# I. Selim > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: I. Selim, https://tr.wikipedia.org/wiki/I._Selim (CC-BY-SA-4.0) ![Nakkaş Osman'ın I. Selim'i tasvir eden bir minyatürü, Şemâilnâme (16. yüzyıl)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Nakka%C5%9F_Selim.jpg/1280px-Nakka%C5%9F_Selim.jpg) *Nakkaş Osman'ın I. Selim'i tasvir eden bir minyatürü, Şemâilnâme (16. yüzyıl) (Naḳḳāş ʿOs̠mān, public-domain)* - **Unvan:** İslam Hâlifesi; Kayser-i Rûm; Emîrü'l-mü'minîn; İki Kutsal Caminin Hizmetkârı; Han; Şah - **Veraset:** 9. Osmanlı Padişahı; 88. İslam Hâlifesi; 11. Trabzon Sancakbeyi; Semendire, Alacahisar ve İzvornik Sancakbeyi - **Hüküm süresi:** 24 Nisan 1512 - 22 Eylül 1520; (); 1517 - 22 Eylül 1520; 1487 - 1510; 1511 - 24 Nisan 1512 - **Önce gelen:** II. Bayezid; III. Mütevekkil; İlyas Bey; Sinan Bey (Semendire ve İzvornik Sancakbeyi olarak); Ferhad Bey (Alacahisar Sancakbeyi olarak) - **Sonra gelen:** I. Süleyman; I. Süleyman; Sinan Bey; Malkoçoğlu Bali Bey (Semendire Sancakbeyi olarak); Sinan Bey (İzvornik Sancakbeyi olarak); Yahyapaşazade Ahmed Bey (Alacahisar Sancakbeyi olarak) - **Vekil başlık:** Sadrazamlar - **Doğum tarihi:** 10 Ekim 1470 - **Doğum yeri:** Amasya, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Çorlu, Osmanlı İmparatorluğu - **Defin yeri:** Yavuz Selim Camii, Fatih, İstanbul, Türkiye - **Eşi:** Ayşe Hafsa Sultan; II. Ayşe Hatun - **Çocukları:** I. Süleyman; Üveys Paşa; Gevherhan Sultan; Hatice Sultan; Beyhan Sultan; Fatma Sultan; Hafize Sultan; Şah Sultan; Hanım Sultan - **Tam ismi:** Selīm Şāh bin Bāyezīd Ḫān - **Hanedan:** Osmanlı Hanedanı 16px - **Babası:** II. Bayezid - **Annesi:** Ayşe Gülbahar Hatun - **Dini:** Sünni İslam ![Konstantin Kapıdağlı tarafından çizilmiş portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0e/Yavuz_Sultan_Gazi_Selim_Han_-_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%8A_%D9%8A%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B2_%D8%B3%D9%84%D9%8A%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86.jpg) *Konstantin Kapıdağlı tarafından çizilmiş portresi (Konstantin Kapıdağlı (Κωνσταντίνος Κυζικηνός), public-domain)* **I. Selim** (سلطان سليم اول) veya bilinen adıyla **Yavuz Sultan Selim,** [divan edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1)ndaki [mahlasıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahlas) **Selîmî**[^1] (d. 10 Ekim 1470 - ö. 22 Eylül 1520), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun 9. [padişahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) ve 88. [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) [halifesidir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet).[^2] "Hâdimü'l-Haremeyni'ş-Şerîfeyn" ([iki kutsal caminin hizmetkârı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ki_kutsal_caminin_hizmetk%C3%A2r%C4%B1)) unvanına[^3][^4] sahiptir. Babası sekizinci Osmanlı padişahı [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid),[^5] annesi [II. Gülbahar Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClbahar_Hatun_%28II._Bayezid%27in_e%C5%9Fi%29)'dır.[^6][^7] 1512-1520 yılları arasında süren yalnızca 8 yıllık saltanatında Osmanlı İmparatorluğu'nu muazzam bir hızla genişletti[^8] ve özellikle 1516 ile 1517 yılları arasında düzenlediği [Büyük Mısır Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) ile tüm [Doğu Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Akdeniz) ile [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) dahil önemli [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) bölgelerini ele geçirdi.[^9] Padişahlığı döneminde [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da birlik sağlandı ve [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da hüküm süren [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'ne son verildi. Devrin en önemli iki [ticaret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ticaret) yolu olan [İpek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0pek_Yolu) ve [Baharat Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baharat_Yolu)'nu da ele geçiren [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), bu sayede doğu ticaret yollarını da tamamen kontrolleri altına aldılar. 10 Ekim 1470 tarihinde [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29)'da doğan ve [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)liğini [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da geçiren I. Selim, Osmanlı tahtına babası [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'e karşı darbe yaparak çıktı. Şehzade Selim'e kızı [Ayşe Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Hatun_%28I._Selim%27in_e%C5%9Fi%29)'u vermiş olan [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray),[^10] ona askeri destek sağlayarak tahta geçmesine yardım etti. 1512'de tahta çıkan Sultan Selim, babasının son dönemlerinde doğuda ortaya çıkan [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) tehlikesine karşı mücadeleye girişti.[^11] İki sene sonra [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a yaptığı seferde [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) hükümdarı [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'i [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi) ile mağlup etti, ülkenin başkenti [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e kadar ilerledi ve bundan sonra "Yavuz" lakabıyla anılmaya başladı.[^12] 1515'te, [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa) öncülüğünde gerçekleşen [Turnadağ Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turnada%C4%9F_Muharebesi) ile [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ni ortadan kaldırdı ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki Türk siyasi birliğini tam anlamıyla sağladı. [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) seferinden sonra [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'ne karşı harekete geçen I. Selim, [*Büyük Mısır Seferi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) olarak bilinen seferde yapılan [Mercidâbık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi), [Gazze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_Yunus_Muharebesi), [Ridâniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rid%C3%A2niye_Muharebesi) ve [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire_Muharebesi_%281517%29) muharebeleri ile [Memlûkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) yıkarak [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye), [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29), [Levant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levant), [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz) gibi stratejik bölgeleri devletin topraklarına kattı.