lakabıyla anılmıştır. 39 yıllık saltanatıyla [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'dan sonra en uzun süre hükümdarlık yapan Osmanlı padişahıdır. Saltanatında [Batı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da en geniş sınırlara ulaşılmıştır. Döneminde mimari alanda birçok faaliyet gerçekleştirildi. İnşaatı 60 yılda bitirilemeyen [Yeni Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Cami) ve Külliyesi tamamlandı. 1658-1680 yılları arasında [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_Hisar%C4%B1) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hisar%C4%B1) hisarları tamir edildi. [Mısır Çarşısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%C3%87ar%C5%9F%C4%B1s%C4%B1), Hünkar Kasrı, Köprülü Külliyesi, Safranbolu Köprülü Mehmed Paşa Camii, Vezirköprü Fazıl Ahmed Paşa Külliyesi, İncesu [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa_Cami)i ve Kervansarayı inşa edildi. ## İlk yılları Saltanatının ilk yılları karışıklık içinde geçti. Bu dönemde devlet yönetimine babaannesi [Kösem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6sem_Sultan) kadar annesi [Turhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Turhan_Sultan) da karıştı. Zamanla iki kadın arasındaki rekabet giderek arttı. Kösem Sultan IV. Mehmed'i tahttan indirerek Turhan Sultan'dan kurtulmak istiyordu ancak bu planı öğrenildi. Kösem Sultan 1651 yılında Turhan Sultan'ın adamları tarafından öldürüldü. ## Yönetimi 1652 yılında malî durumu düzeltmesi için [Tarhuncu Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarhuncu_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) yaptı. Gereksiz giderleri azaltan ve tüm görevlilere vergi koyan sadrazam devletin gelirini artırdı. Ancak rakipleri tarafından padişahın gözünden düşürüldü ve öldürtüldü. Ardından gelen sadrazamlar devlet işlerinin daha da bozulmasına neden oldular. Askerin bir bölümüne ayarı bozuk para verilmesinden ve bir bölümüne ise hiç aylık verilmemesinden ötürü [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da ayaklanma çıktı. Ayaklananların padişaha verdikleri bir listedeki 30 devlet adamı ve saray ağası öldürtüldü ve cesetleri [Sultanahmet Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Meydan%C4%B1)'nda bir çınar ağacına asıldı. Bu olaya [Vaka-i Vakvakiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaka-i_Vakvakiye) (Çınar olayı) denir. 1656 yılında [Çanakkale boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1) önlerinde Venedik donanmasıyla yapılan savaşta Osmanlı donanması ağır bir yenilgi aldı ve [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada) ile [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni) [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)in eline geçti, ayrıca Çanakkale Boğazı kontrol altına alındı. Bu durum İstanbul'da büyük paniğe yol açtı. Aynı yıl iç ve dış sorunlara çözüm bulmak üzere Turhan Sultan tarafından sadrazamlığa [Köprülü Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa) getirildi. ## Köprülüler dönemi ![282x282pik](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/09/Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1672.jpg) *282x282pik (Esemono, public-domain)* IV. Mehmed ve [Hatice Turhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Turhan_Sultan)'dan tam yetki alan [Köprülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da güvenliği sağladı. Venediklileri yenilgiye uğratarak [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada) ve [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni)'yi geri aldı. Ölümünden sonra yerine [Fazıl Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Ahmed_Pa%C5%9Fa) geldi. Fazıl Ahmet Paşa [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya)'dan [Uyvar Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uyvar_Kalesi)ni alıp [Vasvar Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasvar_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladı. Venediklilerden de [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)'teki [Kandiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kandiye) kalesini aldı ve 24 yıl süren Girit savaşına son verdi. IV. Mehmed sadrazam ile birlikte [‎Lehistan seferine](https://turkipedia.org/tr/wiki/1672-1676_Osmanl%C4%B1-Lehistan_Sava%C5%9F%C4%B1) çıktı ve 1672 yılında [Bucaş Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buca%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladıktan sonra [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye döndü. Lehistan'ın antlaşma şartlarına uymaması yüzünden ertesi yıl yeniden sefere çıkıldı ve savaş 1676 yılında son buldu. Aynı yıl Fazıl Ahmet Paşa ölünce IV. Mehmed sadrazamlığa [Köprülü ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_ailesi)nin yetiştirdiği [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'yı getirdi. IV. Mehmed sadrazamla birlikte [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın ele geçirdiği [Çehrin kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin)ni geri almak için sefere çıktı. Kalenin alınmasının ardından 1678'de Edirne'ye döndü. 