# II. Bayezid > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: II. Bayezid, https://tr.wikipedia.org/wiki/II._Bayezid (CC-BY-SA-4.0) ![16. yüzyıl Osmanlı minyatüründen II. Bayezid'in portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/Portrait_of_Bayezid_II_from_a_16th_century_Ottoman_miniature.jpg) *16. yüzyıl Osmanlı minyatüründen II. Bayezid'in portresi (16th century artist, public-domain)* - **Unvan:** Velî; Basileus ve autokrator Gazi - **Veraset:** 8. Osmanlı Padişahı; Amasya Sancakbeyi - **Hüküm süresi:** 22 Mayıs 1481 – 24 Nisan 1512; 1454 - 22 Mayıs 1481 - **Önce gelen:** II. Mehmed; Şehzade Alâaddin - **Sonra gelen:** I. Selim; Şehzade Ahmed - **Vekil başlık:** Sadrazamlar - **Doğum yeri:** Dimetoka, Osmanlı Devleti - **Ölüm yeri:** Rumeli, Osmanlı İmparatorluğu - **Defin yeri:** Bayezid Camii, İstanbul, Türkiye - **Tam ismi:** Bayezid bin Mehmed - **Hanedan:** Osmanlı - **Babası:** II. Mehmed - **Annesi:** I. Gülbahar Hatun - **Dini:** Sünni İslam **II. Bayezid** veya **Bayezid-i Velî**[^1] (بايزيد ثانى; 3 Aralık 1447,[^2] [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka) – 26 Mayıs 1512, [Havsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Havsa)), [divan edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1)ndaki [mahlas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahlas)ıyla **Adlî**,[^3] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [sekizinci padişahıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi). 22 Mayıs 1481'den 24 Nisan 1512'de tahttan indirilinceye kadar Osmanlı İmparatorluğu'nu yönetti. Tahta geçtiğinde 511.000 km²si [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya)'da, 1.703.000 km²si [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da olmak üzere toplam 2.214.000 km² olan imparatorluk toprakları, ölümünde yaklaşık 2.375.000 km² idi.[^4] [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) ve [Gülbahar Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClbahar_Hatun_%28II._Mehmed%27in_e%C5%9Fi%29)'un oğlu olarak [Dimetoka Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka_Saray%C4%B1)'nda doğdu.[^5][^6] Şehzadelik eğitimini [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da aldı ve 27 yıl boyunca [Amasya Sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Sanca%C4%9F%C4%B1) olarak görev yaptı. Bu süreçte [Otlukbeli Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otlukbeli_Muharebesi)'nde sağ kol kumandanı olarak görev yaptı. 1481'de babasının ölümü üzerine tahta çıktı. Kardeşi [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan), Bayezid'in iktidarını tanımadı ve [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da kendi adına [hutbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hutbe) okuttu ve para bastırdı. II. Bayezid, [Yenişehir Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C5%9Fehir_Muharebesi_%281481%29)'nde Cem Sultan'ın ordusunu yendi. Kahire'ye kaçan Cem Sultan, [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'in yardımıyla yeniden saldırdı, ancak başarısız olunca [Rodos Şövalyeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri)'ne sığındı. Ardından [Papalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papal%C4%B1k_Devleti)'ta esir tutuldu ve bu durum, II. Bayezid'in [Otranto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto)'dan çekilmesini sağladı ve Avrupa'ya sefer yapmasını engelledi. 1483'te ilk büyük seferini yapan Bayezid, [Hersek Düklüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek_D%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC)'nü ilhak etti. 1484'te [Boğdan Voyvodası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi)'nın yıllık vergisini ödememesi sebebiyle [Boğdan Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Seferi_%281484%29)'ne çıktı ve [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili) ve [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi)'ı Osmanlı topraklarına kattı. Böylelikle [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'deki mutlak egemenliğini pekiştirdi ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile kara bağlantısını sağladı. 1485'te başlayan [Osmanlı-Memlûk Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Meml%C3%BBk_Sava%C5%9F%C4%B1), 1491'deki barış antlaşmasıyla sona erdi ve savaş öncesi sınırlara dönüldü. 10 Mart 1492'de üçüncü büyük seferine çıkan Bayezid, [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı kuşattı ancak başarılı olamadı. 1493'te [Macaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%281301-1526%29) ile yapılan [Krbava Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krbava_Muharebesi)'nde kesin zafere ulaştı. Aynı yıl [Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi)'ne saldırması üzerine [Osmanlı-Lehistan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1497-1500_Osmanl%C4%B1-Lehistan_Sava%C5%9F%C4%B1) başladı. Osmanlı zaferiyle sonuçlanan savaşın ardından ateşkes imzalandı ve iki ülke arasında 120 yıllık barış dönemi başladı. Bayezid, 1499'da [Sapienza Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sapienza_Deniz_Muharebesi_%281499%29)'nde [Venediklileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) yenerek, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk açık deniz zaferini kazandı ve [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1)'yı topraklarına kattı. 1501'de Papalık'ın desteğiyle [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) ve [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti), Osmanlılara ait [Midilli Adası'nı kuşattılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281501%29), ancak başarısız oldular. 1501 yılında İran'da [Akkoyunlu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)'nin yerine Şii Türkler tarafından [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) kuruldu. Safevî hükümdarı [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin üzerine yürüdü ve Anadolu'daki Şii etkisini artırdı. Safevîlerin görevlendirdiği [Şahkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli), 1511'de Anadolu'da [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1)'nı başlattı. Bayezid, isyanı bastırması için Sadrazam [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'yı görevlendirdi. Sonunda Şahkulu öldürüldü, ancak Hadım Ali Paşa da savaşta aldığı yaralardan dolayı öldü. Halkın ve yeniçerilerin desteğini alan [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim), [Konstantiniyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'ye yürüdü; babası Bayezid'i tahttan çekilmeye zorladı ve onu sürgüne gönderdi. Bayezid, yolculuk sırasında hayatını kaybetti. ## Alternatif adları ve unvanları II. Bayezid'in ismi [Latin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri) [harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf)li [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) metinlerde *Beyazıt*, *Beyazıd*, *Bayezit*, *Bayezıd* gibi değişik imlâlar ile yazılsa da [sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)ın adı; bütün [Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) yazıtlarda *Bâyezid* (**بايزيد**) olarak geçmektedir. [Türk Dil Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Dil_Kurumu), günümüzde Beyazıt,[^7] Bayezit[^8] şeklindeki yazımları benimsemiştir. [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon) fetihnamesinde, *Emîru'l-Mü'minîn Sultânu'l-Guzât ve'l-Mücâhidîn Nâsiru's-Seriat ve'l-Milleti ve'd-Dîn Giyâsu'l-İslâm ve Mu'înu'l-Müslimîn Sultân Bâyezîd*[^9] diye anılmıştır. ## Padişahlık öncesi II. Bayezid'in doğum tarihi tarihçiler arasında tartışmaya yol açmaktadır. Güvenilir bir Osmanlı bibliyografya ansiklopedisi doğum tarihinde bu tartışmayı karşılamak amacı ile bu tarihi Aralık 1447/Ocak 1448 olarak vermektedir.[^10][^11] Bugün [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) sınırları içerisinde kalan, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanında ise [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye bağlı bir kaza merkezi olan [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka)'daki [Dimetoka Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka_Saray%C4%B1)'nda dünyaya geldi. [İstanbul'un Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi)'nden sonra, 7 yaşlarındayken [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) danışmanlığında [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya) valisi oldu. Burada o dönemin en ünlü [âlimlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema) dersler aldı ve [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah) olacak şekilde yetiştirildi. O günlerde Amasya kenti bir [eğitim](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fitim) ve [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr) merkeziydi.[^12] Devrin meşhur âlimlerinden dersler aldı, İslami [ilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilim)lerin pek çoğunu öğrendi. İslam ilmi alanında ders aldığı hocalarından birisi de [Şeyh Yavsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Yavs%C3%AE) olarak bilinen [Bayrami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayramilik) tarikat şeyhi de olan Şeyh Yavsî olmuştur. İslami ilmin yanı sıra [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) ve [felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe) tahsili de aldı. Ayrıca [Şeyh Hamdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Hamdullah)'tan da [hat](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat) dersleri aldı. [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)nın yanı sıra; [Çağatay lehçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca) ve [Uygur alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_alfabesi)ni de öğrendi. Şehzade Bayezid [sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) olarak 27 yıl [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da oturdu. Bu görevde iken 1473'te [Otlukbeli Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otlukbeli_Muharebesi)'nda sağ kol kumandanı olarak görev aldı. Ayrıca 1479'da [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'dan gelen tüccarların mallarının yağmalanması üzerine, Şehzade Bayezid'in vali olarak gönderdiği kuvvetler [Torul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torul) ve çevresini Osmanlı topraklarına kattı.[^13] Fakat genellikle Amasya sarayında mistik, yarı şairane bir yaşam sürdüğüne dair iddialar da vardır.[^14] Topkapı Sarayı Arşivi'ndeki belgelere göre, Şehzade Bayezid'in lalası ve defterdarı tarafından Fatih Sultan Mehmed'e sunulan bir arzda, şehzadenin çevresindeki bazı kişilerin onu [afyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyon_%28narkotik%29) ve [haşhaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C5%9Fha%C5%9F) kullanmaya alıştırdığı bildirilmiştir.[^15] Bunun üzerine Fatih Sultan Mehmed, Şehzade Bayezid'i bu konuda sert bir şekilde ikaz etmiştir. Bayezid ise bu ikazın ardından afyonu zayıflamak amacıyla kullandığını belirterek babasından af dilemiştir. Şehzade Bayezid'i afyona alıştıran Hızır Paşazâde Mahmud ile Müeyyedzâde Abdurrahman, Fâtih tarafından öldürülmek istense de Bayezid'in araya girip af dilemesiyle bunların idamından da vazgeçilmiştir.[^16] Bayezid, şehzadeliği döneminde babasıyla başka tartışmalar da yaşamıştır. Merkezî hazineyi güçlendirmek için Sadrazam [Karamanî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa) döneminde çıkarılan ve birçok vakıf/mülk arazisinin merkezî hazineye devredilmesini içeren toprak reformu kanunnamesini Amasya'da uygulamayacağını duyurup birçok taraftar toplamıştır.[^17] ## Tahta çıkışı ![II. Bayezid tahta çıktığında Osmanlı sınırları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a9/Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1481.jpg) *II. Bayezid tahta çıktığında Osmanlı sınırları (Esemono, public-domain)* [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in 3 Mayıs 1481'de [Gebze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gebze) yakınlarında beklenmedik bir şekilde vefat etmesi üzerine [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Karamanî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa), Bayezid ve Bayezid'in kardeşi [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan)'a [ulak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulak)lar gönderdi. Ancak Cem Sultan, kendisine gönderilen haberci yolda, II. Bayezid'in damadı olan [Anadolu Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29) [Güveği Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCve%C4%9Fi_Sinan_Pa%C5%9Fa) tarafından yakalanarak alıkonduğu için babasının ölüm haberini geç öğrendi. Bu arada Bayezid'in tarafını tutan [yeniçeriler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da isyan ederek Cem Sultan taraftarı Karamanlı Mehmed Paşa'yı 4 Mayıs 1481'de öldürdüler ve Bayezid'in oğlu [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'u babasına vekâleten tahta çıkardılar. ![II. Bayezid'in cülus töreni (1481)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/H%C3%BCnername_I%2C_178a%2C_Bayezid_II.jpg/1280px-H%C3%BCnername_I%2C_178a%2C_Bayezid_II.jpg) *II. Bayezid'in cülus töreni (1481) (public-domain)* Babasının vefatını öğrenen ve devlet büyüklerinin acele başkente gelmesi hakkında gönderdikleri mektupları alan II. Bayezid maiyetinde 4 bin kişi olduğu halde [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'dan yola çıkıp 9 günde [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'a geldi. Ertesi gün oğlu Şehzade Korkut'tan saltanatı resmen teslim alıp 22 Mayıs 1481'de Osmanlı tahtına çıktı. II. Bayezid ilk olarak kapıkullarına üçer bin akçe [cülus bahşişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCl%C3%BBs) dağıttı. Yeniçerileri [ulufe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulufe)lerini günlük 5 akçeye çıkarttı.[^18] Vezirlere ve beylere de istedikleri köyleri mülk olarak verdi.