[^13] Seferden sonra [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) peygamberi [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in [Kutsal Emanetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Emanetler) olarak kabul edilen eşyalarını [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirtti.[^14][^15] 1520'de Batı'ya doğru yola çıkan Sultan Selim, 22 Eylül 1520 tarihinde [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu)'da bulunan ordugâhında, sırtında çıkmış olan büyük bir [çıban](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1ban) yüzünden 49 yaşındayken öldü ve yerine oğlu [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) geçti.[^16][^17] Türbesi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) ilçesindeki [Yavuz Selim Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yavuz_Selim_Camii)'nde yer almaktadır. 1520'deki ölümü sırasında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), Selim'in 8 yıllık hükümdarlığı sırasında yüzde yetmiş kadar büyüyerek yaklaşık 3,4 milyon kilometrekareye yayıldı.[^18][^19] Selim'in [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'yu ve özellikle [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)nın kalbi olan bölgeleri fethetmesi ve [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) şehirlerine giden [hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_%28%C4%B0slam%29) yollarının kontrolünü üstlenmesi, Osmanlı İmparatorluğu'nu önde gelen [Müslüman devletlerden](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman_devletler_ve_hanedanlar_listesi) biri yaptı.[^20] I. Selim'in fetihleri, imparatorluğun coğrafi ve kültürel ağırlık merkezini önemli ölçüde [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'dan [Orta Doğu'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) kaydırdı.[^21] ## İlk yılları ![Osmanlı Devleti döneminde Amasya vilayetini gösteren bir fotoğraf.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/Amasya-eski.jpg) *Osmanlı Devleti döneminde Amasya vilayetini gösteren bir fotoğraf. (Unhnown, public-domain)* Sert mizacı ve cesaretinden dolayı "Yavuz" olarak anılan ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) belgelerinde adı "Selim Şah" olarak geçen I. Selim, 10 Ekim 1470 tarihinde babası [Şehzade Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'in [sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) olduğu [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da dünyaya geldi.[^22] Annesi, kimi kaynaklara göre [Dulkadiroğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyi [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'in kızı [Gülbahar Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClbahar_Hatun_%28II._Bayezid%27in_e%C5%9Fi%29), bazılarına göre ise [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'in kızı Ayşe Hatun'dur.[^23] Tarihçi [Feridun Emecen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feridun_Emecen), annesinin adının Gülbahar diye gösterilmesinin bir yakıştırmadan ibaret olduğunu, annesinin "Ayşe Hatun" olduğu bilgisinin [16. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._y%C3%BCzy%C4%B1l) tarihçilerinden [Cenâbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cen%C3%A2b%C3%AE_Mustafa_Efendi) tarafından açık şekilde zikredildiğini aktarmıştır.[^24] Bu durum Selim'in annesinin adının kronolojik analizler çerçevesinde Ayşe Hatun da olabileceğini göstermektedir.[^25] Kaynaklarda daha küçük yaşta iyi bir eğitim gördüğü ve babası [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'in kendine özel hoca tayin ettiği belirtilir.[^26] Meşhur bir rivayete göre, on yaşlarında iken dedesi [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından kardeşleri [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), [Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut), [Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mahmud_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29), [Âlemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah) ve amcası [Cem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan)'in oğlu Oğuz Han ile birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a çağrıldı.[^27] Fatih torunlarına büyük ilgi gösterdi, onları [sünnet](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnet_%28din%29) ettirdi ve bir ay süren şenlikler düzenlendi.[^28] Bu, muhtemelen Selim'in dedesi Fatih'i ilk ve son görüşü oldu, ancak bu olay onun hâfızasında önemli bir yer kazandı. Daha sonraki bir rivayete göre, sonraları kendine [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in bir resmi gösterildiğinde çocukluğunda onun dizlerinde büyüdüğünü, yüzünün şeklinin hayalinden silinmediğini belirtmiş, [nakkaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nakka%C5%9F)ın resmi dedesine tam olarak benzetemediğini söylemiştir.[^29] ## Trabzon sancakbeyliği dönemi [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin, devlet tecrübesi kazanmaları için [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)leri küçük yaşlarda sancaklara gönderme usulü gereği Şehzade Selim de [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a vali olarak atandı.