# III. Ağa Han > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/III._A%C4%9Fa_Han > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: III. Ağa Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/III._A%C4%9Fa_Han (CC-BY-SA-4.0) ![11 Şubat 1907'de III. Ağa Han Chicago'da iken.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/Aqa_Khan_in_Chicago.jpg) *11 Şubat 1907'de III. Ağa Han Chicago'da iken. (Chicago Daily News negatives collection, DN-0004613. Courtesy of the Chicago Historical Society., public-domain)* **Sultan Muhammed Şah** bilinen adıyla **III. Ağa Han** (2 Kasım 1877-11 Temmuz 1957), [Şiiliğin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [İsmaili](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail%C3%AElik) mezhebinin [Nizari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizar%C3%AElik) kolunun imamı, [II. Ağa Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._A%C4%9Fa_Han)'ın tek oğlu olan III. Ağa Han 1885'te babasının yerine geçmiştir. ## Kişiliği ve yaşamı ![Prens III. Ağa Han'ın bir karikatürü.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Aga_Khan_III%2C_Vanity_Fair%2C_1904-11-10.jpg) *Prens III. Ağa Han'ın bir karikatürü. (Leslie Ward, public-domain)* [Britanya Hindistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_Hindistan%C4%B1)'nın toprağı olan [Karaçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7i)'de [II. Ağa Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._A%C4%9Fa_Han) ile onun üçüncü hanımı ve [Kaçar Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1)'ndan [Feth Ali Şah Kaçar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feth_Ali_%C5%9Eah)'ın torunu olan Newab A'liye Şemsül-Mülük'ün evlâdı olarak dünyaya geldi.[^1] [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) [Kaçar Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1) şah sülalesinden gelen annesinin gözetimi altında, sadece [İslâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) [Dîn](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEn)î ve Doğu tarzı bir eğitim almakla yetinmeyen III. Ağa Han, babasının almasına müsaade edilmeyen kuvvetli bir [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)î tarzı Batı eğitimi alma olanağına da erişti. Ayrıca, [Eton College](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eton_Koleji) ile [Cambridge Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cambridge_%C3%9Cniversitesi)'ne de devam etti.[^2] Kendi cemaatinin sorunlarıyla yakından ilgilenen III. Ağa Han, aynı zamanda tüm Hindistan Müslümanlarının önderi haline geldi. Hindistan'daki Müslüman azınlığın çıkarlarının korunup durumlarının iyileştirilmesi amacıyla 1906'da genel vali Lord Minto'yu ziyaret eden [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) temsilcilere başkanlık etti. 1909'daki Morley-Minto reformları Hint Müslümanlarına ayrı seçim hakkı getirdi. [Tüm Hindistan Müslüman Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCm_Hindistan_M%C3%BCsl%C3%BCman_Birli%C4%9Fi)'nin ilk yıllarında başkanlığını yürüten III. Ağa Han,[^3] [Aligarh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aligarh)'daki Müslüman okulunun üniversiteye dönüştürülmesi için bir fon kurulmasına önayak oldu; bu amacı 1920'de gerçekleşti. ### I. Dünya Savaşı'ndaki tutumu [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri)'ni destekledi. Ama savaşı izleyen barış konferansında [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne karşı insaflı davranılması gerektiğini savundu. Hindistan anayasa reformuyla ilgili olarak 1930-1932 arasında [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'da yapılan yuvarlak masa toplantılarında önemli bir rol oynadı. ![III. Ağa Han'ın Pune-Hindistan'daki sarayının girişi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/Aga_Khan_Palace.jpg) *III. Ağa Han'ın Pune-Hindistan'daki sarayının girişi. (Hopelessxl, public-domain)* ### Alevî-Bâtınîliğin mutlak temsilcisi sıfatıyla Nizârî İsmâilîleri'nin İmâm-ı Â'zâmı III. Ağa Han'ın Hilâfetin ilgasıyla alâkalı görüşleri3 [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Bâtınî](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2t%C4%B1n%C3%AElik)liğin yeryüzündeki mutlak temsilcisi Kırk Sekizinci [Nizâr’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2r%E2%80%99%C3%AEyye) [İsmâilîyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail%C3%AElik) İmâmı *"III. Ağa Han"*, 3 Mart 1924'te [İsmet İnönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)'ye gönderdiği mektubunda [hilâfetin kaldırılmasının](http://www.ismaili.net/histoire/history08/history827.html) dünyadaki İslâm birliğini sarsacağını ve bu nedenle muhafaza edilmesi gerektiğine işâret etmişti. Görüşleri *"The Times" (Londra)* dergisinde yayımlanmıştı. #### Hindistan Hilâfet Hareketi ![III. Ağa Han'ın Sarayı, Pune-Hindistan.