[^19] ## Cem Sultan meselesi ![Cem Sultan Kasım Bey'e sığınırken II. Bayezid Osmanlı ordusuyla takipte](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9e/Guillaume_Caoursin_Gestorum_Rhodie_obsidionis_-...-_folio_156v_%28cropped%29.JPEG) *Cem Sultan Kasım Bey'e sığınırken II. Bayezid Osmanlı ordusuyla takipte (Maître du cardinal de Bourbon. Enlumineur, public-domain)* [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan) ağabeyi II. Bayezid'in padişahlığını kabul etmedi. Böylece Osmanlı devleti II. Bayezid ile Cem Sultan arasında uzun süren ve en sonunda [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'nın da içine karıştığı bir taht kavgasına sahne oldu. II. Bayezid İstanbul'da tahta çıkmış olmasına rağmen Cem Sultan 4 bin askeriyle [İnegöl](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0neg%C3%B6l) önlerinde Bayezid'in henüz hazır olmayan Ayas Paşa idaresindeki ordusu ile savaştı. Bu savaşı kazanan Cem Sultan [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da kendi adına [hutbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hutbe) okutmak ve [para](https://turkipedia.org/tr/wiki/Para) bastırmak suretiyle hükümdarlığını ilan etti. Bursa'da 18 gün saltanat süren Cem Sultan civardaki şehir ve kasabalara da hâkimiyetini kabul ettirdi ve II. Bayezid'e İmparatorluğu eşit olarak paylaşma teklifinde bulundu. Buna göre İmparatorluğun Anadolu toprakları Cem Sultan'a verilecekti. Ancak devletin ikiye bölünmesi anlamına gelen bu teklif, sadece Bayezid tarafından değil tüm devlet ileri gelenleri tarafından dehşetle karşılandı. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin bölünmesini kendi çıkarlarına uygun gören [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)lılar ve [Memluklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) bu konuda Cem Sultan'ı desteklediler. 1481 Haziran'ında II. Bayezid'in ordusuyla [Yenişehir Muharebesi'nde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C5%9Fehir_Muharebesi_%281481%29) yenilen Cem Sultan önce [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya çekildi. Konya'da yeterince destek bulamayan Cem Sultan [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus)'a geçti. Daha sonra da Memluk sultanından aldığı davet üzerine [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye gitti. Kahire'de büyük ilgi gören Cem Sultan orada kaldığı süre içerisinde [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'ye giderek [hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac) vazifesini yerine getirdi. Bu dönemde, ağabeyi II. Bayezid kendisine padişahlıktan vazgeçmesi halinde 1 milyon akçe vermeyi teklif etti. Ama Cem Sultan bu teklifi reddetti. Benzeri teklifler tekrar yapıldıysa da, bunlar da sonuç vermedi. [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'in ve eski Karaman Beylerinin yardımıyla tekrar bir ordu toplayan Cem Sultan, 27 Mayıs 1482'de [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'yı kuşattı. Ancak [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nun Konya'ya hareket etmesi üzerine kuşatma kaldırıldı. İki taraf Akşehir'de karşılaştı. Savaşı kaybeden Cem Sultan [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya geçti. Ankara'da da kaçışına devam eden Cem Sultan 1482 yazında otuz kadar adamıyla birlikte [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'a gitti. Cem Sultan 29 Temmuz 1482'de [Rodos Şövalyeleri'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri) Büyük Üstadı [Pierre d'Aubusson](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pierre_d%27Aubusson) tarafından büyük bir törenle karşılandı. Cem Sultan'ın amacı Rumeli'ye geçerek mücadelesini sürdürmekti. Ancak bundan sonra bir daha hayattayken vatanına dönemedi. Artık, Cem Sultan için [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da maceralı bir esaret hayatı başladı. ![Kardeşi Cem Sultan](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2a/Cem-in-italy.jpg) *Kardeşi Cem Sultan (public-domain)* Cem Sultan Rodos'a çıkmasından sonra [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa) [VIII. Innocentius](https://turkipedia.org/tr/wiki/VIII._Innocentius)'in isteği üzerine [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gönderildi. Bu gelişmeden sonra önceleri [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin bir iç meselesi olan taht mücadelesi, böylelikle milletlerarası bir mesele hâline geldi. Bu olaydan çıkar sağlamak isteyen Papa VIII. Innocentius'un, Cem Sultan'a, [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) olması hâlinde onu Osmanlı Devleti'nin başına geçirebileceğini teklif ettiği söylenir.Osmanlı Devleti'ne karşı yeni bir [Haçlı seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) gerçekleştirmek için Cem Sultan'ı kullanmayı düşünen Papa VIII. Innocentius 1492'de öldü. Böylece Cem Sultan daha serbest bir hayata kavuştu. Fakat bu defa Fransa Kralı, Cem Sultanı kendi siyasi emelleri için bir koz olarak kullanmak istedi. Bu amaçla hareket eden Fransa Kralı [VIII. Charles](https://turkipedia.org/tr/wiki/VIII._Charles) [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma) üzerine yürüyerek 26 Ocak 1495'te Cem Sultan'ı Papa'dan teslim aldı. Fransız Ordusu ile beraber yola çıkan Cem Sultan, 25 Şubat 1495'te öldü. Bazı kaynaklar, Cem Sultan'ın elindeki kıymetli rehineyi bırakmak zorunda kaldığı için Papa tarafından zehirletildiğini ifade etmektedir. Cem Sultan'ın ölümünü öğrenen II. Bayezid Osmanlı ülkesinde 3 gün yas ilan etti. Ülkedeki [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)lerde Cem Sultan için gıyabi [cenaze namazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenaze_namaz%C4%B1) kılındı. Ayrıca II. Bayezid kardeşinin [günah](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnah)larının bağışlanması için fakirlere 100 bin akçe sadaka dağıttı. [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'da toprağa verilen Cem Sultan'ın cenazesi de pazarlık konusu oldu. Uzun süren bir mücadelenin ardından Cem Sultan'ın cenazesi, vefatından 4 yıl sonra 1499'da Osmanlı topraklarına getirildi. [Mudanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mudanya)'da karaya çıkarılan cenaze [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da Muradiye Camii'nin [haziresinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEre) kardeşi Şehzade Mustafa'nın da mezarının içinde bulunduğu [türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)'ye gömüldü. ## Yahudi ve Müslüman göçü ![Müslümanların Málaga'dan sürülmesi (1487)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Liberaci%C3%B3n_de_los_cautivos_de_M%C3%A1laga_por_los_Reyes_Cat%C3%B3licos_%28Museo_de_M%C3%A1laga%29.jpg/1280px-Liberaci%C3%B3n_de_los_cautivos_de_M%C3%A1laga_por_los_Reyes_Cat%C3%B3licos_%28Museo_de_M%C3%A1laga%29.jpg) *Müslümanların Málaga'dan sürülmesi (1487) (José Moreno Carbonero, public-domain)* Cem Sultan [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'dayken, [İspanyollar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyollar) karşısında yenilgiye uğrayan [Endülüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs)'teki [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)lar [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nden yardım istemişlerdir. II. Bayezid kardeşi Cem Sultan'ın [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da esir olması sebebiyle gerekli yardımı tam anlamıyla yapamadıysa da [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis)'i [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'ya göndermiştir. Kemal Reis İspanya'daki Müslümanları [Kuzey Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Afrika)'ya yerleştirmiştir. Buna paralel olarak 1492 yılında [Katolik hükümdarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katolik_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar)ın yayınlamış oldukları [Elhamra Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elhamra_Kararnamesi) dolayısıyla gerek [Endülüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs)'ten gerekse de İspanya'nın Hristiyan hakimiyetindeki bölgelerden kovulan[Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)leri de Kuzey Afrika, [Safed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safed), [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ve bazı [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) şehirlerine yerleştirmiştir. Bu Yahudilerin sayılarının 100 - 150 bin kadar olduğu düşünülmektedir.[^20][^21] ## İtalya'dan geri çekilme 1480 yılında [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) hayatta iken Osmanlılar [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'nın ele geçirilmesi için ilk adım teşkil etmek üzere yarımadanın güneydoğusunda (çizmenin topuğu) yer alan Otranto kalesini ele geçirmişlerdi. Fatih'in ölümü ve [Şehzade Cem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan)'le II. Bayezid arasındaki taht mücadelesi, [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'nın fethi projesinin bir müddet daha ele alınmamasına neden oldu. Bir sene sonra [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hâkimiyetindeki [Otranto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto) kalesi elden çıktı. ![Otranto Kalesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/Otranto_castello.jpg) *Otranto Kalesi (CC-BY-SA-3.0)* [Napoli Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napoli_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), elindeki kuvvetlerle [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile başedemeyeceğinin farkındaydı. Ayrıca Osmanlıların İtalya'da bulunmasının krallığın geleceği için iyi olmadığını da biliyordu. O nedenle Napoli Kralı, damadı [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Kralı [Matthias Corvinus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunyadi_M%C3%A1ty%C3%A1s)'tan ve aynı hanedana mensup bulunduğu, o zamanlar [Aragon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aragon) olarak adlandırılan Kuzey [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya) kralından acele yardım istedi. Macaristan kralının gönderdiği 2 bin atlı ve diğer İtalyan devletlerinden aldığı yardımcı kuvvetlerle Otranto kalesi önlerine geldi. Bu orduyu [deniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz)den Napoli, [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa)lık ve İspanya gemilerinden müteşekkil bir donanma destekliyordu. Fatih Sultan Mehmet'in ölüm haberi buraya da ulaşmış ve Osmanlı askerleri arasında büyük bir isteksizlik ortaya çıkmıştı. Tam bu sırada komutan [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa), yanına aldığı bir miktar asker ve donanma ile ani bir şekilde Otranto'yu terk etti. Bir [rivayete](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wikt%3Arivayet) göre bunu kendi kararıyla, bir diğerine göre ise Sultan Bayezid'in isteği ile gerçekleştirmiştir. Gedik Ahmed Paşa Otranto'da 8 bin kadar asker ve asker için 1,5 yıllık mühimmat bıraktı. Bu kadar kuvvet ile büyük bir orduya karşı konulması da mümkün değildi. Mukavemet edip 8 bin askeri heba etmek yerine kalenin teslim edilmesine karar verildi. Osmanlı kuvvetleri, askerlerin tüm silah ve cephanelerini yanlarına alarak çekilmesine izin verilmesi hâlinde, kaleyi teslim edeceklerini taahhüt ettiler. Kaleye yardım gelmesinden korkan Napoli Kralı bu anlaşmayı kabul etti. Böylece 8 bin Osmanlı askeri tüm mühimmatları ile gemilere binip, [Otranto Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı geçerek [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'ta Osmanlı topraklarına çıktı. Napoli Kralı, [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)'in yeniden [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'ya çıkmaması için II. Bayezid'in elçisi ile görüştü ve Türkler'in İtalya'ya bir daha sefer düzenlememesi vaadine karşılık Napoli, götürülemeyen Türk toplarını, Napoli Krallığı içerisindeki bütün Türk ve [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) esirleri Osmanlı Devleti'ne geri verdi. Ayrıca dostça olmak şartıyla [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)na, [Adriyatik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adriyatik_Denizi) ve [Yunan Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0yon_Denizi)'nde serbestçe dolaşma hakkı tanıdı. Nihayetinde Osmanlı Devleti'nin, [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'daki tek [kale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kale)si olan [Otranto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto) ele geçirilmesinden 13 ay sonra, 10 Eylül 1481'de kaybedildi. Böylece, Fatih Sultan Mehmet tarafından başlatılan [İtalya seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_seferi) Osmanlı Devleti'nin iç problemleri sebebiyle durduruldu. ## Yaptığı savaşlar ![II. Bayezid Filibe'de avlanırken (Hünernâme)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a8/Bayezid_II.png) *II. Bayezid Filibe'de avlanırken (Hünernâme) (Lockman, public-domain)* Cem Sultan Olayı ve bu olay sebebiyle Avrupalıların [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'u geri alma ümitleri yeniden gündeme gelince II. Bayezid çok dikkatli ve barışçı bir dış siyaset takip etmek mecburiyetinde kaldı. Bununla birlikte kendisi gerektiğinde savaştan çekinmedi ve Osmanlı Devleti'nin sınırlarını genişletti. II. Bayezid'in tahtta kaldığı süre, hemen hemen babası [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) ile eşitti. Fatih bazen 2 yılda bir sefere çıktığı halde, oğlu Bayezid yalnız 5 kere sefere çıktı. Padişahların bizzat başkumandanlık ettiği bu seferlere [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından sefer-i hümayun adı verilmiştir. ### Birinci Sefer-i Hümayun Sultan Bayezid 1483 baharında [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne), [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe) ve [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya) üzerinden [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan)'a geldi. [Morava Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Morava_Nehri) kıyılarında yol alan padişah, [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad) yakınlarına kadar sokuldu. Bu çevredeki tüm kaleleri onarttı. Kasım 1483'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü. Bu ilk sefer yaklaşık 7 ay sürdü. Padişahın bu seferi, [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ı telaşlandırdı. Osmanlı ile bir savaşı göze alamayan kral [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunyadi_M%C3%A1ty%C3%A1s), 1483 sonlarında Osmanlı Devleti ile bir barış imzaladı. Sefer sonucunda [Hersek Düklüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek_D%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) da ilhak edilerek [Bosna Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29)'ne katıldı.