[^30] [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) zamanında, [Sivas vilâyetinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29) [Amasya Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nda büyük oğlu [Şehzade Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) [sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) iken; yine Sivas vilayetine bağlı [Trabzon Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nda da sancakbeyi olarak Bayezid'in en büyük oğlu [Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Abdullah_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29) bulunmaktaydı. [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da, İçkale Camii'nin [şadırvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ead%C4%B1rvan)ında bulunan ve Abdullah'ın Hicrî 875 (1470) yılına ait olan kitâbesinden hareketle Şehzade Abdullah'ın Trabzon sancakbeyi olarak 1481 yılına kadar bu görevde kaldığı anlaşılmaktadır.[^31] Şehzade Abdullah'tan sonra Trabzon sancakbeyi olan ikinci ve son şehzade Yavuz Sultan Selim'dir. [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in vefatından sonra padişah ilan edilen [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), Şehzade Selim'i Trabzon'a sancakbeyi olarak tayin etti. Buraya tayin tarihi bazı arşiv belgelerine göre [Hicrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 892 (1487) olmalıdır.[^32][^33] Şehzade Selim, 1487-1510 yılları arasında yaklaşık 23 yıl boyunca [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da valilik yaptı. Selim, valiliği sırasında devlet işleri yanında ilimle de uğraştı ve âlim [Abdülhalim Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhalim_Efendi)'nin derslerini takip etti. Daha o zamanlarda Selim, devletin bel kemiği olan [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)in devletten duyduğu memnuniyetsizliği ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_%28kelime%29)'daki [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'ne yönelmelerini fark etti.[^34] Bundan dolayı Şehzade Selim, Türkmenleri devlete bağlamak için [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) yönetiminden izin almaksızın [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) üzerine seferler yaptı ve bunların en önemlisi olan 1508 yılındaki [Kutaisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutaisi) seferinde [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_%28il%29), [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum), [Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin_%28il%29) illeri ile birçok yeri fethederek buraları [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına kattı;[^35] bu nedenle babası tarafından takdir edildi.[^36] Hatta devlet töresine göre elde edilen ganimetin beşte birini devletin hazinesine katması gerekirken, onu da [mücahit](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCcahit) Türkmenlere bıraktı.[^37] ### II. Bayezid'in son seneleri ve şehzadeler meselesi ![I. Selim'in babası ve 8. Osmanlı padişahı II. Bayezid. (1447-1512)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Sultan_II._Bayezit.JPG) *I. Selim'in babası ve 8. Osmanlı padişahı II. Bayezid. (1447-1512) (Belli değil, public-domain)* [Sultan II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'in 8 oğlu olmuştu. Bunlar yaş sırası ile [Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Abdullah_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29), [Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah), [Âlemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah), [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), [Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut), Selim, Mehmed ve [Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mahmud_%28II._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29)'dur. Ahmed, Korkut ve Selim dışındakiler babalarının sağlığında ölmüşlerdi. Selim [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon), Korkut [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa), Ahmed ise [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya) illerinde görev yapıyordu. Selim'in oğlu [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'de sancakbeyi iken; Ahmed'in oğlu ise [Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu) sancakbeyi olarak görev yapıyordu. [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman) valisi [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah)'ın 1511 yılındaki ölümü üzerine, [Beyşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey%C5%9Fehir)'de bulunan oğlu Mehmed, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya tayin edildi.[^38] [Şehzade Âlemşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Alem%C5%9Fah)'ın oğlu Osman ise [Çankırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ank%C4%B1r%C4%B1) sancakbeyi olarak görevdeydi. Şehzade Mahmud'un oğlu Orhan, babasının [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'ya (Saruhan) nakli ile [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu)'ya atanmış, Mahmud'un diğer oğlu Musa ise [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'un sancakbeyi olmuştu.[^39] Şehzade Mahmud'un en küçük oğlu Emirhan'ın ataması ise çok küçük olduğundan henüz yapılmamıştı.[^40] Şehzade Selim, Trabzon valiliği sırasında askeri başarılardan dolayı [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin desteğini arkasına almıştı. Ancak Osmanlı bürokrasisi, [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in tahta çıkmasını desteklemekteydi.[^41] [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) vilayetinde bulunan [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'un erkek çocuğu olmadığından tahta çıkma şansı az olarak görülmekteydi. [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'daki [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah) ise, 2 Temmuz 1511'de babasından 6 ay evvel öldüğünden taht kavgasına dahil olmamıştı.[^42] Şehzade Selim, uzun zamandır kötü giden devlet işlerinden ötürü babasının hükümdar olarak gücünün giderek zayıfladığını, özellikle [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da bulunan ağabeyi [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in taht için en başta gelen aday sıfatıyla öne çıktığını fark etti ve bu durumu kabullenmedi. Böylece bir taraftan kardeşleri, diğer taraftan ise babasıyla taht için zorlu bir mücadeleyi göze almaktan çekinmedi.