# III. Jan Sobieski > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: III. Jan Sobieski, https://tr.wikipedia.org/wiki/III._Jan_Sobieski (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cd/John_III_Sobieski_of_Poland.PNG) * (Marcello Bacciarelli, public-domain)* - **Veraset:** Polonya kralı; Litvanya Büyük Dükü - **Hüküm süresi:** 1674–1696 - **Taç giymesi:** 2 Şubat 1676 - **Önce gelen:** I. Michał - **Sonra gelen:** II. August - **Eşi:** Marie Casimire Louise - **Hanedan:** Sobieski Hanedanı - **Babası:** Jakub Sobieski - **Annesi:** Teofila Zofia Sobieska - **Doğum yeri:** Olesko, Polonya (günümüzde Ukrayna) - **Ölüm yeri:** Wilanów, Varşova yakınlarında - **Dini:** Roma Katolik **III. Jan Sobieski** (17 Ağustos 1629 - 17 Haziran 1696), [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın seçimle tahta çıkan ve 1674 - 1696 yılları arasında hüküm süren devlet adamı. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yle yaptığı savaşlar sonucu [Lehistan-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi)'ni kısa bir süre için yeniden canlandırmıştır. ## Hayatı Jan Sobieski 1629 yılında soylu bir aile içinde dünyaya geldi. Babası [Jakob](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jakub_Sobieski) sarayda bir görev edinmiş, yaşamının sonuna doğru da [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Senatosu'nun üyeleri arasında ona en yüksek rütbeyi sağlayan [Kraków](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krak%C3%B3w) kale komutanlığına getirilmişti. Çok iyi bir eğitim gören Jan gençliğinde Batı Avrupa'nın birçok yerini dolaşma olanağı buldu. Gelecek vadeden bir komutan olan Jan 1650'lerin başında Kral [II. Jan Kazimierz](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Jan_Kazimierz_Waza) tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti [Konstantiniyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'ye diplomatik misyondaki elçilerden biri olarak gönderildi. Sobieski orada [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1) ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) dilini öğrendi aynı zamanda Türk askeri gelenek ve taktiklerini inceleme fırsatı buldu.[^1] ### Kumandanlığı ![Sobieski'nin Jan Matejko tarafından yapılmış tablosu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Jan_III_Sobieski_%28275311%29.jpg/1280px-Jan_III_Sobieski_%28275311%29.jpg) *Sobieski'nin Jan Matejko tarafından yapılmış tablosu (Jan Matejko, public-domain)* 1655'te [İsveç İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ı istila etti. **İsveç Tufanı** ([Lehçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e): **Potop Szwedzki**) denen bu olay sırasında genç Jan Sobieski önce Lehistan kralı Jan Kazimierz'e karşı olduğu için İsveçlilerin safında yer aldı. Ertesi yıl yeniden taraf değiştirerek İsveçlilere karşı mücadelenin önderleri arasına katıldı. 1665'te koruyucusu Kraliçe Maria Ludwika'nın etkisiyle saray başmareşalliğine getirildi. 1666'da Lehistan ordusunda cephe komutanı oldu. Ekim 1667'de [Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) Podhajce (*günümüzde Podgaytsi, *[*Ukrayna*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)) yakınlarında yenilgiye uğrattı. 1668 ilkbaharında [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova)'ya döndüğünde başkomutanlığa getirildi. 1665'te Fransız Marie-Casimire de la Grange d'Arquien (Marysienka) ile evlendi. Marysienka, Kral Jan Kazimierz'in 1668'de tahttan çekilmesinden sonra, Sobieski'yi kral seçtirmek istedi. Ama soylular 1669'da [Michał Korybut Wiśniowiecki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Micha%C5%82_Korybut_Wi%C5%9Bniowiecki)'yi kral seçince, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) Kralı [XIV. Louis](https://turkipedia.org/tr/wiki/XIV._Louis)'den kocasının kral olması için destek istedi. [Kral Machal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Micha%C5%82_Korybut_Wi%C5%9Bniowiecki)'ın kısa süren hükümdarlığı (1669 - 1673) sırasında, Sobieski bir yanda [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) karşısında yeni başarılar kazanarak adını duyururken, öte yandan [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ya karşı [Habsburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) yanlısı politikalar uygulayan krala cephe aldı. Kral Michał 1673'te öldü. O sırada devam etmekte olan [1671-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1672-1676_Osmanl%C4%B1-Lehistan_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda kumandanlık görevini üstlenen Sobieski 11 Kasım 1673 tarihinde [Hotin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotin) yakınlarındaki yapılan çarpışmada [Sarı Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordularını yenilgiye uğrattı. Bu başarıları 1672'de imzalanmış olan [Bucaş Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buca%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nın ağır koşullarını değiştirmemekle beraber, Sobieski'nin saygınlığını büyük ölçüde artırdı. Sobieski nihayet Mayıs 1674'te [Habsburgların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) desteklediği adaya karşı kral seçildi. ### Krallığı Sobieski önce [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) yanlısı bir politika izledi. Fransa'nın arabuluculuğuyla Osmanlılara savaşı sona erdirmeye çalıştı ve Haziran 1675'te Fransa'yla Jaworow Antlaşması'nı imzaladı. Bu gizli antlaşmayla Sobieski, Osmanlılarla barış yapıldıktan sonra Habsburglu [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na savaş açacağına söz veriyordu. Ekim 1676'da Osmanlılarla Zorawno'da, koşulları Bucaş Antlaşması'ndan biraz daha elverişli bir ateşkes sağlandı. ![Polonya'daki Sobieski anıtı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Jan_III_Sobieski_Przemy%C5%9Bl.jpg/1280px-Jan_III_Sobieski_Przemy%C5%9Bl.jpg) *Polonya'daki Sobieski anıtı (No machine-readable author provided. Goku122 assumed (based on copyright claims)., CC-BY-SA-3.0)* Sobieski'nin, kuzeybatıda [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya)'dan toprak kazanmak amacıyla [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [İsveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'in desteğini sağlama ve böylece güneydoğuda Osmanlılara kaptırdığı toprakları telafi etme umutları boşa çıkmıştı. Ayrıca [XIV. Louis](https://turkipedia.org/tr/wiki/XIV._Louis), ne Maryslenka'nın Fransız kraliyet ailesiyle akrabalığını tanımaya hazırdı, ne de Sobieski'nin oğlu Jakob'un [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tahtına varis olmasını desteklemek niyetindeydi. Yüksek soylular, özellikle Litvanyalılar, Sobieski'nin Fransa'nın yardımıyla mutlak iktidarı ele geçirmeye çalıştığından kuşkulandıkları için Fransa'yla yapılan ittifak antlaşmasına karşı çıktılar. [XIV. Louis](https://turkipedia.org/tr/wiki/XIV._Louis)'in amacı Sobieski'yi [Habsburglara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) karşı uysal bir [vasal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasal) olarak kullanmaktı. Oysa [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın Habsburglarla çatışan çıkarları yoktu; art arda gelen Osmanlı saldırılarından sonra [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'nın müttefiki olan Osmanlıları baş düşman olarak görmeye başladı. Bu yüzden öteden beri Fransız yanlısı olduğu halde, Sobieski Fransa'yla ittifakını bozdu. Kutsal Roma Germen İmparatoru [I. Leopold](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Leopold)'la [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)a karşı bir antlaşma imzaladı (1 Nisan 1683). Antlaşma koşullarına göre, iki müttefikten birinin başkenti kuşatılacak olursa, öbürü onu bütün gücüyle desteklemek zorundaydı. ### II. Viyana Kuşatması ![Viyana Kuşatmasında Sobieski (1686)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Siemiginowski_Sobieski_at_the_Battle_of_Vienna.jpg) *Viyana Kuşatmasında Sobieski (1686) (Jerzy Siemiginowski-Eleuter, public-domain)* 1683 yazında Osmanlı orduları [Viyana'yı kuşattığında](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Viyana_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1), Sobieski yaklaşık 25 bin kişilik ordusunun başında yardıma koştu. [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'yı kurtarmak amacıyla toplanan bütün komutanlar arasında en yüksek rütbeli olduğu için yaklaşık 75 bin kişilik müttefik kuvvetlerinin komutasını üstlendi. Avrupa tarihini belirleyen en önemli savaşlardan biri olan bu savaşın sonucunda [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordularını Kahlenberg'de yenilgiye uğrattı (12 Eylül 1683). Buna karşılık Sobieski 1683 sonbaharında Osmanlıların elindeki [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'a düzenlenen seferde aynı başarıyı gösteremedi. 