[^22] ### İkinci Sefer-i Hümayun (Boğdan seferi) ![II. Bayezid Boğdan Seferi (1484) sırasında Kırım Hanı I. Mengli Giray'la](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Mengli_bayezid_full.jpg) *II. Bayezid Boğdan Seferi (1484) sırasında Kırım Hanı I. Mengli Giray'la (public-domain)* [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) [Voyvodasının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voyvoda_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) yıllık [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi)sini ödememesi, Boğdan'ın daha sıkı bir şekilde Osmanlı Devleti'ne bağlanması ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyısındaki topraklarının alınıp, bu beyliğin denizle olan bağlantısını kesme gibi amaçlarla, II. Bayezid, birinci sefer-i hümayunundan bir yıl sonra tekrar sefere çıktı. 1 Mayıs 1484'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan ayrıldı. Boğdan üzerine giden Sultan Bayezid, babasının aynı ülkeye yapmış olduğu seferden 8 yıl sonra tekrar Boğdan'a sefere çıkmış oluyordu. [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) [Voyvoda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voyvoda)sının da 20 bin askerle Osmanlılar'ın tarafında katıldığı bu seferin sonunda Osmanlı Devleti bütün hedeflerine ulaştı ve Karadeniz bir Türk gölü haline geldi. Ayrıca [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a karadan bağlantı sağlandı. ![Akkerman Kalesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9f/Belgorod_vlasenko.jpg) *Akkerman Kalesi (Petro Vlasenko, CC-BY-SA-3.0)* İstanbul'a yola çıkışından 2 ay sonra 6 Temmuz'da [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu), [Tuna Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nin kuzey sahilinde [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili) önüne geldi. 9 gün içerisinde kale Osmanlılar'ın eline geçti ve [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili) teslim oldu. 24 Temmuz'da [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester)'in [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e döküldüğü koyun güneyinde bulunan [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi) kuşatma altına alındı ve 16 gün sonra 9 Ağustos'ta ele geçirildi.[^23] Bu kuşatmaya [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [I. Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray) da ordusuyla katıldı. Böylece ilk defa bir Kırım Hanı [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nda görev almış oluyordu. 1419, 1454, 1474 yıllarında devrin padişahları [Çelebi Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed) ve [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından 3 kez kuşatılıp da alınamayan bu kalenin fethi üzerine [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'ın oğlu [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) hükümdarı [Sultan Yakup](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakub_%28Akkoyunlu%29), [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas) Sultanı, hatta [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) Kralı [Matthias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunyadi_M%C3%A1ty%C3%A1s) gibi birçok hükümdarlar elçilerini göndererek II. Bayezid'i tebrik ettiler. Necati Bey'in “Hoş aldı Hazret-i Han Bâyezîd-i Osmânî, Kilî ile Kara-Boğdan'dan Âkkermân'î” diye başlayan bir kasidesi bulunmaktadır. Böylece Boğdan'ın Karadeniz'e kıyısı kalmadı. Doğrudan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan yönetilen [Dobruca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca) ile Kırım Hanlığı'na ait topraklar birleşti. II. Bayezid bu seferden sonra İstanbul'a dönmedi. Kışı [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de geçirdi. Yazın [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)'ye kadar gitti (1485) ve bu çevreyi kontrol etti. Ertesi kış yine Edirne'deydi. 1486 yılının başında Macar Kralının elçilerini burada kabul etti. İstanbul'a ancak 1486 yılında döndü. #### İkinci Bayezid Külliyesi'nin inşaatı Boğdan seferine çıkarken Edirne'ye gelen Bayezid, [Tunca Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunca) kenarında adını taşıyacak [külliyenin](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid_K%C3%BClliyesi) temelini attı.[^24] Seferden aldığı ganimet malını külliyenin yapımı için harcadı. İnşaat, 1488'de tamamlandı. ### Osmanlı-Memlük savaşları ![Konstantin Kapıdağlı tarafından çizilmiş portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Sultan_II._Bayezit.JPG) *Konstantin Kapıdağlı tarafından çizilmiş portresi (Belli değil, public-domain)* [Yakın Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yak%C4%B1n_Do%C4%9Fu)'nun iki büyük Türk devleti olan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) arasındaki sınırı [Fırat Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat) ve [Toros Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1) belirliyordu. Bir zamanlar [Orta Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ya kadar varan Memlûk nüfuzu, artık [Toroslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1)'ın gerisine itilmişti. [Güneydoğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'nun bir kısmı ve [Çukurova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ukurova)'yı elinde tutan [Ramazanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) Memlüklüler'in hâkimiyetinde, buna karşılık [Dulkadiroğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ise Osmanlılar'ın hakimiyetindeydi. Memlüklüler ile Osmanlılar'ın ilişkileri başlangıçta dostçaydı. Osmanlı Devleti'nin [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'daki zaferleri Memluk başkenti [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de resmî şenliklerle kutlanıyordu. Ama Memluklular Osmanlılar'ın Çukurova bölgesindeki varlıklarından hoşnut değillerdi. Osmanlılar'ın bölgeye yaptığı akınlar iki ülkenin arasını bozdu. Türkler tarafından yönetilen bu iki ülkenin aralarının bozulmasındaki bir başka sebep ise prestij meselesiydi. Devrin en büyük devleti konumunda olan Osmanlı İmparatorluğu aynı zamanda da devrin en büyük [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) ülkesiydi. [Halifeliğin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet), [Kutsal Emanetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Emanetler)'in ve mukaddes şehirlerin [Memluk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'nin elinde olması Osmanlı'nın kabul edemeyeceği bir durumdu. [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz) [Su](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su) Yolları ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) hacılar için bazı düzenlemeler yapmak istemesini Memlüklüler iç işlerine müdahale saydı ve reddetti. Memlüklüler coğrafi koşullara çok güveniyor ve hiçbir ordunun [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a giremeyeceğini düşünüyorlardı. İlk Osmanlı-Memluk savaşı 1485'te patlak verdi ve 6 yıl sürdü. Savaşın görünürdeki sebebi 1485 yılında Osmanlı ülkesinden giden hacılara saldırılması ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderilen [Behmeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Behmehiler) hediyelerine geçici olarak el konulmasıydı. 2 Mart 1482'de Behmeni tahtına babasının yerine oturan [Mahmut Şah Behmeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_%C5%9Eah_Behmeni), Sultan Bayezid'e içlerinde değerli mücevherler bulunan hediyeler göndermişti. Mısır gümrük idaresi, sonradan göndermelerine rağmen ilk önce bu hediyelere el koydu. Armağanlar [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderilmek üzere yola çıktığında Osmanlı Devleti Memlüklüler'e savaş açmıştı bile. Savaşın diğer sebebi ise, her yıl Osmanlı topraklarından Hicaz'a giden hacıların, [Bedevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedeviler) [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) tarafından saldırıya ve yağmaya uğramaları idi. İstanbul, Kahire'ye, [Hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac) yollarının güvenliğini sağlaması için notalar göndermiş, fakat Memlüklüler geçim kaynağı yağma olan Bedevilere bir türlü ciddi bir şekilde engel olmamışlardı. Bu sebeplere II. Bayezid'in o zamanlar [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da bulunan kardeşi Cem Sultan'ın Kahire'de kalan ailesinin iadesini istemesi ve bu talebin Memlükler tarafından reddedilmesi de eklenebilir.[^25] Savaş 1485 yılının Mayıs ayında başladı. Fatih'in vefatından 4 yıl sonra başlayan savaş hiçbir zaman topyekûn bir muharebe şeklinde gerçekleşmedi. İki imparatorluk hiçbir zaman tüm ordularıyla karşı karşıya gelmedi. Ne Osmanlılar ne de Memlüklüler birbirlerinin topraklarını ilhak etme niyetinde değildiler. Harp iki ülke toprakları arasında tampon bölge mahiyetindeki [Çukurova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ukurova) ve [Dulkadiroğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nın toprakları üzerinde gerçekleşen vuruşmalar seviyesinde kaldı. Savaş [Karagöz Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karag%C3%B6z_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nun taarruzu ile fiilen başladı. Karagöz Mehmet Paşa [Gülek Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClek_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı geçerek Çukurova'ya girdi. Böylece [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ilk defa [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)'yı işgal etmiş oldular. Karagöz Mehmet Paşa güneye yönelerek [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus)'u da aldı. [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) sahiline kadar inince Çukurova'nın da [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hâkimiyetine geçtiği sanıldı. Zaten burası Memlüklüler'in kendilerine ait topraklar değildi. Onların idaresindeki [Ramazanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ne bağlıydı. Sonra Karagöz Mehmet Paşa [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü ve sancak beyi oldu. Bu arada Memluk ordusu Çukurova'ya doğru yola çıkmıştı. Memlüklüler önce Osmanlılara tabi Dulkadir Beyliği'nin topraklarına girdi. II. Bayezid'in kayınpederi olan [Dulkadir Beyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) damadından acil yardım istedi. [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) Sancak beyi Yakup Bey ordusu ile yardıma geldi ve Memluk ordusunu yendi. O dönemlerde Memluk idaresinde bulunan [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) önlerine kadar gelen Yakup Bey'i Memluk Başkumandanı [Özbek Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Bey) pusuya düşürdü ve Osmanlı birliğini imha etti. Karşı koyacak bir ordu olmaması nedeniyle Özbek Bey rahatlıkla Çukurova'ya girdi. Adana ve [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus) sancak beylerinin öldürülünceye kadar mukavemet göstermelerine rağmen Memlüklüler Osmanlılar'ı Toroslar'ın gerisine atmayı başardı. ![II. Bayezid minyatürü](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/II_Bayezit.jpg) *II. Bayezid minyatürü (Ottoman miniature painter, public-domain)* 1486 yılı Ocak ayında [Anadolu Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29) [Hersekzade Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersekz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa), Çukurova'yı tekrar almak için [Gülek Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClek_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı geçerek Memlüklüler'in önüne çıktı. Fakat yenilerek esir düştü. 1 yıllık esaret hayatından sonra serbest bırakılan paşa İstanbul'a döndü. Memluk sultanı [Kayıtbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1tbay) savaşın sona ermesi için barış teklifi yapsa da kaybetmeye alışık olmayan Osmanlı devlet adamları barışa razı olmadılar. 1487'de bu sefer bizzat [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Koca Davut Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Davud_Pa%C5%9Fa) Çukurova için Memlüklüler'in üzerine yürüdü. Kendisi [İçel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin)'e geçerken [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'yı [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus)'un üzerine gönderdi. Denge savaşı böyle devam ederken II. Bayezid Memlükler'le olan savaş döneminde [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'e Osmanlı donanmasının o zamanlar Venedik'e bağlı olan [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ın [Mağusa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazima%C4%9Fusa) limanında demirleme isteğini bildirdi. Memlükler'le savaşı göze alamayan Venedik bu isteği nazikçe geri çevirdi. 