[^43] [Fatih Kanunnâmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Kanunn%C3%A2mesi)'ne göre, hükümdar olan kişi devletin selâmeti için diğer kardeşlerini öldürecekti. Bunun için kardeşleri [Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) ve [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'i yakından takip ediyordu. Diğer taraftan Selim'in [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da kazandığı başarıları her tarafta duyulmuş, lehine propagandalar yapılmaya başlanmıştı.[^44] Saltanatı ele geçirmek için kardeşleri gibi Selim de hazırlık yaptı ve kendi askerlerine ek olarak [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [kuvvetlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray) de istifade etti. [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçtiğinde yanında [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'nın küçük oğlunun komutasında 350 kadar asker de vardı. Ayrıca taraftarları sayesinde [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nın desteğini de elde etmişti.[^45] Selim, kendine [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a ilaveten [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe) verildi ise de bunu kabul etmedi. Bunun üzerine kendine nasihat vermesi amacıyla [ulema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema)dan kişiler yollansa da Selim bunları geri çevirdi.[^46] [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da nereyi istersen verelim önerisi gelse de, istediği gibi bir cevap alamayınca derhal [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray)'ndan aldığı kuvvetle [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre) yoluyla [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geldi.[^47] Ulemalar tekrar yollansa da, Selim buna da kesin olarak ret cevabı verdi. Ayrıca Selim'in bu hareketinden önce, [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut) da babasından izin almaksızın [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya)'dan kalkıp [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'ya gitmişti. Bu hareketleri doğru bulmayan [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), babası [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'den Korkut ve Selim'i öldürtmek için izin istedi, ancak Bayezid bunu kabul etmedi. Şehzade Selim'in [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)'ye geçişi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da duyulunca, Selim üzerine asker sevk edilmesi konusu gündeme geldi. Bunu haber alan Selim asi olmadığını, babasına saygılarını arz etmek için geldiğini beyan etti ve kendine nasihat için babası tarafından yollanan elçiye itibar etti. Bunun üzerine İstanbul'a dönen elçi, Selim'in babasının elini öpmek için geldiğini söyledi.[^48] Selim karşıtları bu oyunu kabul etmeyerek Selim'in üzerine [Rumeli beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) Hasan Paşa'yı gönderdiler, ancak Hasan Paşa savaşmaksızın [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_%28il%29)'ye döndü. Bunun üzerine [Sultan II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), bizzat oğlu Selim'e karşı harekete geçti. II. Bayezid yaşlı olduğundan ötürü arabayla hareket etti ve Çukurçayır denilen yerde Selim'in ordugâhının karşısına geldi. Selim karşı taraftan taarruz olmadıkça kesinlikle saldırılmamasını emretti.[^49] [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), binmiş olduğu arabanın penceresinden elini öpmeye gelen oğlunun kuvvetleri gösterilince duygulandı ve Rumeli [akıncılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C4%B1nc%C4%B1)ı ve [sancakbeylerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) de etkisiyle herhangi bir çatışmadan vazgeçerek taraflar arasında bir anlaşma yaptı.[^50] Anlaşma sonucunda II. Bayezid, [veliaht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veliaht) yapılacağı dedikoduları olan [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in veliaht yapılmayacağını temin etti ve hayatta bulunduğu müddetçe [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)lerden herhangi birini saltanat makamına geçirmeyeceğine dair söz verdi.[^51] Ayrıca Şehzade Selim'e Rumeli'den istediği [Semendire Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire_Sanca%C4%9F%C4%B1) verildi ve bununla beraber bu sancağa [Alacahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alacahisar_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve [İzvorvik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zvornik_Sanca%C4%9F%C4%B1) sancakları da eklendi. Yaşanan bu gelişmeler üzerine [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), babasına yazdığı mektupta, Selim'in askeriyle babasının üzerine yürümesine rağmen kendine üç [sancak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancak_%28idari_birim%29) ve buna ek olarak beş yüz bin [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) verilmesini eleştirdi ve sadece üç sancak da olsa bunun [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)'nin tamamen verilmesi demek olduğunu, hükümdarlığına sadece bir [hutbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hutbe) ve bir de [sikke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maden%C3%AE_para) kaldığını, hâlbuki kendinin babasını asla incitmediğini belirtti. Ayrıca babası sağ oldukça saltanatta kesinlikle gözü olmadığını, ancak asi kardeşi üzerine gitmesine izin verilmesini istedi.[^52] Böylece veliaht tayini işini de önleyen Selim, komutasındaki askerlerle [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire)'ye gitmeyip [Eski Zağra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Za%C4%9Fra_%28il%29) ve [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe) taraflarında kaldı ve Semendire'ye bir vekil gönderdi. ## Tahta çıkışı ### Baba-oğul mücadelesi Şehzade Selim, [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire)'ye gitmeyip yolda oyalanırken ve merkezden sancağa gitmesi emredilirken; kendi [Şahkulu meselesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1) sonuçlanmasını beklediğini arz ediyordu. 