10 bin Leh askeriyle Macaristan'a ulaşan Sobieski 6 Ekim 1683 tarihinde [Ciğerdelen mevkiinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ci%C4%9Ferdelen_Muharebesi) [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) valisi [Kara Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın ordularına yenildi ve canını zor kurtardı. Ertesi gün Lorraine Dükü V. Charles'ın komutasındaki Avusturya ordusu Osmanlıları yendiler ama savaştaki başarısızlığı yüzünden Sobieski'nin Kutsal Roma İmparatoru [I. Leopold](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Leopold)'la ilişkileri bozuldu. Sobieski'nin amacı [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) ve [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'ı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)lardan almak, [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın etki alanını [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyılarına kadar genişletmekti. Bu amaçla 1684-1691 arasında [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'da çeşitli harekâtlara girişti ama çoğunlukla başarısız oldu. Son seferinde tutsak düşme tehlikesiyle bile karşılaştı. [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'daki [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) nüfuzuna karşı mücadele Sobieski'nin dış politikasının temel taşıydı. Lehistan'ın geleneksel düşmanı konumundaki [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya), Osmanlıları hedef alan birliğe katılmak isteyince, Sobieski 1686'da Ruslarla Ebedi (Grzymultowski) Barış'ı imzaladı. Bu antlaşmayla, 1667'den beri geçici olarak Rus yönetiminde bulunan Kiev bütünüyle Rusya'ya bırakıldı. 1683'ten sonra uğradığı bütün başarısızlıklara ve düş kırıklıklarına karşın, Sobieski Lehistan'ın güneydoğusunu Osmanlı ve [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) saldırısından kurtarabildi. ### İlerleyen yılları ![Jan Sobieski'nin ailesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/John_III_Sobieski_Family.jpg/1280px-John_III_Sobieski_Family.jpg) *Jan Sobieski'nin ailesi (Henri Gascar, public-domain)* 1691'den sonra Sobieski'nin sağlığı ciddi biçimde bozuldu. Bu arada gerek soylularla gerek kendi ailesi içindeki çatışmalarla uğraşmak zorunda kaldı. En büyük oğlu Jakob, kraliçeye ve genç prenslere karşı uzlaşmaz biçimde cephe almıştı. Sobieski'nin bütün oğulları tahta varis olmak için [Habsburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Hanedan%C4%B1)lardan ya da [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'dan destek arıyorlardı. Hükümdarlığının ikinci yarısı birincisi kadar başarılı olmadığı halde, Sobieski ile karısının kişisel serveti önemli ölçüde artmıştı. Sobieski, [Zolkiew](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zolkiew) ve [Jaworow](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jaworow)'daki evlerine, özellikle [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova) yakınında barok mimarinin olgun bir örneği olan [Wilanów Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wilan%C3%B3w_Saray%C4%B1)'na büyük paralar harcadı. Şairlerin ve ressamların da koruyucusuydu. [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın bütün Lehistan hükümdarları arasında, edebiyata ve kültürel yaşama en çok ilgi duyan Sobieski'ydi. Sobieski iç politikada daha başarısızdı. Krallığın konumunu güçlendirmek ve orduya istikrar kazandırmak için gösterdiği bütün çabalar kendi oğullarının da karşı çıkmasıyla sonuçsuz kaldı. Soylular 1683 zaferinden sonra ülke savunmasına yeterince ilgi göstermedi. Litvanyalı soylular ise Osmanlılardan çok birbirleriyle savaştılar. Böylece Sobieski, parlak bir komutan ve örgütçü olduğu halde, ailesi içindeki çatışmaları ve [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)da Lehistan'ın yıkımına yol açan iç çekişmeleri önleyemedi. [^1]: The real Battle of Vienna. Aeon, 24 Haziran 2018.