1488 yazının müthiş sıcağında [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) Vezir [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) kumandasında yine Çukurova'daydı. [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana), [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus), [Kozan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kozan) başta olmak üzere Çukurova'yı ele geçirdi. Memlük başkumandanı [Özbek Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Bey) yine yetişti ve 16 Ağustos 1488'de [Ağaçayırı Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fa%C3%A7ay%C4%B1r%C4%B1_Muharebesi)'nde Osmanlı'yı yendi. Yine Çukurova'yı Osmanlılar'dan temizlemeye çalışan Özbek Bey 7 aylık kuşatma neticesinde Adana'ya girdi. Bu savaşa katılan paşalar bozgundaki mesuliyetleri nedeni ile azledildiler. Bu olaylar olurken Osmanlılar'dan ümidini kesen II. Bayezid'in kayınpederi [Dulkadir Beyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) Memlükler'e yanaştı. Bunun üzerine azledilen Bozkurt Bey'in yerine kardeşi [Şah Budak Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Budak_Bey) tayin edildi. [Elbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbistan) yakınlarında ağabeyi ile yaptığı savaşı kaybeden Şah Budak Bey esir düştü. [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye gönderilerek idam edildi. 1490'da [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'yi kuşatan ve [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman)'a kadar [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) toprakları içinde ilerleyen Özbek Bey'in üzerine yine Hersekzade Ahmet Paşa gönderildi. Kayseri yakınlarında Osmanlı Ordusu'nu bir kere daha yenen Özbek Bey, Ahmet Paşa'yı yine esir alarak Kahire'ye gönderdi. Savaşlar daha çok Memlükler'in lehine geçse de, iki devlet de tam bir sonuç alamamıştı. Memluk komutanı Özbek Bey büyük ün kazanmış ve adı Kahire'deki *Özbekiye* semtine verilmiştir. ![Levni'ye ait II. Bayezid minyatürü](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Levni._Portrait_of_Bayezid_II._1703-30_Topkapi_Saray_museum.jpg) *Levni'ye ait II. Bayezid minyatürü (Levni, public-domain)* Bu son yenilgi üzerine Sultan Bayezid bir sefer-i hümayun başlatmayı düşündü ve bu [Sultan Kayıtbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1tbay)'ı çok endişelendirdi. Zira o zamana kadar topyekûn bir savaşta Osmanlı Devleti'ni sadece [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) yenebilmişti. Bunun üzerine barışa razı oldu. Fakat bizzat barış istemeyi gururuna yediremeyen ve böyle bir barışın imzalanması halinde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın aşırı isteklerinden korkan Memlük Sultanı başka bir Müslüman ülke olan [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus) hükümdarını araya soktu ve iki ülke savaşın başındaki hale dönülmeyi kabul ettiler. İki ülke de aldıkları toprakları iade ettiler. Böylece 6 yıl boyunca birkaç kez ele geçirdiği halde Çukurova'yı elde edemeyen Osmanlı Devleti 1491 yılında Memlüklülerle barış imzaladı.[^26] Bir süre sonra II. Bayezid kardeşi Cem Sultan'ın kızı ile yeni Memlük sultanı [Sultan Nasır Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Muhammed_%28Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1%29)'i evlendirmek suretiyle barışı güçlendirdi. Ancak bu savaş sonucu yıllardır dost, dindaş ve soydaş olarak barış içinde yaşamış bu iki ülke arasında bir çatışma süreci başlamıştı. ### Üçüncü Sefer-i Hümayun Sultan II. Bayezid 10 Mart 1492'de [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ın fethi amacıyla [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan sefere çıktı. Sultan [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'ya kadar geldi. Burada karar değiştiren Bayezid bu görevi [Uzun Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)'ya bırakıp, kendisi [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) üzerine gitti. Güneybatı yönünde hareket ederek [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r) üzerinden Arnavut topraklarına geldi ve [Tepedelen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tepedelen)'de durdu. Temmuz sonlarında bu güzergâhta ilerlerken bir [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) fedai tarafından yapılan [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast) girişiminden kurtulan Sultan, 1492'nin son günlerinde İstanbul'a döndü. Takriben 9,5 ay süren bu seferde Osmanlı topraklarından çıkılmadığı için herhangi bir çatışma olmadı. Belgrad'a ulaşarak kaleyi kuşatan Süleyman Paşa Osmanlı tarihinde [II. Murat](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) ve Fatih'ten sonra kaleyi kuşatan üçüncü kişi olmuştur. Kuşatma devam ederken Macarları yıldırmak amacıyla [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'e giren Süleyman Paşa burada yenilmiştir. Bu yenilgi ile başarı ihtimali kalmadığını düşünerek kuşatma kaldırıldı ve [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a kadar bu şehir alınamadı. ### Adbina zaferi [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek) sancakbeyi ve aynı zamanda [akıncı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C4%B1nc%C4%B1) komutanı olan şair Yakup Paşa, Sultan Bayezid [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da şehzade iken babası Fatih'in temsilcisi olarak Sultan'ın yanında bulunmuştu. Bayezid tahta geçince Yakup Paşa'yı, önce oğlu [Şehzade Alemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah)'a [atabey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atabeg), sonra da [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek) beyliğine tayin etti. Akıncıların 1492'de [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya)'nın kapısı konumunda olan [Slovenya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slovenya)'nın [Celje](https://turkipedia.org/tr/wiki/Celje) şehrini kuşatmaları, Macarlar kadar [Almanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar)'ı da endişelendirmişti. 1493'te Yakup Paşa, 8 bin akıncı ile [İstirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stirya)'ya girdi. Fakat geri dönüşünde önüne çıkan düzenli Macar ordusu tarafından [Hırvatistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan)'da yolu kesildi. Her akıncıya 5 asker düşmesine rağmen, üstün bir gayretle Macarlar bozguna uğratıldı. Sonunda 5 bin 700 ölü, 25 bin esir veren Macarlardan bazı asiller de Osmanlılara esir düştü. Bu zaferden sonra Yakup Paşa [Rumeli Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)'ne getirildi. Aynı zamanda da şair olan Yakup Paşa uzun manzumesinin sonunda şöyle demiştir: “Benim Bosnâ beyî dervîş Yâ'kuub, Hudâ avniyle erdim bû cihânda” ### Osmanlı-Lehistan savaşı [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın 1498 yılı başlarında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) himayesinde bulunan [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi)'ne tecavüzü üzerine Osmanlı-Lehistan savaşı başladı. Öncelikle [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) Yakup Paşa ve hatta Vezir [Mesih Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesih_Pa%C5%9Fa) bu savaşa tayin edildi. Lakin Lehistan Kralının Türk-Boğdan birliklerine karşı yürüttüğü savaşta büyük bir yenilgiye uğrayıp, ancak bin atlı ile hayatını kurtarabilmesi ve 20 bin araba dolusu ganimetin Osmanlı'nın eline geçmesi üzerine, buna gerek olmadığı anlaşıldı ve savaşın yönetimi [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre) sancak beyi akıncı kumandanı [Malkoçoğlu Bali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malko%C3%A7o%C4%9Flu_B%C3%A2l%C3%AE_Bey)'e verildi. Bali Bey Lehistan üzerine iki sefer yaptı ve 40 bin akıncının katıldığı bu sefer Osmanlı tarihinin en büyük akıncı seferlerinden biridir. Ordunun sağ kanadını Bali Bey'in büyük oğlu Ali Bey, sol kanadı ise Mustafa Bey yönetiyordu. Türk atlıları önce [Prut Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut)'ni, ardından [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester) nehrini geçti. Mustafa Bey önce [Galiçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gali%C3%A7ya_%28Do%C4%9Fu_Avrupa%29)'ya girdi. Kuzeybatı istikametinde ilerledi. [Lviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lviv) şehrinin 100 km kuzeybatısındaki [Jarosław](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jaros%C5%82aw) şehrini aldı. Burası [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova)'ya 260, [Baltık Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balt%C4%B1k_Denizi)'ne ise 500 km uzaklıktadır. Balı Bey ise kuvvetleri ile Lviv şehrini aldı. Bütün Galiçya'yı geçerek Varşova şehrine girdi. Böylece ilk defa Türk [akıncı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C4%B1nc%C4%B1)ları bu kadar kuzeye ulaşmış oluyorlardı. Bu birinci seferden sonra 10 bin seçkin esir ile [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi)'a döndü. Yaklaşık 3 ay sonra [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) tekrar [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'daydı. Bu sefer [Podolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podolya) ve [Galiçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gali%C3%A7ya_%28Do%C4%9Fu_Avrupa%29) üzerine gidildi fakat şiddetli soğuk yüzünden sefer uzun sürmedi. Bu büyük başarı ile Bali Bey sancak beyliğinden beylerbeyliğine yükseltildi. ### Yeni bir savaşa doğru [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da yeni bir savaşın emareleri görülmeye başlamıştı. Cem Sultan'ın vefatı ile Osmanlı Devleti daha etkin bir politika izlemeye başlamış, akıncıların yaptıkları büyük çaptaki akınlarla bunu ispat etmişti. Böyle bir savaşta Osmanlı'nın birinci rakibi, [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya) ve [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%281000-1301%29) tarafından desteklenen [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) olacaktı. 1500'de Osmanlı, yeryüzündeki son [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) topraklarını da ele geçirerek mahalli Sırp derebeyliğine son verdi. [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) 1496'da [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) komutasında [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos) donanmasını yok etti. Bu suretle Venedik'le yapılacak savaşta gelecek Rodos yardımının da önüne geçilmiş oldu. 1499 Eylül'ünde İskender Paşa, [Udine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Udine) şehrini işgal etmişti. Osmanlıların kendilerinden bu kadar uzak yerlerde hâkimiyet kurması [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'yı telaşlandırıyordu. Hatta [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bölgedeki [İtalyanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanca) [coğrafya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Co%C4%9Frafya) isimlerine [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) adlar takmaya başlamış, Tagliemento'ya *Aksu*, Isonza'ya *Doline* adını vermişlerdi. Almanya'da da *Gemeiner Pfennig* adı verilen ve Türklere karşı harp etmek için kullanılacak özel bir [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi) çeşidi bile başlamıştı. Ayrıca [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa)'nın Almanya'dan topladığı [din](https://turkipedia.org/tr/wiki/Din)î [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi)leri de Osmanlı'ya karşı kullanılması için Almanya'ya iadesini talep etmişlerdi. ### Dördüncü Sefer-i Hümayun ![Sultan II. Bâyezîd Velî Han](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/de/Portrait_of_Sultan_Bayezid_II_of_the_Ottoman_Empire.jpg) *Sultan II. Bâyezîd Velî Han (Workshop of Paolo Veronese / Follower of Paolo Veronese, public-domain)* [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) devrinde alınmaya çalışılmasına rağmen ele geçirilemeyen Güney [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'daki önemli [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) deniz üslerinin fethi ve Osmanlı tarihinin ilk açık [deniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz) meydan savaşındaki zafer Osmanlılar için [16. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın başındaki güzel haberlerdi. Venedik'e ağır bir darbe vurmak isteğinde olan II. Bayezid denge politikası güdüyordu. [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'la iyi geçinmeye çalışırken, aynı zamanda o zamanlar ayrı şehir devletleri hâlinde olan [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'nın zaten Venedik'le arası iyi olmayan diğer şehir devletlerinin de Venedik'in yanında yer almaması için çaba sarf ediyordu. Bu sıralarda Venedik'in Mora'da yer alan deniz üsleri [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1)'nın üzerinde Güney Mora'nın üç yarımadasının en batısında yer alan [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon), [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron) ve [Navarin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Navarin) limanları idi. Sultan II. Bayezid, Venedik seferine çıkmak üzere, 31 Mayıs 1499 günü [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan ayrıldı. Donanmayı o sıralarda Venedik hâkimiyetinde olan [Kıbrıs Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'nın üzerine göndermek suretiyle, [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ın tehdit altında olduğu izlenimini verdirerek Venedikliler'in kuvvetlerini dağıtmayı başarmıştı. Amiral Melchior Trevisano, Mora'daki Venedik üslerinin başkumandanı tayin edildi ve hummalı bir savunma hazırlığına başlandı. Sultan [Vardar Yenicesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenice_Vardar)'ne geldi. Burada Rumeli Beylerbeyi [Koca Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Mustafa_Pa%C5%9Fa), Venediklerin elindeki [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1) üzerine gönderildi. 1493'ten beri [Kaptan-ı Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya)lık görevinde bulunan [Küçük Davut Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Ni%C5%9Fanc%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa) Mora sularındaydı. 