1511 yılının Nisan ayında, [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) hükümdarı [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'i kurtarıcı olarak kabul eden [Şahkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli) önderliğindeki [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı gerçekleştirilen [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1)'nda Şahkulu ile savaşıldı ve çıkan savaşta [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi) [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) öldürüldü. [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ise asileri takip etmek yerine [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya döndü, bu yüzden askerlerin Ahmed'e desteği azaldı.[^53] Hadım Ali Paşa'nın öldüğünü öğrenen [Sultan Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), yine aynı zamanlarda [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28il%29) valisi olan oğlu [Şehzade Şehinşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_%C5%9Eehin%C5%9Fah)'ın da ölüm haberini alınca, saltanattan kati surette çekilmeye karar verdi. Devletin ileri gelenlerini davet edip görüştü. Çoğunluk, Şehzade Ahmed'in hükümdar olmasını destekledi. [Hadım Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29)'nın yerine [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) olan [Hersekzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersekz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa) ise bu karara katılmadı; padişahın çekilmemesi, Şehzade Selim'in [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire)'de kalması, [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in ise [Karaman eyaletine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28eyalet%29) nakledilmesi gerektiğini savunsa da başta II. Bayezid olmak üzere çoğunluk Şehzade Ahmed'in hükümdar olmasını istediğinden kendine haber gönderildi. Karar verildikten sonra [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) beylerini çağırarak onlardan Ahmed'e itiraz etmeyeceklerine dair söz aldı. Ancak Selim'i destekleyen [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler ise Ahmed'in hükümdar olmasını önlemek için "Senin sağlığında biz başkasını padişah istemeyiz" diye teminat verdiler. [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)'de bulunan Selim ise tüm bunları adamları vasıtasıyla öğrenmekteydi.[^54] ![I. Selim ile hocası Abdülhalim Efendi'yi (Halîmî Çelebi) gösteren bir minyatür.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f0/Sultan_Selim_and_Hal%C3%AEm%C3%AE_%C3%87elebi.jpg) *I. Selim ile hocası Abdülhalim Efendi'yi (Halîmî Çelebi) gösteren bir minyatür. (Ali Emîrî?, public-domain)* II. Bayezid'in yaptığı anlaşmaya uymadığını anlayan Şehzade Selim, 40 bin kişilik kuvvetle [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu)'da babasının kuvvetlerinin olduğu ovaya girdi.[^55] Ağustos 1511'de vuku bulan savaş sonunda Selim kuvvetleri yenildi.[^56] Şehzade takip edenlerin elinden zorla kurtularak [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahiline geldi ve kendine katılanlarla [İğneada](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C4%9Fneada)'dan gemiyle [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe)'ye gitti.[^57] Selim'in bu mağlubiyeti üzerine, [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'e derhal [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelmesi yazıldı.[^58][^59] [Vezîr-i âzam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hersekzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersekz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa), daha önce Sultan II. Bayezid'in verilen ahidnâmeye sadık kalınmasını, hiçbirinin bir diğerine tercih edilmemesini savundu. Ayrıca askerin Şehzade Selim'in tarafını tuttuğunu, [kapıkulu ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1kulu)nı oğlu Ahmed'in tarafına çevirdikten sonra saltanatı terk etmesini ve Ahmed'i [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirtmeyerek [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28il%29)'da alıkoymasını padişaha arz ettiyse de bu sözü dinlenmedi. Şehzade Ahmed, İstanbul'a vardığının ertesi günü padişah ilan edildi.[^60] ### Yeniçerilerin ayaklanması ve Selim'in cülûsu ![I. Selim'in cülûs törenini gösteren bir Osmanlı minyatürü. (1512)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/I.SelimC%C3%BClus.jpg/1280px-I.SelimC%C3%BClus.jpg) *I. Selim'in cülûs törenini gösteren bir Osmanlı minyatürü. (1512) (public-domain)* [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in hükümdarlığını tanımayan [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler, bununla kalmayıp içlerinde devletin ileri gelenlerinin evlerinin de olduğu birçok evi talan etti. Yeniçeriler, Selim'e sadakat göstererek onun gelmesi ve [veliaht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veliaht) olması gerektiğinde ısrar etti.[^61] Bunu haber alan Ahmed, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya döndü. Selim karşıtları bunun üzerine [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'u hükümdar yapma düşüncesiyle kendini acele [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a davet ettiklerine dair haber yolladılar. Bunun üzerine İstanbul'a gelen Korkut'a [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler hürmet gösterse de, [Şehzade Selim'den başkasını istemediklerini söylediler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenibah%C3%A7e_Ayaklanmas%C4%B1).[^62] Bunun üzerine zor duruma düşen ve artık hükmü ve nüfuzu kalmayan [Sultan II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), Selim'i İstanbul'a davet etti. Selim süratle [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geldi ve taraftarlarınca sevinçle karşılandı.[^63] Bayezid başlangıçta saltanattan çekilmeye yanaşmayarak Selim'i [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) üzerine yapılacak sefere serdar tayin etmeyi teklif etse de, Selim ordunun başında hükümdarın bulunması gerektiğini söyleyerek bu teklifi reddetti.