# II. İsfendiyar Han
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0sfendiyar_Han
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: II. İsfendiyar Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/II._%C4%B0sfendiyar_Han (CC-BY-SA-4.0)
*İsfendiyar Han'ın çekilmiş bir fotoğrafı (21 Şubat 1913) (Sergueï Prokoudine-Gorski, public-domain)*
- **Veraset:** Hive Hanı
- **Hüküm süresi:** Eylül 1910 - 1 Ekim 1918
- **Önce gelen:** II. Muhammed Rahim Han
- **Sonra gelen:** Seyit Abdullah
- **Doğum tarihi:** 1871
- **Doğum yeri:** Hive, Hive Hanlığı (günümüzdeki Özbekistan)
- **Ölüm tarihi:** 1 Ekim 1918
- **Ölüm yeri:** Nurullah Bey Sarayı
- **Hanedan:** Kongrat
- **Babası:** II. Muhammed Rahim Han
- **Dini:** Sünni İslam
**II. İsfendiyar Han** ([Özbekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek%C3%A7e): Isfandiyar Xon, [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Асфандияр хан, [Türkmence](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence): Ysfandyýar Han, [Çağatayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): اسفندیار خان), Eylül 1910 ile 1 Ekim 1918 tarihleri arasında [Hive Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın 53. hanı ve Hive'deki 12. [Kongrat Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kongrat_Hanedan%C4%B1) hükümdarıydı. 1918 yılında [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) asıllı [Yomut aşiretinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yomut) lideri [Cüneyt Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCneyt_Han) tarafından tahttan indirildi ve idam edildi.
## Hayatı
1910 yılında, babası Muhammed Rahim Hanın vefatının ardından İsfendiyar Han, Hive Hanı oldu. Babasının aksine, pek fazla becerikli değildi. Bundan dolayı hükümdarlığının ilk yılları devlet, çoğunlukla Sadrazam [İslam Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_Hoca) idaresi altında olmuştur. Devlet, İslam Hoca'nın yönetimi esnasında batılılardan etkilenmiştir. Onun sağladığı maddi imkânlarla Hive şehrinde bir pamuk çırçır fabrikası, bir hastane, bir posta idaresi, bir telgraf istasyonu ve ilk defa laik bir eğitim veren okul inşa edildi. 1908 ile 1910 yılları arasında İslam Hoca, [Içhan Kala](https://turkipedia.org/tr/wiki/I%C3%A7han_Kala)’nın güneydoğusunda, Hive’nin en küçük medresesi ve en büyük minaresinden oluşan bir yapı kompleksi inşa etti. İslam Hoca daha sonra İsfendiyar Han'ın rızası olmadan öldürüldü.
[Rus İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [II. Nikolay](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Nikolay), İsfendiyar Han’a Aziz Stanislaus ve Aziz Anna Nişanları’nı takdim etti. 1910 yılında İsfendiyar, Rus İmparatorluğu’nun Tümgeneral unvanını aldı.[^1] 1911’de Çar’ın maiyetine katıldı. 1913’te Çar’dan “Kraliyet Yüksekliği” unvanını aldı.
1912'de Hive Hanlığı, [Yomut Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yomut)'nin başlattığı bir isyanla karşı karşıya kaldı. İsyan 1913'te sona erdi.[^2]
[Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nda meydana gelen [Şubat Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eubat_Devrimi), Hive Hanlığı'nı da etkilemişti ve 5 Nisan 1917'de Genç Hiveliler, Isfandiyar Han'a reform taleplerini ilettiler. Han, Genç Hiveliler’in üyelerini de içeren bir temsil organı olan Meclis’i kuracağına söz verdiği bir bildiri yayınlamak zorunda kaldı. Bu belgeyle Han’ın yetkileri sınırlandırıldı. Meclis’in başkanı, Genç Hiveli siyasetçi [Boboohun Salimov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boboohun_Salimov)’du. Ancak Isfendiyar Han muhafazakâr bir kişi olduğu için reformları elinden geldiğince engelledi.[^3][^4]
## Ölümü
Daha önce isyan çıkarmış olan Yomut aşiretinin lideri [Cüneyt Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCneyt_Han), 1918 Baharında Tekrar [Hive](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive)'ye geldi. İsfendiyar Han'ı tahtan indirdi ve yerine eski Hanın kardeşi olan Seyit Abdullah'ı göstermelik olarak tahta çıkardı ve kendisi fiilen Han olmuştu.
[^1]: Татьяна Котюкова. …К воинской повинности они питают непреодолимое отвращение. // Военно-исторический журнал. — № 9 — 2001.
[^2]: Becker, Seymour. Russia's Protectorates in Central Asia: Bukhara and Khiva, 1865-1924. Routledge, 2 Ağustos 2004, s. 180, 181.
[^3]: Гуломов Х. Г. Дипломатические отношения государств Средней Азии с Россией в XVIII — первой половине XIX века. — Ташкент, 2005.
[^4]: История Узбекистана. Т. 3. — Ташкент, 1993.