200 parçalık büyük Venedik Donanması [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nı Mora sularından uzaklaştırmak maksadıyla [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon) açıklarına gelmişti. Donanmanın başında Amiral Antonio Grimaldi vardı. Mora'nın güneybatı ucundaki [Gallo Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gallo_Burnu)'nun açıklarında iki dev Donanma karşı karşıya geldi. [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nı [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) idare ediyordu. Sağ cenahın kumandanı [Burak Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burak_Reis) [amiral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amiral) gemisini düşman gemilerinin arasına sürdü. Onlarca Venedik gemisi bu gemiyi indirmek için çalışıyorlardı. Düşman gemilerinin en yoğun olduğu bölgeye girip, gemideki [barut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barut) deposunu ateşe veren Barak Reis, büyük bir patlamaya ve onlarca Venedik gemisinin infilakına neden oldu. Lakin kendisi ile birlikte 500 levent de ölenler arasındaydı. Bu hadisenin ardından taarruza geçen [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) Venedikliler'i perişan etti. ![Sultan II. Bayezid Kırım Hanı I. Mengli Giray Hanı huzurunda kabul ederken](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8c/Mengli_bayezid.jpg) *Sultan II. Bayezid Kırım Hanı I. Mengli Giray Hanı huzurunda kabul ederken (Turkish miniature (XVI centure), public-domain)* [Sapienza Deniz Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sapienza_Deniz_Muharebesi_%281499%29) ismi ile tarihe geçen bu savaş Osmanlılar'ın tarihte kazandıkları ilk açık deniz savaşıdır. Büyük kahramanlıklarından dolayı Sapienza Adasına [Barak Reis adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barak_Reis_Adas%C4%B1) adı verildi. Venedik Elçisi Alvise Manenti devletine gönderdiği raporda Osmanlı sadrazamının elçiye *Sen Sinyoria hükümetine söyle, artık deniz ile evlenmesini bıraksınlar; artık sıra bize gelmiştir.* dediğini bildirmiştir.[^27] Bu zaferin ardından Venedik üslerini koruyacak bir kuvvet mevcut değildi. ### Beşinci Sefer-i Hümayun 30 Ağustos 1499'da, [Sapienza Deniz Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sapienza_Deniz_Muharebesi_%281499%29)'ndan 33 gün sonra [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1) kalesi de Osmanlı'nın olmuştu. Bölgedeki büyük Venedik Amirali'nin donanması ile geri çekilmesi kaledekilerin maneviyatını bozmuş, kale komutanı kaleyi teslim etmişti. Osmanlı Ordusu için sıra, [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28b%C3%B6lge%29)'daki 3 büyük Venedik üssü olan [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron), [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon) ve [Navarin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Navarin)'e gelmişti. Ancak bu sıralarda 1479'dan bu yana Osmanlı hâkimiyetinde olan [Kefalonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefalonya) adasına Venedik asker çıkarıp işgal etmişti. Ardından önceleri kendi hâkimiyetlerinde olan [Preveze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze)'deki Osmanlı [tersane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane)lerini basıp, kızaktaki gemileri yakmışlar fakat geri püskürtülmüşlerdi. 1499 yılının sonlarında [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye dönen II. Bayezid birkaç aylık bir dinlenmeden sonra 7 Nisan 1500'de Edirne'den ayrıldı. Bu hareketinden dolayı bu sefer, *5. Sefer-i Hümayun* olarak değerlendirilmiştir. 7 Temmuz'da donanmanın geldiği [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon)'a ardından bizzat padişah komutasındaki ordu gelerek kaleyi kuşatmıştır. 24 Temmuz'da Venedik donanması muhasaranın kaldırılması maksadıyla hücuma geçse de [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) tarafından geri püskürtülmüşlerdi. Kale Venedikliler'e mahsus olan bir şekilde savunulmuş, lakin 10 Ağustos 1500'de düşmüştü. Modon'un çetin mukavemetine rağmen düşürülmesi, bu kalenin yakınlarında bulunan Koron ve Navarin kalelerinin de sonunu gösteriyordu.[^28] Fetihten 2 gün sonra, yani 12 Ağustos'ta [Navarin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Navarin), etrafındaki Milona ve Fener kaleleri ile teslim olmuştu. Venedikliler Osmanlılar'ın izniyle bütün asker ve mühimmatları ile Venedik'e dönmüşlerdi. 16 Ağustos'ta ise [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron)'nun yine karşı koymadan teslim olması ile [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'in [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) ile hiçbir bağlantısı kalmamıştı. 3 Aralık 1500 günü Venedik donanması Navarin önlerine geldi. Venediklilerce ele geçirilen bir [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) kale kapısını onlara açtı. Venedikliler böylece Navarin'i ele geçirdiklerini zannederken [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) 30 savaş gemisi ile limana girdi ve 8 Venedik gemisini ele geçirdi. ### Fransızlar'ın Midilli kuşatması ![1480'lerde Osmanlı savaş gemisi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/34/Konrad_von_Gr%C3%BCnenberg_-_Beschreibung_der_Reise_von_Konstanz_nach_Jerusalem_-_Blatt_50r_-_105.jpg) *1480'lerde Osmanlı savaş gemisi (Konrad Grünenberg, public-domain)* [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa)'nın teşviki ile [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) da, [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'in müttefiki olarak [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya karşı savaş açmıştı. 1501 yılının Eylül ayında [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ne giren Fransız donanması 10.000 piyade taşıyordu. Eylül ortalarında da [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29) muhasarası başladı.[^29] Bunun üzerine Sultan Bayezid'in [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) sancak beyi olan ikinci oğlu [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut), şimdiki [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k)'a gelerek 800 kişilik yardımcı kuvveti adaya geçirmişti. Ekim sonlarında [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'ndan çıktığını öğrenen Fransızlar 6 haftadan beri devam ettirdikleri kuşatmayı kaldırmış ve [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nın güneyindeki [Çuha Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uha_Adas%C4%B1) açıklarına gelmişlerdi. Burada müthiş bir fırtınaya kapılan donanmadan yalnızca yüzlerce kişi kurtulabilmişti. Fransız donanması geri çekilirken, İspanyollar hazırladıkları donanma ile Ege'ye girmiş fakat Fransızlarla birleşemediklerinden dolayı hiçbir şey yapamadan geri dönmüşlerdir. ### Osmanlı-Venedik barışı ![II. Bayezid](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Beyazid_II.jpg/1280px-Beyazid_II.jpg) *II. Bayezid (public-domain)* [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti), Osmanlı Devleti ile artık baş edemiyordu. Özellikle Osmanlı akıncılarının yapmış olduğu her akın Venedik için büyük bir tehlike idi. Zira Osmanlılar'ın her an için Venedik şehrini dahi istila etme ihtimali mevcuttu. [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28b%C3%B6lge%29)'dan tamamıyla atılan Venedik, denizlerde de faaliyet gösteremiyor, [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) başta olmak üzere Türk denizcileri Venedik'e göz açtırmıyorlardı. [Kefalonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefalonya) gibi [Aya Mavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lefkada) adasını da işgal eden Venedik, 1502 yılının başlarında adayı ele geçirdi. Adayı korumakla görevli küçük [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) müfrezesi vuruşmadan kaleyi teslim etmiş ve akabinde silahları ile birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelmişti. Sultan Bayezid düşmana karşı silah atmadan kaleyi teslim eden bu askerleri idam ettirdi. Birkaç ay sonra adaya gelen Kemal Reis 30 Ağustos 1502 tarihinde Venedikliler'i adadan çıkardı. 13 Ağustos 1502 tarihinde Venedik'in [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'ta bulunan son üssü Dıraç'ın da [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya geçmesi ile Venedik'in [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) gibi Arnavutluk'la da bir bağlantısı kalmadı. Mora ve Arnavutluk'taki büyük üslerini ve denizlerdeki üstünlüğünü kaybeden Venedik için barıştan başka çözüm yolu kalmamıştı. 27 Eylül 1502'de kalabalık bir ekiple İstanbul'a gelen Venediklilerle 14 Aralık 1502'de 31 maddelik Osmanlı - Venedik Barış Antlaşması imzalandı.[^30] Yalnız [Kefalonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefalonya) adası Venedik'e bırakılmış, bunun dışındaki tüm fetihleri Venedik tanımıştı. ### Karamanoğulları'nın son taht teşebbüsü Osmanlılar, Venedik'e karşı savaşırken [Karamanoğlu Mustafa Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%28Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_beyi%29), [Karamanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nın tarihteki son ayaklanmasını çıkardı. [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)'ın misafiri olarak [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'de büyüyen Mustafa Bey, 1500 yılında II. Bayezid Mora'dayken [Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin)'e geldi. Burada etrafına topladığı Türkmenlerle [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman)'ı kuşattı. [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın fazla önem vermedikleri bu olay üzerine [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da bulunan Bayezid'in dördüncü oğlu Şehzade Şehenşah, Karamanoğlu Mustafa Bey'in üzerine bizzat gitmemiş, [Beyşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey%C5%9Fehir) sancak beyi olan oğlunu göndermişti. Vuruşmayı göze alamayan Karamanoğlu Mustafa Bey, İçel'e çekildi. 1500 yılı sonlarında Şehzade Şehenşah bizzat İçel'e gelmiş fakat Karamanoğlu Mustafa Bey'i yakalayamamıştı. 1501 baharında [vezir-i azam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) Hacı [Mesih Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesih_Pa%C5%9Fa) da İçel'e geldi. Bunun üzerine [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus)'tan gemiye binip [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'ye kaçan Karamanoğlu Mustafa Bey, [Memlüklüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)e sığındı. Osmanlılar'la yeni bir anlaşmazlığa düşmek istemeyen Memluk Sultanı da Karamanoğlu Mustafa Bey'i öldürttü. ### Safeviler'in İran'da başa geçmeleri 1502'de [Akkoyunlular'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)ın [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i kaybetmesinden sonra [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) tahtına başka bir Türk hanedanı olan [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) geçti. Olayı önemli kılan ise Safevilerin [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) mezhebine mensup olmalarıydı. Akkoyunlu ve [Trabzon Rum Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile akrabalık ilişkileri kuran Safeviler böylece siyasi hayata atılmışlardı. Şiirlerini [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)dan çok [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) olarak söyleyen Safeviler'in lideri [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), Osmanlı Devleti'ne doğudan gelen tehlikelerin üçüncüsü ve sonuncusudur (Daha önceden [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ve Akkoyunlular). Sultan Bayezid daha önceden bölgede dengeyi koruma amaçlı önlemler almış ve hem Akkoyunlular'ın hem de Memlüklüler'in hanedanları ile akrabalık bağları kurmuştu. 1507'de [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis) [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a bir dostluk ziyaretinde bulundu ve [Sultan Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri) tarafından büyük bir törenle karşılandı. Safeviler'in başa geçmesi Osmanlılar'la Memlüklüler'i birbirine yaklaştırdı. Şah İsmail, Akkoyunlular'ı [harita](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harita)dan silmek amacındaydı. Bu arada [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da sancak beyi olan [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim), [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan)'ı ele geçirmiş, Safeviler'e bağlı olan [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) prenslikleri yenip onları [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi)ye bağlamıştı. Şah İsmail'in tahta çıkışı [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da büyük yankı uyandırdı. Zira kendilerinin [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile baş edemeyeceklerini bildiklerinden başka bir [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) devletinin onu yenmesi ile [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)ların tıpkı [Endülüs'](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs)deki gibi Avrupa'dan atılabileceğini düşünüyorlardı. Şah İsmail büyük gücün Osmanlı Devleti olduğunu bildiğinden Memlüklüler'e Osmanlılar'a karşı birleşmeyi önermiş fakat Osmanlılar'dan sonra sıranın kendilerine geleceğini bilen Memlüklüler tarafından bu teklif reddedilmişti. [Venedikliler'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) de aynı teklifte bulunan Şah İsmail'in elçileri Venedik'ten yardım cevabı aldılar. Fakat Venedik, Osmanlı Devleti ile doğrudan bir savaşı göze alamayıp, yapılacak bir savaşta destek vermeyi kabul etti. Deniz gücü olmayan ve tamamıyla bir kara devleti olan [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) Venedik'in [deniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz) gücünden yararlanmak istiyorlardı. Bunlara karşılık II. Bayezid [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a Kemal Reis ile birlikte büyük miktarda top, stratejik harp malzemesi ve bahriye levazımı gönderdi. Memlüklüler Safevilerden, Osmanlılardan daha çok çekiniyorlardı. Zira daha önce [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Fatımi](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C3%A2t%C4%B1m%C3%AEler) hanedanı uzun süre Mısır'da hüküm sürmüş ve ancak Memlüklüler tarafından yıkılmıştı. Ayrıca Mısır'da Osmanlı ülkesinin tersine halk ve [saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saray) erkanı Türkmen asıllı değildi. Büyük bir [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) çoğunluğu azınlıktaki Türkler tarafından yönetiliyordu. Şah İsmail daha önceden [Fatımiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C3%A2t%C4%B1m%C3%AEler)'in yapamadığını yapmak, tüm [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) dünyasını Şii mezhebi altında birleştirmek istiyordu ve önündeki Osmanlı barajı yıkılırsa onu ne Memlüklüler ne de [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)'daki Türk devletleri durdurabilirdi. ![Şah I. İsmail](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Portrait_of_Shah_Ismail_I._Inscribed_%22Ismael_Sophy_Rex_Pers%22._Painted_by_Cristofano_dell%27Altissimo%2C_dated_1552-1568.jpg) *Şah I. İsmail (Cristofano dell'Altissimo, public-domain)* ### Şah İsmail'in Dulkadir seferi Safevi Şah'ı İsmail 1507 yılında hem [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un hem de [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'nin göstereceği tepkiyi görmek amacıyla [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin üzerine yürüdü. Asıl sebebi bu olmamakla beraber görünüşteki sebep, Dulkadir Beyi [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'in [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) olan Şah'a kızını vermek istememesiydi. [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarından geçerek [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) üzerinden Dulkadir topraklarına girdi. Savaşta yenilen Alaüddevle Bozkurt Bey kaçtı ve Şah İsmail, Bozkurt Bey'in bir oğlu ile iki torununu ele geçirerek öldürttü. Bunun üzerine [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)'a ve [Elbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbistan)'a giren Şah İsmail Dulkadir Hanedanı'nın mezarlarını yaktırdı. Sonradan da [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne bir mektup yazıp topraklarını çiğnediğinden dolayı da özür diledi. Yıllardan beri [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin kendilerine bağlı olduğunu iddia eden [Memluklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ve [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bu hareketi cevapsız bıraktılar. Bu da Şah İsmail'in [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki prestijini artırdı. Memlüklüler tamamıyla sessiz kalsa da Osmanlıların sessiz kalmaları mümkün değildi. Zira [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) sancak beyi [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim), anne tarafından Dulkadir Beyi Alaüddevle Bozkurt Bey ile akrabaydı. Şehzade Selim ve [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'in kızı olan aynı anneden dünyaya gelmişti. Bir dayısına ve iki dayı oğluna yapılan bu harekete karşı Şehzade Selim [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'a kadar Safevi topraklarına girerek Safevi Hanedanı'na mensup bazı kişileri esir alıp Trabzon'a getirerek dayısına yapılanın intikamını aldı. Babası Bayezid bile hiçbir şey yapmamışken Şehzade Selim'in bu hareketi gözlerin ona çevrilmesine neden oldu. Bu arada II. Bayezid [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in herhangi bir seferine karşı [Orta Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ya asker yığdı. Bu nedenle Şah İsmail Anadolu'nun içlerine girmekten çekinmiştir. Sayısı 115 bini bulan bu orduyu gözüne kestiremeyen Şah, II. Bayezid'e *Şanlı büyük babam* diye hitap ettiği bir mektup yazarak 1508 yıllarının ilk aylarında [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'a çekildi. ## Küçük Kıyamet (1509 İstanbul depremi) 10 Eylül 1509'da *Memalik-i Rum* adı verilen [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya), [Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat_%28il%29), [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), [Çorum](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orum) ve çevresinden başlayıp 45 gün şiddetle devam eden [deprem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deprem)de halk, 2 ay kadar çadırlarda yaşadı. Bu deprem, aynı şiddette [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ve [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de de meydana geldi. 14 Eylül 1509'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), Osmanlı tarihinin kaydettiği en şiddetli depreme maruz kaldı. [Küçük kıyamet](https://turkipedia.org/tr/wiki/1509_Konstantinopolis_depremi) (*Kıyamet-i Suğra*) denilen bu depremde İstanbul'da 109 [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami) ve [mescit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescit) ile bin 70 [ev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ev) kullanılamaz hâle geldi. Halktan da 5 bin kadar insan öldü. Binlerce insan yıkıntılar altında gömülü kaldı. Köpürmüş ve azgın bir hal almış olan [deniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz) dalgaları, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis_Surlar%C4%B1) ve [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata) surlarını aşarak sokaklarda [tufan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tufan) meydana getirdi. Bu arada eski [su](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su) bentleri de yıkıldı. Sultan II. Bayezid, sarayının duvarlarına güvenemediğinden bahçesinde gayet hafif ve tehlikesiz bir [çadır](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ad%C4%B1r) kurdurarak orada 10 gün kadar ikamet etti. ![Büyük İstanbul Depremi tasviri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Earthquake_of_1509_in_the_Sea_of_Marmara.gif/1280px-Earthquake_of_1509_in_the_Sea_of_Marmara.gif) *Büyük İstanbul Depremi tasviri (Pieter Coecke van Aelst, public-domain)* 45 gün kadar, aralıklarla devam eden bu deprem, İstanbul sakinlerini sürekli bir heyecan içinde yaşattı. Çorum halkının 3'te 2'si, şehirlerindeki toprak kaymaları yüzünden yarılıp açılan [toprak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toprak)lar içinde öldü. Yine bu esnada [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu) istihkâmları da yıkıldı. Sultan II. Bayezid'in doğduğu şehir olan [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka) bir toprak yığını halini aldı. Sultan Bayezid, bu [deprem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deprem) nedeniyle devletin ikinci başkenti olan [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye gittiyse de İstanbul depreminden 15 gün sonra Edirne'de İstanbul'dakinin benzeri olan ve aynı şiddette bir deprem daha meydana geldi. [Mimar Hayreddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar_Hayreddin), 15 gün içinde Padişah için Edirne'de [ahşap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C5%9Fap) bir ev yaptı. Padişah, bu ahşap evde ikamete başladı. Aynı sene Edirne'de yine benzer şiddette bir deprem daha oldu. [Tunca Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunca) taşarak ve yatağını da aşarak depremin yıkıntılarını kapladı. 3 gün geçit vermeyen [Tunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunca)'nın taşmasıyla da birçok insan öldü. Bundan sonra II. Bayezid İstanbul'un yeniden imarı için neler yapılması gerektiği konusunda ilgililerle bizzat toplantılarda bulundu. Toplantılar sonunda İstanbul'da yıkılan yerleri yeniden yapmak veya tamir etmek için 20 evden bir kişi ve ev başına 22'şer [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) toplandı. Bu şekilde [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'dan 37 bin, [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'den de 29 bin cerahor (ücretli amele) çıkarılıp 3 bin kadar [mimar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar) ve [marangoz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marangozluk) getirildi. Bunlardan başka "Yaya"lardan 8 bin, müsellemlerden de 3 bin kişi kireç yakmakla görevlendirildi. 29 Mart 1510'da başlayan imar faaliyetleri 65 günde sona erdi. Bu inşaat ve tamiratta, İstanbul surlarından başka Galata'daki mahzenler, [Galata Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata_Kulesi), [Kız Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z_Kulesi), [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_Hisar%C4%B1) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hisar%C4%B1) hisarları ve fenerlikleri, Çekmece köprüleri ile Silivri kalesi gibi önemli yerler de vardı. Sultan II. Bayezid'in bu çabaları üzerine İstanbul kısa bir sürede adeta yeniden inşa edilmiş oldu. Bu inşaat, bütünüyle [Mimar Hayreddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar_Hayreddin)'in nezareti altında yapıldı. İnşaatın tamamlanmasından sonra hükümdarın emri üzerine 3 gün ve gece, fakirlere yemek dağıtıldı.[^31] ## Şahkulu isyanı Şah İsmail'in [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) propagandası yapmakla görevlendirdiği kişi, [*Şahkulu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli) adı verilen biriydi. Şehzadeler arasındaki huzursuzluğun ortaya çıktığı dönemde Şahkulu önderliğindeki [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar [isyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1) etti. İsyancılar; [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya), [Kızılcakaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lcakaya%2C_K%C3%BCtahya), [Korkuteli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korkuteli), [Elmalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elmal%C4%B1), [Burdur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burdur_%28il%29) ve [Keçiborlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ke%C3%A7iborlu) yerleşimlerine baskın yaptıktan sonra [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya_%28il%29) önlerine geldi. Kendi üzerine gönderilen Anadolu Beylerbeyi [Karagöz Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karag%C3%B6z_Ahmed_Pa%C5%9Fa) yönetimindeki Osmanlı kuvvetlerini mağlup edilerek paşa esir alınsa da şehir ele geçirilememiştir. Şahkulu isyanının büyümesi üzerine [Vezir-i azam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) isyanı bastırmakla görevlendirildi. Karaman Beylerbeyi Haydar Paşa'yı öldürdükten sonra kuzeye ilerleyen Şahkulu, Altıntaş mevkiinde [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ile [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'nın kuvvetlerince kuşatıldı. Bu sırada [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ile [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler arasında yaşanan anlaşmazlıktan faydalanan Şahkulu kuşatmadan kurtulmayı başardı. İsyancıları takip eden [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) Sivas civarındaki [Çubukova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ubukova) ya da [Gökçay](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k%C3%A7ay) mevkiinde Şahkulu kuvvetlerine yetişti ve Temmuz 1511'de yapılan çarpışma sonucunda Şahkulu ve kuvvetleri yenilgiye uğratıldı. Bu çarpışmada Şahkulu öldürülürken, [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'da aldığı yaralar sebebiyle bir süre sonra öldü.[^32] İsyan esnasında [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in en büyük destekçisi [Vezir-i azam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'nın ölmesinin yanı sıra [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ile yeniçeriler arasında yaşanan anlaşmazlık ileriki yıllarda şehzadeler arasında yaşanan taht mücadelesinde belirleyici olmuş ve yeniçeriler [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'i desteklemişlerdir. ## Oğulları arasındaki taht kavgaları ### Oğulları II. Bayezid'in, Mahmut, [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), [Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah), [Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim), Mehmed, [Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut), Abdullah ve [Alemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah) isimli 8 oğlu ve pek çok da kızı olmuştu. Oğullarının en büyüğü babasının tahta geçmesinden kısa bir süre sonra öldü. Padişah'ın 6., 7., 8. oğulları olan Mahmut, Mehmet, [Alemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah) ise 1507'den önce öldüler. Hayatta sadece yaş sırası ile Şehzade Ahmed, Şehzade Korkut, Şehzade Selim ve Şehinşah kalmıştı. Hepsi de olgun yaşlara gelmiş, ya 40 yaşını geçmiş veya yaklaşmışlardı. Şehzade Ahmed [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da[^33] valiyken, Korkut [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'da, Şehzade Selim ise [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da vali olarak görevliydi. En küçük şehzade Şehinşah [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) valiliğini yürütüyordu. ### Şehzade Korkut II. Bayezid'in hayatta kalan oğullarından [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) dışındakilerin hepsinin şehzadeleri vardı; yani hepsi kendisinden sonra tahta geçebilecek erkek çocuklara sahiptiler. Yalnız Şehzade Korkut'un pek çok kızı olmasına rağmen erkek çocuğu yoktu. 