[^64] Bayezid oğlunun hükümdar olma isteği ve asker ile bazı devlet adamlarının Selim'den taraf olduğunu görünce saltanatı Selim'e terk etmeye mecbur oldu (7 Safer 918 / 24 Nisan 1512);[^65][^66] bir bakıma tahttan indirildi.[^67] Böylece I. Selim, [dokuzuncu Osmanlı hükümdarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) olarak tahta çıktı. Selim'in [cülûs töreni](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCl%C3%BBs) de 23 Mayıs'ta gerçekleştirildi.[^68][^69] [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) tahttan çekilip istirahat edeceği [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka)'ya gitmek üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan yola çıktı, ancak Dimetoka'ya varamadan [Havsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Havsa) civarındaki Abalar denilen bir köyde fenalaşıp ansızın öldü (21 Mayıs 1512).[^70] Bu konuda kayıtlar II. Bayezid'in yolda giderken hastalandığından ya da ihtiyarlığından ötürü eceliyle öldüğünü söylese de, [Hoca Sâdeddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi)'in [*Tâcü't-Tevârih*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) eserinde zehirlenmek suretiyle öldüğünden bahsedilmektedir. Ayrıca [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed), [Memlûk Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'na yazdığı mektupta babası Bayezid'in hastalanarak öldüğü duyurulduktan sonra halk arasında vefatının oğlu Selim tarafından yapıldığı görüşünün yaygın olduğunu yazmıştır.[^71] Bayezid'in şüpheli ölümünün [zehirlenme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zehirlenme) olduğu iddiaları bazı yerli kaynakların dışında özellikle Batı kaynaklarında da görülür.[^72] Ancak Bayezid'in Selim tarafından zehirlendiği iddiası hiçbir [birincil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birincil_kaynak) [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kaynağında bulunmamaktadır.[^73] Babasının ölümü ise kardeşleriyle ileride yapacağı mücadelede Selim'in durumuna kuvvet katmıştır.[^74] ### Kardeşlerin ortadan kaldırılması ![Yavuz Sultan Selim ile kardeşi Ahmed arasında Nisan 1513'te cereyan eden Yenişehir Muharebesi'nin minyatürü.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Selim-Ahmed.jpg/1280px-Selim-Ahmed.jpg) *Yavuz Sultan Selim ile kardeşi Ahmed arasında Nisan 1513'te cereyan eden Yenişehir Muharebesi'nin minyatürü. (public-domain)* Yavuz Sultan Selim, saltanatını ilan ettikten sonra ilk iş olarak iktidarını sağlamlaştırmaya çalıştı. Tahta ortak olabilecek kardeşleri [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed) ve [Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'un bertaraf edilmesi konusuna öncelik verdi. Nisan 1512'de Anadolu'da hükümdarlığını ilan eden Ahmed'in oğlu Şehzade Alaâddin, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'yı ele geçirerek babası adına [hutbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hutbe) okuttu. Ancak I. Selim'in üzerine kuvvet yollaması üzerine Bursa'dan kaçarak [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)e sığındı. Şehzade Ahmed, üzerine kuvvet yollanması üzerine [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya)'ya çekildi.[^75] I. Selim tarafından bazı devlet adamlarına yazdırılan sahte mektuplarla, bu kişilerin gelecek olursa ilk savaşta kendi tarafına katılacağına inanan Şehzade Ahmed, Malatya'dan ayrılarak [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya geçti ve topladığı kuvvetlerle [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya ve oradan [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) üzerine harekete geçti.[^76] Nisan 1513'te cereyan eden [Yenişehir Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C5%9Fehir_Muharebesi_%281513%29)'nde, mektupların yalan olduğunu anlamasına rağmen çekilmeye imkân olmamasından dolayı savaşa devam etti. Kuvvetleri bozulan Şehzade Ahmed yakalandı ve Sultan Selim'in emri ile [kapıcıbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1c%C4%B1ba%C5%9F%C4%B1) Sinan Ağa tarafından boğularak öldürüldü.[^77] Devlete isyan suçunun cezası olarak idam edilen Şehzade Ahmed, böylece 38 gün önce [idam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm_cezas%C4%B1) edilen kardeşi [Şehzade Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Korkut)'la aynı kaderi paylaştı. Korkut, [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerden padişahlık için desteği bulamayınca, babasının yerine geçen kardeşi Yavuz Sultan Selim'in padişahlığını tanıdı. [Saruhan Sancakbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1)'ne tayin edildi. Yavuz Sultan Selim, ağabeyinin fikrini öğrenmek için, bazı devlet adamlarının ağzından padişah olmasını arzu eder tarzda mektuplar yazdırdı. Şehzade Korkut'un mektuplara müspet cevaplar vermesi üzerine [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) kuşatıldı. Mart 1513'te [Bergama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bergama) yakınlarında yakalanan Korkut, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya götürüldüğü sırada, [Emet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emet) yakınlarındaki Eğrigöz kasabasında, [kapıcıbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1c%C4%B1ba%C5%9F%C4%B1) Sinan Ağa tarafından boğularak öldürüldü.[^78] Bu gelişmeler üzerine Selim, Ocak 1514'e gelindiğinde tahtın tek hâkimi konumuna geldi. Sadece [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in Kasım adındaki oğlu [Memlûklere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) iltica etti ve Murad adındaki diğer oğlu ise [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) [Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah)ı [İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in yanında İran'da bir süre kaldı. Murad, [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da [sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) derecesinde bir hizmetteyken öldü.