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Pune_Palace.jpg/1280px-Pune_Palace.jpg) *III. Ağa Han'ın Sarayı, Pune-Hindistan. (Khushroo Cooper, CC-BY-SA-2.0)* ![Muhammed Şah III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarında Asvan'daki Mozolesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Assuan_9785.JPG/1280px-Assuan_9785.JPG) *Muhammed Şah III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarında Asvan'daki Mozolesi. (Hedwig Storch, CC-BY-SA-3.0)* *"III. Ağa Han"* 1923 yılında Hindistan'da *"Hilâfet Hareketi"* adı verilen bir teşkilât oluşturdu. Tüm dünyadaki [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Bâtınî](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2t%C4%B1n%C3%AElik)lerinin mukaddes [Dâ’î](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2%C3%AE)-i Â'zamlığı makâmının sahibi olması nedeniyle, şimdi boşalmış olan bu "Siyâsî-Hilâfet" makâmın geleceği ile de yakından ilgilenmeye başlamıştı. Maksadı Hilâfeti savunmak olan bu teşkilat Londra'da birçok girişimlerde bulunmuş ve [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)'in bir şekilde devam etmesini savunmuştu. Ayrıca, [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) taraftarı fikirlerini [İsmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)'ya gönderdiği bir mektubunda dile getirmiş ve [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)'in kaldırılmasının İslâm birliğini zedeleyeceği yönündeki fikirlerini açarak [İsmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)'yı [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)'in devam ettirilmesi hususunda iknâ etmeğe uğraşmıştı. O zamana kadar hep *"Batı"* taraftarı olarak tanınan *"III. Ağa Han"* ortaya koymuş olduğu bu tavrıyla ortaya çıkan bir *"Doğu-Batı"* çekişmesi/sürtüşmesi sürecinde ilk defa aykırı bir duruş sergilemiş oldu. ![Muhammed Şah III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarında Asvan'daki Mozolesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Assuan_9791.JPG/1280px-Assuan_9791.JPG) *Muhammed Şah III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarında Asvan'daki Mozolesi. (Hedwig Storch, CC-BY-SA-3.0)* [Ayrıca bakınız: Nizârî-İsmâilî Net](http://www.ismaili.net/histoire/history08/history827.html) #### Nedenleri ![III. Ağa Han'ın Asvan'daki mezarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/%C3%84gypten_Aga_Khan_Mausoleum.jpg/1280px-%C3%84gypten_Aga_Khan_Mausoleum.jpg) *III. Ağa Han'ın Asvan'daki mezarı. (User:Nikater, CC-BY-SA-3.0)* *"III. Ağa Han"*, hem [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Nizârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizar%C3%AElik) [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) Müslümanlarının "Sahib-i Â'zamı" olması, hem de [Fâtımîler Hâlifeliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C3%A2t%C4%B1m%C3%AEler) Hanedânı soyundan gelmesi fırsatını değerlendirerek [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Nizârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizar%C3%AElik) [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) Müslümanları [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) Hareketi'nin önderliğini de üstlenerek, kendi temsil ettiği [Nizârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizar%C3%AElik) [İsmâilîyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail%C3%AElik) mezhebine bağlı olan Müslümanlar nezdindeki konumunu güçlendirmişti. ![Muhammed III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarındaki türbesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Assuan_9932.JPG/1280px-Assuan_9932.JPG) *Muhammed III. Ağa Han'ın Nil Nehri kenarındaki türbesi. (Hedwig Storch, CC-BY-SA-3.0)* ### Milletler Cemiyeti temsilciliği 1932'de hem Cenevre Dünya Silahsızlanma Konferansı'nda, hem de [Milletler Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletler_Cemiyeti) Kurulunda Hindistan'ı temsil etti. 1934-1937 arasında [Milletler Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletler_Cemiyeti)'nde ülkesini temsil etmeyi sürdürdü. 1937'de Cemiyet'in başkanlığına seçildi. [II. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [İsviçre](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0svi%C3%A7re)'ye yerleşerek siyasal yaşamdan çekildi. ### Özel zevkleri Ağa Han, Salkanot cinsi yarış atları yetiştirmekle de ün yapmıştı. ### Ölümü 11 Temmuz 1957'de öldüğünde Versoix, [Cenevre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenevre)'de bulunan yakınlarına bir noter aracılığıyla ulaştırdığı mektubunda [Nizâr’îyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2r%E2%80%99%C3%AEyye)-[İsmâ‘îlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sm%C3%A2%E2%80%98%C3%AEl%C3%AE) [İmâmı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0m%C3%A2met_%28%C4%B0sm%C3%A2%E2%80%98il%C3%AE_i%27tikad%C4%B1%29) olarak, öz oğlu ve [sinema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinema) oyuncusu [Rita Hayworth](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rita_Hayworth)'un üçüncü kocası[^4][^5] Aly Salamon Han'ın oğlu, [Şah Kerîm el-Hüseyinî Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._A%C4%9Fa_Han)'ı [Nizârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizar%C3%AElik) [İmâmı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0m%C3%A2met_%28%C5%9E%C3%AE%CA%BFa_i%27tikad%C4%B1%29) tayin ettiğini açıkladı. [^1]: Defteri, Ferhad. The Ismā‘īlīs: Their History and Doctrines. Cambridge University Press, 1990, s. 518. [^2]: "Aga Khan, Fashionable Londoner, Holds Enormous Power in Islam", The New York Times,8 July 1923, p. XX5. [^3]: John Keay. India: A History. Grove Press, 2001, s. 468. [^4]: "Rita Hayworth Files Divorce Action in Reno," Los Angeles Times, 2 Eylül, 1951. [^5]: Prince Aly Khan