1509 yılında 40 yaşındaki Şehzade Korkut [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) [sancak beyiyken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya) [sancak beyliğine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teke_Sanca%C4%9F%C4%B1) gönderilmişti. [Vezir-i azam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'nın kardeşi [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'i tuttuğunu bilen Şehzade Korkut bu tayinle tahttan uzaklaştırıldığının farkındaydı. Babasının ani ölümü halinde kardeşi Ahmed [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da olduğundan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a Antalya'dan daha çabuk varabilirdi. Bu nedenle kendisinin tekrar Manisa'ya tayinini istedi, fakat kabul edilmedi. Bunun üzerine babasının gözünü korkutmak isteyen Şehzade Korkut tıpkı amcası [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan) gibi [hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac)ca gideceğini söyleyip, 137 kişilik maiyeti ve 8 gemi ile 1509 yılında [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya)'dan yola çıktı. Aslında Şehzade Korkut'un denizciler üzerinde büyük bir tesiri vardı. Zaten denizcileri himaye etmesi ile ün kazanmıştı. Pek çok Osmanlı [esir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_tutsa%C4%9F%C4%B1)ini fidyelerini cebinden verip kurtarmıştı. Bunun yanında denizcilik yapanları, reisleri korur, himaye ederdi. Şehzade Korkut 29 Mayıs'ta [Sultan Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri) tarafından [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de muhteşem bir şekilde karşılandı. Bu arada devlet adamları bu olayın aynen Cem Sultan'ın hikâyesine benzediğinden kuşkulanmışlardı. Fakat Şehzadenin tek hedefi babasının ve [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'nın gözünü korkutmaktı. Tüm çabalarına rağmen ataması yapılmadı ve Antalya'da kaldı. ### Şehzade Selim ![Oğlu I. Selim](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Nakka%C5%9F_Selim.jpg/1280px-Nakka%C5%9F_Selim.jpg) *Oğlu I. Selim (Naḳḳāş ʿOs̠mān, public-domain)* Aynı dönemde [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) yaptıkları ile takdir topluyordu. [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'e karşı yapmış olduğu akın ve [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) kralları vergiye bağlaması gözleri ona çevirmişti. [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) ise daha yumuşak huylu ve mutedildi. Yalnız erkek çocuğunun olamayışı nedeniyle fazla taraftar toplayamamıştı. Esasen tahta [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) geçecekti. Zira meşru veliaht, büyük şehzadeydi. Şehzade Selim [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a çok uzak olan [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) sancak beyiydi. Ağabeylerinden Ahmed [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da, Korkut [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'da, küçük kardeşi Şehzade Şehinşah ise [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'daydı. Bu durumda tahta en uzak şehirde olan kendisiydi. Bir defa tahta oturan şehzadeyi oradan atmak neredeyse imkânsızdı. ![Sultan II. Bayezid ile Şehzade Selim savaşırken minyatürü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Bayezid-Selim.jpg/1280px-Bayezid-Selim.jpg) *Sultan II. Bayezid ile Şehzade Selim savaşırken minyatürü (public-domain)* Bu dönemde oğlu [Şehzade Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) 14 yaşına gelmişti. Buluğ çağına gelen şehzadelere sancak verilmesi kanundu. Babası da oğlu Süleyman için [Bolu sancağını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu_Sanca%C4%9F%C4%B1) istedi. Şehzade Süleyman Trabzon'a bağlı [Şebinkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eebinkarahisar) sancak beyiydi. Bolu ise ayrı müstakil bir sancaktı. Selim'in isteği oldu ve Şehzade Süleyman Bolu'ya nakledildi. Tabii bu olaya Amasya Sancak beyi Şehzade Ahmed karşı çıktı. Çünkü Bolu Amasya ile İstanbul arasında bir noktaydı. Bu da kendisi için tehlikeli olabilirdi. Şehzade Ahmed'in çabaları ile Şehzade Süleyman Bolu'dan ayrılacakken, Şehzade Selim bu sefer oğlu için [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe_%28eyalet%29) sancağını istedi. Kefe [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'da bir liman şehriydi. [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na bağlı olmayan şehir doğrudan doğruya İstanbul'a bağlıydı. [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in düşüncesi kayınpederi olan Kırım Hanı [I.Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'a yakın bulunabilmekti. Zira I. Mengli Giray da damadını destekliyordu. Bunun üzerine Şehzade Süleyman 1504 yılında ölen amcası [Şehzade Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mehmed) yerine Kefe sancak beyi oldu. 1511 yılında Şehzade Selim büyük bir maiyet ile Trabzon'dan gemi ile [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a gitti. Güya oğlu Süleyman'ı ve kayınpederini ziyaret edecekti. Asıl amacı kayınpederi ile sıkı bir işbirliği yapmak ve oğlu Süleyman'a talimat vermekti. Veliaht [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), Kırım Hanı'na bir mektup gönderdi ve kardeşi Selim'e yardımdan vazgeçmediği takdirde, padişah olduğu zaman Kırım tahtından ümit kesmesini açıkça söylüyordu. [I. Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray) buna kulak asmadıysa da, kayınpederini zor durumda bırakmak istemeyen Şehzade Selim Kırım'dan ayrıldı. Kardeşi Ahmed babasına baskı yaparak kayınpederini azlettirebilirdi. Selim Kırım'dan Trabzon'a dönmek yerine [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçti ve artık Trabzon'a dönmeyeceğini ve kendisine Rumeli'de bir sancak verilmesini istedi. Şehzadelere Rumeli'den sancak verilmesi yasalara aykırı olmasına rağmen ordu tarafından sevilen [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'e [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve [Vidin sancak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin_Sanca%C4%9F%C4%B1)ları verildi. Bu arada [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) babasının üzerindeki baskısını arttırarak tekrar [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) sancağına atandı. 2 Temmuz 1511'de [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) sancak beyi [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah)'ın 40 yaşında eceli ile vefatı üzerine taht adaylarının sayısı üçe indi. 1511 Temmuz'unda [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin)'den [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye geldi. Bu şehri işgal ettikten sonra [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu)'ya geldi. Ancak 3 Ağustos günü babası II. Bayezid tarafından karşılandı. Birkaç dakikalık vuruşmadan sonra Şehzade mağlup oldu. Kaçmak zorunda kalan Şehzade ihtiyatı elden bırakmamıştı. [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan) sahillerinde gemiler şehzadeyi bekliyordu. Bu olaydan sonra tekrar sancağına dönemezdi. Oğlunun yanına, [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe_%28eyalet%29)'ye gelen şehzade orduyu elde etmeden taht yolunun zor olduğunu böylece anladı. ### Şehzade Ahmed 21 Ağustos 1511 günü II. Bayezid büyük oğlu Ahmed'i tahta geçirmek üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a çağırdı. Veliaht Şehzade Ahmed'in [Maltepe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maltepe)'ye kadar gelmesi üzerine Şehzade Selim'i destekleyen birlikler ayaklandı. Bunun üzerine Şehzade Ahmed İstanbul'a giremedi ve Maltepe'den geri dönmek zorunda kaldı. [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya döneceği yerde [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya geçen Şehzade Ahmed burada padişahlığını ilan ederek babasının orduya söz geçiremediğini iddia etti. [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in açıkça müddei sıfatını takınması üzerine ulema yüzünü Ahmed'den çevirdi. Bu arada [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'un ansızın İstanbul'a gelmesi işleri iyice karıştırdı. Ağabeyinin bu tavrı üzerine umuda kapılan Korkut babası ve paşalarla görüşmüş ve büyük saygı görmüştü fakat babasının hayatta olması nedeniyle paşalar Korkut'u desteklemediler. 1512 yılının ilk günlerinde [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar Amasya, [Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat_%28il%29) bölgesinde tekrar ayaklandılar. Şehzade Ahmed'in orayı bırakması bölgede büyük bir boşluk oluşturmuştu. Bu olay üzerine 6 Mart günü İstanbul'da [Kapıkulu Ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1kulu) isyan çıkardı. Bu olaylar üzerine Şehzade Ahmed'i desteklemekten vazgeçen Sultan küçük oğlu Selim lehine bir name yazarak onu İstanbul'a davet etti. ## Tahttan feragatı ve ölümü ![II. Bayezid'in Ankara, TSE binasının bahçesinde bulunan heykeli](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ab/I._Bayezid_heykeli_Yavuz_G%C3%B6rey.JPG) *II. Bayezid'in Ankara, TSE binasının bahçesinde bulunan heykeli (Nosferatü, public-domain)* ![II. Bayezid'in cenaze merasimi(1512)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/II._Bayezid-Cenaze.jpg) *II. Bayezid'in cenaze merasimi(1512) (public-domain)* [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) 19 Nisan'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaştı. Babasını tahttan uzaklaştırıp sürgüne yolladı. 24 Nisan 1512'de II. Bayezid oğlu Selim namına tahtan feragat ettiğini açıkladı. Böylece babasının vefatından sonra [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin desteği ile tahta çıkan II. Bayezid uzun bir saltanatın sonunda oğlunun baskısıyla tahttan çekilmiş oldu. II. Bayezid tahtını oğluna bırakırken şu sözleri söyler: “Adaletten ayrılma, acizlere ve biçarelere karşı merhametli ol. Kimsesizlere şefkat göster, herkesin sana ram olmasını istiyorsan ulemaya çok saygı göster, zaruret olmadıkça kimseye sert davranma.” Yeni sultan Selim'e [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka)'da çekilmek istediğini söyleyen sabık sultan, oğlunun cülusundan 11 gün sonra kalabalık bir maiyet ile [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan Dimetoka'ya doğru yola çıktı. Yola çıktığında da çok bitkin olan sultan ata binemedi ve ancak tahtırevan ile seyahate devam edebildi. Dimetoka'ya ulaşmaya ömrü vefa etmeyen II. Bayezid, yola çıkışından 32 gün sonra 26 Mayıs 1512'de [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'nin güneydoğusundaki [Havsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Havsa) ilçesinin [Abalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abalar%2C_Havsa) köyünde şüpheli bir şekilde öldü. İddialara göre oğlu I. Selim tarafından zehirlenerek öldürüldü.[^34][^35] II. Bayezid'in cenazesi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirildi, [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii)'nde kılınan [cenaze namazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenaze_namaz%C4%B1)ndan sonra kendi yaptırdığı [Bayezid Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Camii)'ndeki [türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)sine defnedildi. 64 yaşında ölen II. Bayezid'in padişahlık süresi 31 yıldan 9 gün eksikti. Ölümü tüm [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) aleminde üzüntü ile karşılandı. [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de ölümü duyulunca başta [Sultan Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri) olmak üzere çok sayıda kişinin katıldığı gıyabi cenaze namazı kılındı. Ayrıca [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)nın başka yerlerinde de gıyabi cenaze namazları kılındı. ![II. Bayezid veliaht sorununu tartışıyor](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Bayezid_Divan.png/1280px-Bayezid_Divan.png) *II. Bayezid veliaht sorununu tartışıyor (Şükr-i Bitlisi (Yaşam süresi: 1531), public-domain)* ## Hakkındaki anlatılar [Kristof Kolomb](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kristof_Kolomb), seyahat planını 1484'te [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) kralına sundu ama gerekli desteği bulamayınca aynı yıl II. Bayezid'e bir papaz eşliğinde başvurdu. Bu isteği [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kayıtlarına "II. Bayezid'den sultanın adına yeni ülkeler keşfedebilmek için emrine gemiler vermesi istedi." şeklinde geçti. Sultan, Kolomb'u ciddiye almadı ve talebini reddetti. İlerleyen yıllarda Kolomb ile 3 kez [Amerika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika)'ya gitmiş bir İspanyol, bir savaş sonrasında [Piri Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis)'in amcası [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis)'e esir düştü ve Kolomb'un keşfettiği [Amerika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika) kıyılarının haritasını amcasına verdi. [Piri Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis) bu haritadaki bilgilerden yola çıkarak 1513'te [kendi Dünya haritasını](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis_Haritas%C4%B1) çizdi.[^36] 1502 yılında [Leonardo da Vinci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leonardo_da_Vinci), II. Bayezid'a, [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7) üzerine yapılması için 240 metre uzunluğunda bir köprü projesi sundu ancak kabul edilmedi ve projedeki köprünün bir benzeri 2001'de [Norveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Norve%C3%A7)'te yapıldı. [Andrea Gritti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andrea_Gritti), 1503'te [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'ne gönderdiği mektupta Bayezid'i, "Uzun boylu, karayağız, zihnen daima meşgul izlemini verdiğini ve tasalı göründüğünü; felsefeyle ilgilenmekle beraber kozmografya konularını çok iyi bildiğini, az yemek yediğini, içki içmediğini, camilere gittiğini ve bol sadaka dağıttığını ata binmekten hoşlandığını, nikris (gut) yüzünden sık sık avlanmadığı" biçiminde andı.