[^79][^80][^81][^82][^83] ## İran Seferi ### Osmanlı-Safevî ilişkileri ![Şah İsmail'in Tebriz'e girip kendini şah ilan etmesini (1501) betimleyen bir resim. İsmail'in şah olması, Safevî Devleti'nin resmen kurulduğunu göstermektedir. (Tablo: Chingiz Mehbaliyev)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Ismail_declares_himself_shah_by_entering_Tabriz%2C_Chingiz_Mehbaliyev.jpg/1280px-Ismail_declares_himself_shah_by_entering_Tabriz%2C_Chingiz_Mehbaliyev.jpg) *Şah İsmail'in Tebriz'e girip kendini şah ilan etmesini (1501) betimleyen bir resim. İsmail'in şah olması, Safevî Devleti'nin resmen kurulduğunu göstermektedir. (Tablo: Chingiz Mehbaliyev) (Chingiz Mehbaliyev, CC-BY-SA-4.0)* [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Safevî Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) arasında bulunan husumet Selim'den çok öncesine dayanmaktaydı. Osmanlı padişahı [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in babası [Şeyh Haydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar)'ın ölüm (1488) haberini duyunca, *"Haydar'ın ölümünü işitmiş olmak sevincimi kat kat artırdı."* demişti.[^84][^85] Şeyh Haydar'ın takipçileri olan ve "[Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar" olarak bilinen kişilere ise *"Haydar'ın yolunu şaşırmış sürüsü, Allah onlara lânet etsin!"* demişti.[^86] Safevîlere bağlı olan şeyhlerin [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da çok sayıda müritleri olduğu, bu müritlerin sıkça şeyhlerini ziyaret ettikleri, beraberinde hediyeler götürdükleri ve şeyhlerinden eğitim almak için [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a gittikleri bilinmekteydi.[^87] Osmanlı Devleti; Şah İsmail'in [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F) inanışına sahip olmasını, Anadolu'da büyük bir taraftar kitlesine sahip olmasını ve üstelik komşu topraklarda yükselmesini büyük bir tehdit olarak görmekteydi. Şah İsmail ve [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'nin mensubu olduğu [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) mezhebi, [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından sapkınlık olarak görülmüştür.[^88] [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), 1502'de bu sebepten dolayı birçok Kızılbaşı Anadolu'dan [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ya sürmüştür.[^89] Ayrıca [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), 1501'de Safevî Devleti'nin kurulmasının ardından [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)ların İran'a gitmesini engellemeye çalışmış ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a gittiği tespit edilen bütün Kızılbaşların idam edilmesini emretmiştir.[^90] ![Şah İsmail'in hükümdarlığı döneminde (1501-1524) Safevî Devleti'nin sınırları.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Map_Safavid_persia.png) *Şah İsmail'in hükümdarlığı döneminde (1501-1524) Safevî Devleti'nin sınırları. (CC-BY-SA-2.5)* [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) hükümdarı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'ın torunu olarak 1487'de [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil)'de doğan [İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), 1501 yılında, henüz 14 yaşındayken, [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e girerek tahta oturdu ve kendini [şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah) ilan etti. Ardından [Oniki İmam Şiîliğini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mamet_%28%C4%B0sn%C3%A2a%C5%9Feriyye_%C3%B6%C4%9Fretisi%29) devletin resmî mezhebi ilan etti, hutbelerde [Ebû Bekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Bekir), [Ömer bin Hattab](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer) ve [Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman)'a lânet okunmasını emretti.[^91] Şah İsmail, 1504'te [Fîrûzkûh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Firuzkuh)'a yürüdü ve bölgenin önemli kalelerini ele geçirdi. Bu zaferin ardından [Mâzenderan](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderan), [Lâhîcân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahican) ve [Cürcân](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgan) hâkimleri İsmail'e gelip ona biat ettiler. Böylece [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in sınırları [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi) kıyılarına ulaştı.[^92] Aynı yıl [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29) da hâkimiyet altına alındı. 1507 yılında ise [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), bu sefer [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29)'a yöneldi. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına girerek [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'den [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)'a ulaştı. [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) herhangi bir karşılık göstermeyince Maraş ve [Elbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbistan)'ı tahrip ederek [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e döndü. Böylece [Diyarbekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) ve çevresi [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)e bağlanmış oldu. 1508'de de [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) hâkimiyet altına alındı.[^93] [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in 1501 yılında [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i aldıktan sonra bir ordu gönderip [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29)'ı da ele geçirmesi ve bu bölge [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına dahil olmadığı hâlde Şah İsmail'in eline geçmesi, o dönemde [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) [sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) olan Şehzade Selim'i fena kızdırdı. Ardından Şehzade Selim, 1503 ve 1507-1508 yıllarında iki defa Erzincan'ı ele geçirmeye çalışarak [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) topraklarına saldırdı.[^94] Şehzade Selim'in son saldırısında, Şah İsmail'in silahları ve hazineleri de ele geçirilir.[^95] Bu olay üzerine Şah İsmail, Selim'e bir elçi gönderir; ama Şehzade Selim ele geçirdiklerinin iade edilmesini reddeder.