1681 yılında Ruslarla yirmi yıl süreli bir [barış antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) yapıldı. Yine bu dönemde Eylül 1675'te [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere) ile imzalanan bir antlaşmayla, [I. Elizabeth](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Elizabeth) döneminden beri bu ülkeye tanınmış olan imtiyazlar sistemli bir şekilde özetlendi ve söz konusu imtiyazlar ve [kapitülasyonların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_kapit%C3%BClasyonlar%C4%B1) yürürlükte olduğu belirtildi. ### İkinci Viyana kuşatması ![İkinci Viyana Kuşatması öncesi Osmanlı sınırları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ab/Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1683.jpg) *İkinci Viyana Kuşatması öncesi Osmanlı sınırları (Esemono, public-domain)* IV. Mehmed döneminin en önemli olayıdır. IV. Mehmed'in sadrazamı [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) ordu ile birlikte [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'ya kadar gitmiştir, kuşatma esnasında [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ta bulunan padişah kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmüştür. 1683 yılında gerçekleşen kuşatma iki ay sürmüş, [Tuna Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nin kuzeyinden gelen düşman kuvvetleri yüzünden [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) iki ateş arasında kalıp, ağır kayıplar vererek Belgrad'a çekilmiştir. Yenilginin sorumlusu olarak görülen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Belgrad'ta idam edilmesi sonrasında Sadrazamlığa [Kara İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) getirilmiştir. ## Kuşatma sonrası Kuşatmanın ardından [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC), [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) ve [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) birleşerek karşı saldırıya geçtiler. Bu dönemde [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi), [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte) ve [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) kaybedildi. Venedikliler [Ayamavra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lefkada), [Preveze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze), [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora) ve [Atina](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atina)'yı ele geçirdiler. Ordu [Mohaç Savaşı'nda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moha%C3%A7_Muharebesi_%281687%29) ağır bir yenilgiye uğradı. Bunlar olurken Padişah ise devlet işlerine karşı büsbütün ilgisizleşmiş, dönemi bizzat yaşayan tarihçi [Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahdar_F%C4%B1nd%C4%B1kl%C4%B1l%C4%B1_Mehmed_A%C4%9Fa)'ya göre gece gündüz av peşinde koşup devlet işlerine karşı kayıtsızlaşmıştı.[^3] Halk kendisinden nefret etmeye başlamış ve dedikodular çoğalmıştı.[^4] Tüm bu gelişmeler IV. Mehmed'e karşı bir güvensizlik yarattı. Ordu ayaklanarak padişahın tahttan indirilmesini ve yerine kardeşi Şehzade [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._S%C3%BCleyman)'ın geçmesini talep etti. Bu talep kabul gördü ve IV. Mehmed 1687'de tahttan inmek zorunda kaldı.[^5] IV. Mehmed tahttan indirildikten sonra iki oğluyla birlikte [Edirne Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_Saray%C4%B1)'na kapatıldı ve 10 Ocak 1693'te orada öldü.[^6] Cenazesi İstanbul'a getirilerek [Eminönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emin%C3%B6n%C3%BC)'nde [Yeni Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Cami) Turhan Valide Sultan Türbesi'nde annesi Turhan Valide Sultan'ın yanına defnedildi.[^7] ## Ailesi ### Eşleri 1. [Emetullah Rabia Gülnüş Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCln%C3%BB%C5%9F_Sultan) ## Edebiyat ve popüler kültürde IV. Mehmed - [Orhan Pamuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Pamuk)'un üçüncü kitabı [*Beyaz Kale*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Kale)nin ana kişilerinden biri de IV. Mehmed'tir. Kitapta padişah, çocukluğundan itibaren hayvanlara düşkün ve meraklı biri olarak resmedilir. - 2017 yılında [Fox Tv](https://turkipedia.org/tr/wiki/NOW_%28televizyon_kanal%C4%B1%29)'de yayınlanan [Muhteşem Yüzyıl Kösem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhte%C5%9Fem_Y%C3%BCzy%C4%B1l_K%C3%B6sem) isimli televizyon dizisinin 59 ve 60. bölümlerinde saltanatının çocukluk dönemi konu alınmıştır. - 2017 yılında Mahpayker Kösem Sultan adlı filmde Görkem Arda Keskin tarafından canlandırılmıştır. ## Dış kaynaklar - *A'dan Z'ye Tarih Ansiklopedisi (1984).* Serhat yayınevi. - say.200-209 [^1]: Nutku, Özdemir. IV.Mehmed'in Edirne Şenliği. TTK Basımevi, s. 39. [^2]: Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. VEFÂÎ, IV. Mehmed. [^3]: İnalcık, Halil, Devlet-i 'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar - III, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ocak 2018, s. 390. [^4]: Ahmed Refik (Altınay), Silâhdar Tarihi -II, İstanbul 1928, s. 245. [^5]: IV. MEHMED HÂN'IN TAHTTAN İNDİRİLMESİ (8 Kasım 1687) - Yeni Akit. [^6]: IV. Mehmed kimdir? IV Mehmed dönemi olayları ve 4. Mehmet'in hayatı. [^7]: Padişah türbeleri.