[^37] [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi), 1481'in bir [kış](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1%C5%9F) gününde şunu yaşadığını yazdı: [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata) sırtlarında avlanırken son derece bakımlı ve [gül](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl)lerle süslü bir bahçe ve içinde köhnemiş küçük bir kulübe gördü. Kulübede mola veren Sultan, buranın sahibi [Gül Baba](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl_Baba) ile tanıştı ve onu, bahçeye gösterdiği özenden dolayı ödüllendirmek istediğini söyledi. [Gül Baba](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCl_Baba), Bayezid'e bir [sarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1) ve bir [kırmızı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1) iki adet gül vererek bu bahçeye bir [okul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Okul) ve [hastane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hastane) yaptırmasını istedi. [Galata Sarayı Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi) (günümüzde [Galatasaray Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)) böylece kuruldu ve [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in oğlu [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) da dahil olmak üzere tüm şehzadeler, şehzadelerin çocukları ve üst düzey devlet görevlileri ilk ve orta eğitimlerini burada aldılar.[^38] İstanbul'da kendi adına yaptırdığı [Bayezid Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Camii)'nin inşası bitince ikindi ve yatsı namazlarının sünneti eksiksiz kıldıysa cuma namazını kıldırmasını istediği ancak kendisi dışında kimse çıkmayınca imamlık yaptığı rivayet edilir. ## Eğitim ve kültür ![Yazma eserlere vurduğu mührü. Çeviri yazısı: Bâyezîd bin Mehmed Hân muzaffer dâ'imâ](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c9/II._Bayezid_yazma_eser_m%C3%BChr%C3%BC.png) *Yazma eserlere vurduğu mührü. Çeviri yazısı: Bâyezîd bin Mehmed Hân muzaffer dâ'imâ (kolektif, public-domain)* ![Sultan II. Bayezid tarafından yaptırılan Bayezid Camii](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Bayezid_Mosque.jpg/1280px-Bayezid_Mosque.jpg) *Sultan II. Bayezid tarafından yaptırılan Bayezid Camii (Uğur Başak, CC-BY-SA-3.0)* Gördüğü ve okuduğu eserlerin ilk sayfasıyla son sayfasına kendi mührünü vurmuş, iç sayfasına kitabın adıyla yazarını yazmıştır. Günümüzde kitaplığının bir kısmı Edirne Selimiye Kütüphanesi'nde diğer kısımları da İstanbul'daki çeşitli kütüphanelerde bulunmaktadır.[^39] Müzikle ilgilenmiştir ve günümüze ulaşmış müzik eserleri şunlardır: - [Fahte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahte) usulünde Neva Peşrevi - Neva Saz Semaisi - Çifte-Düyek usulünde Rahatu'l-Ervah Peşrevi ve Rahatu'l-Ervah Saz Semaisi - Ağır düyek usulünde Aşiran-Buselik Peşrevi - Düyek usulünde Evc Peşrevi ![II. Bayezid'in Bursa'da yaptırdığı Koza Han'ın avlusundaki mescid](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1a/Bursapnc1.JPG) *II. Bayezid'in Bursa'da yaptırdığı Koza Han'ın avlusundaki mescid (CC-BY-SA-3.0)* - Evc Saz Semaisi ve Sakıyl usulünde Nişabur Peşrevi. *Adlî* [mahlas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahlas)ı kullanarak [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) şiirler yazdı. II. Bayezid'in yazdığı şiirlerden meydana gelen küçük hacimli bir [divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_%28edebiyat%29) Rumi 1308 tarihinde İstanbul'da basıldı.[^40] Ayrıca hattatlık da yapmıştır ### Yaptırdığı mimarî eserler - [Bayezid Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Camii) - [Bayezid Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Medresesi) - II. Bayezid suyolu[^41] - [Hatuniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatuniye_Camii_%28Tokat%29) (Tokat) - [Hatuniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatuniye_Camii_%28Amasya%29) (Amasya) - [Atik Ali Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Atik_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii) - [İkinci Beyazıt Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%C4%B0kinci_Beyaz%C4%B1t_K%C3%BClliyesi)[^42] - [İkinci Beyazıt Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid_K%C3%BClliyesi)[^43] Ratip Kazancıgil (1997)[^44] - [II. Bayezid Köprüsü (Edirne)](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC_%28Edirne%29) - [II. Bayezid Köprüsü (Geyve)](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC_%28Geyve%29) - [II. Bayezid Köprüsü (Osmancık)](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC_%28Osmanc%C4%B1k%29) - [Koza Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koza_Han)ı - [Pirinç Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pirin%C3%A7_Han_%28Bursa%29) ## Ailesi [Bostanzade Yahya Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bostanzade_Yahya_Efendi), *Târih-i Saf Tuhfetu'l-Ahbab* isimli eserinde *Kırk* kadar cariyesinin olduğunu rivayet ediyor.[^45] ![İkinci Bayezid'in Bayezid Camii'ndeki türbe](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Sultan_Bayezid_II_tomb_March_2008.JPG) *İkinci Bayezid'in Bayezid Camii'ndeki türbe (Gryffindor, CC-BY-SA-4.0)* ### Eşleri 1. [Nigâr Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nig%C3%A2r_Hatun) - [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) ile Fatma Sultan'ın annesi ve Abdullah Vehbi'nin kızı. Cariyedir. 2. [Şirin Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirin_Hatun) - Şehzade Abdullah ile [Aynışah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayn%C4%B1%C5%9Fah_Sultan)'ın annesi. Cariyedir 3. [Bülbül Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BClb%C3%BCl_Hatun) - [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ile Hundi Sultan'ın annesi. Cariyedir. 4. [Ayşe Gülbahar Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClbahar_Hatun_%28II._Bayezid%27in_e%C5%9Fi%29) - [Dulkadiroğlu Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'in kızı veya bir cariyedir. [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in annesi.[^46] 5. [Gülruh Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClruh_Hatun) - [Şehzade Alemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah) ile Kamer Sultan'ın annesi. Cariyedir. 6. [Hüsnüşah Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn%C3%BC%C5%9Fah_Hatun) - Karamanoğlu Nasuh Bey'in kızı. [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah) ve Sultanzade Sultan'ın annesi. 7. Gülfem Hânım 8. [Ferahşad Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferah%C5%9Fad_Hatun) - Kefe sancak Beyi Şehzade Mehmed'in annesi. 9. [Kaptan-ı Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_deryalar_listesi) Damat [Güveği Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCve%C4%9Fi_Sinan_Pa%C5%9Fa)'nın kızı 10. Muhterem Hatun ### Erkek çocukları 1. [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) 2. [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) 3. [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) 4. [Şehzade Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mahmud_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29) 5. Şehzade Mehmed, [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'ın [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) şehrinde sancak beyliği yapan Şehzade Mehmed, 1504'te ölmüştür. 6. [Şehzade Alemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah) 7. [Şehzade Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Abdullah_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29) 8. [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah), (1471-1511), Annesinin [Karamanoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) olması nedeniyle babası tarafından [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) sancak beyi yapılmıştır. ### Kız çocukları 1. [Gevherimüluk Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevherim%C3%BCl%C3%BBk_Hatun) 2. Selçuk Hatun - 1463 yılında doğdu. Annesi bilinmiyor. 1479'da Serez Valisi Ferhad Paşa ile evlendi.[^47] Bu evlilikten [Gazi Hüsrev Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_H%C3%BCsrev_Bey) ile Neslişah Hanımsultan'ı dünyaya getirdi.[^48] Ferhad Bey'in 1475 yılında [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) savaşında ölmesi üzerine babası onu ertesi yıl [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'nın oğlu Mehmed Paşa ile evlendirdi. Mehmed Paşa, Serez'in yeni valiliğine atandı. Bu evlilikten Aslıhan Hanımsultan, Hatice Hanımsultan ve Hanzade Hanımsultan olmak üzere üç kızı dünyaya geldi.[^49] Selçuk Sultan, 1508'deki ölümüne kadar hayatını [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez)'de geçirdi.[^50] Torunları 1590'larda Serez'de Zincirli Camii'ni inşa ettiler.[^51] 3. [Hatice Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Hatun) 4. [Ayşe Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Hatun_%28II._Bayezid%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) 5. [Hundi Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hundi_Hatun) 6. [Aynışah Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayn%C4%B1%C5%9Fah_Sultan) 7. [Fatma Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Hatun_%28II._Bayezid%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) 8. [Hümaşah Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCma%C5%9Fah_Hatun) 9. [Kamerşah Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamer%C5%9Fah_Hatun) 10. [Şah Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Hatun) 11. [İlaldı Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lald%C4%B1_Hatun) 12. Sultanzade Sultan[^52] ## Popüler kültürdeki etkileri - Şehzade Bayezid, 2012 yapımı [*Fetih 1453*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetih_1453) sinema filminde [Yiğitcan Elmalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yi%C4%9Fitcan_Elmal%C4%B1) tarafından canlandırılmıştır. - Şehzade Bayezid, 2013 yapımı [*Fatih*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_%28dizi%29) dizisinde [Salih Bademci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Bademci) tarafından canlandırılmıştır. - Şehzade Bayezid, 2013 yapımı [*Da Vinci's Demons*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da_Vinci%27s_Demons) dizisinde Akın Gazi tarafından canlandırılmıştır. - Şehzade Bayezid, 2024 yapımı [*Mehmed: Fetihler Sultanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed%3A_Fetihler_Sultan%C4%B1) dizisinde çocukluğu [Urazbey Doğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urazbey_Do%C4%9Fan), gençliği [Mustafa Arda Işık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Arda_I%C5%9F%C4%B1k) ve yetişkinliği [Caner Topçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Caner_Top%C3%A7u) tarafından canlandırılmaktadır. ## Ayrıca Bakınız - [Yahudilerin İspanya'dan sürülmesi 1492](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudilerin_%C4%B0spanya%27dan_s%C3%BCr%C3%BClmesi) - [Osmanlıların Roma mirası iddiası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1lar%C4%B1n_Roma_halefli%C4%9Fi_iddias%C4%B1) [^1]: Kreutel, Richard F.. Haniwaldanus Anonimi'ne Göre Sultan Bayezid-i Veli (1481-1512). Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1997. [^2]: Sicill-i Osmânî (Aktan vd. 1995: 8) 857/1453 [^3]: Osmanlı padişahlarının mahlasları. [^4]: osmanli700.gen.tr. [^5]: TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 230 [^6]: Sakaoğlu, Necdet "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7. [^7]: Kişi Adları Sözlüğü. [^8]: Kişi Adları Sözlüğü. [^9]: SULTAN II. BÂYEZİD. [^10]: Sakaoğlu, Necdet "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7. [^11]: www.osmanli700.gen.tr. [^12]: Arşivlenmiş kopya. [^13]: "BAYEZİD II" İslam Ansiklopedisi, Cilt: 5; Sayfa: 234. [^14]: Sakaoğlu, Necdet "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7. [^15]: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi, TSMA No. 6366/2, Yer Bilgisi: 756-93, Belge Tarihi: H. 04-03-886. [^16]: BAYEZİD II. TDV İslâm Ansiklopedisi. [^17]: EMECEN, F.M. Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluş ve Yükseliş Tarihii (1300-1600). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Mart 2018. s. 177. [^18]: Sakaoğlu, Necdet "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7. [^19]: BAYEZİD II. [^20]: iyidere.net. [^21]: İnalcık. "Devlet-i Aliyye" Klasik Dönem(1302-1606) Siyasal,Kuramsal ve Ekonomik Gelişim. İş Bankası Kültür Yayınları, s. 134. [^22]: Shaw, Stanford J.; "History of the Ottoman Empire and modern Turkey" Cambridge University Press, 1. cilt, s. 71-72. [^23]: Bayezid Han II dallog.com. [^24]: Sultan II. Bayezid Boğdan Seferi, Turkcebilgi.net. [^25]: Beyazıt 2. [^26]: Arşivlenmiş kopya. [^27]: A History of Venice. 18 Haziran 1977, s. 383. [^28]: Osmanli700.gen.tr - II. Bayezid. [^29]: Arşivlenmiş kopya. [^30]: Arşivlenmiş kopya. [^31]: SULTAN II. BÂYEZID ansar.de. [^32]: [Osmanlı Tarihi, II. Cilt, 10. baskı, sf: 230,231,254,255, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı] [^33]: Arşivlenmiş kopya. [^34]: Gülbay, Metin. 2.Bayezit zehirlenerek öldürüldü mü? Yavuz Sultan Selim nasıl tahta çıktı?. 23 Ocak 2021. [^35]: Osmanlı tarihindeki suikast paranoyası. [^36]: II. Bayezid, Kolomb'u reddetmişti. 2006. [^37]: Sakaoğlu, Necdet "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7. [^38]: Gülbaba. [^39]: Kut, Günay. Yazma Eserlerde Vakıf Mühürleri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1984. [^40]: Bayezid II, (1890) Divan-i Sultan Bayezid-i Sani. İstanbul:Matbaa-yi Osmaniye. Tıpkıbasım referans için bakınız (Erişme tarihi:10.08.2009) [^41]: Kazım Çeçen. (1997) II. Bayezid suyolu haritaları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi [^42]: Amasya Gazetesi. [^43]: edirneden.com. [^44]: Edirne Sultan II. Bayezid Küülliyesi Trakya Ün̈niversitesi Rektörlüğü Yayınları [^45]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 135. [^46]: Yavuz Sultan Selim'in öz annesi: "Ayşe Hâtûn". [^47]: Har-El, Shai. Struggle for Domination in the Middle East: The Ottoman-Mamluk War, 1485-91. E.J. Brill, 1995. [^48]: Arşivlenmiş kopya. [^49]: Yılmaz Öztuna. Devletler ve hânedanlar. Kültür Bakanlığı, 2005, s. 144. [^50]: Yılmaz Öztuna. Devletler ve hânedanlar. Kültür Bakanlığı, 2005, s. 144. [^51]: Lowry, Heath W.. In the Footsteps of the Ottomans: A Search for Sacred Spaces & Architectural Monuments in Northern Greece. Bahçeşehir University Press, 2009. [^52]: II. Bayezid’in Oğlu Şehzade Şehinşah’ın Hayatı. Hamit Şafakcı, 30 Aralık 2022.