# II. Tomanbay

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tomanbay
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: II. Tomanbay, https://tr.wikipedia.org/wiki/II._Tomanbay (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Tumanbay_II_%2881651932%29.jpg/1280px-Tumanbay_II_%2881651932%29.jpg)
* (Paolo Giovio, public-domain)*

- **Veraset:** Mısır Memlûk Sultanı
- **Hüküm süresi:** 10 Ekim 1516 - 30 Mart 1517
- **Önce gelen:** Kansu Gavri
- **Sonra gelen:** Yok (Osmanlı valisi olarak Yunus Paşa)
- **Tam ismi:** Ebü’n-Nasr el-Melikü’l-Eşref Tomanbay
- **Hanedan:** Burci Hanedanı
- **Doğum tarihi:** 1475
- **Doğum yeri:** Halep
- **Ölüm tarihi:** 13 Nisan 1517
- **Ölüm yeri:** Kahire
- **Defin tarihi:** Nisan 1517
- **Defin yeri:** Sultan Gavri Medresesi, Mısır
- **Dini:** İslam

**II. Tomanbay** (tam ismiyle: **Melikü'l-Eşref Tumanbay**) (Arapça: طومان باي) (d. 1473, [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) - ö. 1517, [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)). [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) [Memlukluları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'nın son hükümdarı (1516-1517). Sultan [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri)'nin yeğeni.

[1516-1517 Osmanlı-Memlük Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi) başlayınca [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'la çarpışmak için ordusunun başında [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'ye giden amcasının yerine [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de saltanat vekili olarak kaldı. [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri)'nin [Mercidabık Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi)'nda ölmesi (1516) üzerine *Malik ül-eşref* unvanıyla [Memluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) hükümdarı ilan edildi.

[Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'ı savunmak için gerekli önlemleri almaya başlayan Tomanbay, 10.000 kişilik bir kuvveti [Canberdi Gazâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE) komutasında [Gazze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazze) üzerine gönderdi. Ancak, [Memluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) ordusunu [Han Yunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_Yunus_Muharebesi)'ta karşılayan Osmanlı Vezir-i azamı [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa) Memlüklüleri büyük bir bozguna uğrattı (1517).

Daha sonra [Sina Çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sina_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nü geçen [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) komutasındaki [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nun üzerine giden Tomanbay, yapılan [Ridaniye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rid%C3%A2niye_Muharebesi)'ni kaybetti ve kaçtı (22 Ocak 1517).

Ancak bir süre sonra çevresine topladığı 10.000 kişiyle [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) egemenliğine giren [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'yi bir gece baskını sonucu ele geçirmeyi başardıysa da bunun üzerine yapılan şiddetli sokak savaşlarıyla kent yeniden [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından geri alındı.

Kaçan Tomanbay yakalandı ve 15 Nisan 1517'de Kahire kale kapısında asılarak [idam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm_cezas%C4%B1) edildi. Böylece 267 yıllık [Memlük Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) yıkıldı. [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) topraklarına [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) egemen oldu.

## Dış bağlantılar

- Clot, André
- (çev. Turhan Ilgaz) (2005), *Kölelerin İmparatorluğu Memlüklerin Mısır'ı*, İstanbul: Epsilon Yayınları ISBN 9753317727.
- (2009) *L'Égypte des Mamelouks 1250-1517. L'empire des esclaves*, Paris:Perrin ISBN 978-2-262-03045-2
- Muir, William (2007) *The Mameluke or slave dynasty of Egypt, 1260-1517* Piscataway, NJ: Gorgias Press. ISBN 978-1-59333-697-4. (Birinci basım: Smith, Elder 1896)