[^96] İsmail bu sefer [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'e elçi gönderir. Elçinin barış ve dostluk içeren ifadelerle, Selim'in düşmanca olan tutumunu şikayet eder ve ele geçirilen silah ve hazinelerin iadesini talep eder. [Osmanlı yönetimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) elçiye hürmetle davranır ama şikayetini görmezden gelir.[^97][^98] Şehzade Selim sadece [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in topraklarına saldırmakla değil, Şah İsmail'in [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki müritleriyle olan ilişkilerini de kısıtlamaya çalışır ve karşılaştığı [Safevî Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) müritleri olan [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lara eziyet edip onları katleder.[^99] Yaşanan bu hadiseler, iki devlet arasındaki husumeti ve düşmanlığı günden güne artırır. Yavuz Sultan Selim 1512'de tahta çıktığında Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli sorunu, doğudaki [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) olarak kabul edilmekteydi. Zira bir sene önce [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) taraftarları olan [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı gerçekleştirilen [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1), bu kabulü desteklemekteydi. Osmanlı Devleti, Safevîlerin ortadan kalkmasıyla [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki Osmanlı ve [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) egemenliğinin sağlamlaşacağını ve doğudan gelebilecek [mezhepsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_mezhepleri) ve askerî tehditlere karşı dağlık [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) savunmasının güçleneceğini düşünüyordu. Ayrıca Yavuz Sultan Selim'in bir başka amacı da, doğudaki bütün [İslam devletlerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman_devletler_ve_hanedanlar_listesi) tek bir devlet çatısı altında birleştirmekti.[^100][^101][^102] Yavuz Sultan Selim, [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) meselesinde babası [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) tarafından yarı resmî olarak desteklenmişti. Şimdi de, bazı destekçilerinin [Peygamber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed) soyundan geldiğine inandıkları [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) Safevîlerin lideri [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in lehine halkı kendi yönetimine karşı kışkırtacaklarından korkuyordu. Bu tür nedenlerle Sultan I. Selim, Şah İsmail'i ve [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)ları "[kâfir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2fir)ler ve sapkınlar" olarak tanımlayan bir hukukçu görüşü elde etti ve ülkeyi yatıştırmak için aşırı önlemler aldı. Selim, İsmail'i [iman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0man)dan sapmakla suçladı.[^103] ### Osmanlı'nın Şah İsmail'e gönderiği nâmeler Şehzadeler meselesini ve iç bölgelerdeki Kızılbaş sorununu çözen Sultan Selim, on bin azap askerinin hazırlanması için Anadolu'ya fermanlar gönderdi. Aynı zamanda bütün kuvvetlerin Yenişehir Ovası’nda kendisine katılmasını emretti.[^104] Padişah bu sırada Edirne'de bulunuyordu. Manisa valisi olan oğlu Süleyman’ı Edirne'ye getirterek Rumeli'nin korunması için orada bıraktı. Hicri 920 yılı 23 Muharrem Salı günü, yani 19 Mart 1514'te, Edirne'den İstanbul'a hareket etti; bir gün sonra da Üsküdar'a geçti.[^105] Burada, daha önce de belirtildiği gibi, Şah İsmail'in halifelerinden olup tutuklu bulunan Kılıç adlı bir kişi aracılığıyla Şah'a Farsça bir mektup gönderdi. Sultan Selim, İzmit'ten gönderdiği ve 920 yılı Safer ayı tarihini taşıyan bu mektubunda, Şah’ın İslam'a aykırı davranışlarından ve yaptığı zulümlerden söz ederek, Müslümanlığı güçlendirmek ve bu zulümleri ortadan kaldırmak amacıyla harekete geçtiğini bildirdi. Ayrıca yaptığı işler sebebiyle Şah’ın öldürülmesine dair fetva verildiğini, bu yüzden kılıç kullanılmadan önce onun İslamiyet'i kabul etmesi gerektiğini ifade etti.[^106] Bunun yanında, ordusunun atlarının ayak bastığı yerlerin kendisine ait sayılacağını ve bu amaçla Safer ayında İstanbul'dan yola çıktığını, bizzat savaşa hazır olduğunu da mektubunda belirtti.[^107] Elçi Kılıç, Şah İsmail'i Hemedan'da bularak mektubu kendisine verdi. Şah İsmail de savaşa hazır olduğunu bildirdi. Bu cevap, Osmanlı ordusu Erzincan Ovası’na ulaştığı sırada alındı. Ancak Şah İsmail, mektubu getiren Kılıç’ı daha sonra öldürttü.[^108] Şah İsmail bu nâmesinde "Er isen meydana gelesin, biz de intizardan kurtuluruz" demiş ve Yavuz'a bir kadın elbisesiyle yaşmak yollanmış ve meydanına davet edilmiştir. Bu nâmeye cevap 1514 yılının Cemâziyelevvel sonunda Erzincan'dan yollanmıştır. Yavuz, bu nâmesinde Şah İsmail er meydanına davet ediyor ancak hâlâ kendisinden bir eser olmadığı söyleniyordu.[^109] Şah İsmail, kendisine gönderilen nâmelere cevap vererek bunda "Gerek Sultan Bayezid zamanındaki ve gerek kendisinin Trabzon valiliğindeki dostluklardan bahsederek aradaki düşmanlığın neden ileri geldiği malûm olmadığını, Osmanlı hânedânı ile kadim dostluğa dayalı olarak Timur zamanındaki savaş (1402 yılında gerçekleşen Ankara Savaşı'ndan bahsetmektedir) gibi kötü bir sonuç doğmasını istemediğini ve nâme yazan kâtiplerin yazılarını afyon etkisiyle yazdıkları için bir altın hokka ile afyon macunu yolladığını" beyan etmektedir.[^110] Yavuz Sultan Selim ise Cemaziyelâhir nâmesiyle bu nâmeye ağır bir cevap ile mukabele etmiş ve demiştir ki: “Dâvete icabet edip uzun yolları kat' ile memleketine girdik; fakat sen meydanda görünmüyorsun. Pâdişahların ellerindeki memleket onların nikâhlısı gibidir; erkek ve yiğit olanlar kendisinden başkasının ona elini dokundurtmazlar; halbuki bunca gündür askerimle memleketine girip yürüyorum, hâlâ senden bir haber yok. Seni korkutmamak için askerimden kırk bin kişiyi ayırıp Sivas'la Kayseri arasında bıraktım; hasma mürüvvet ancak bu kadar olur. Bundan sonra da saklanıp gözükmezsen erkeklik sana haramdır, miğfer yerine yaşmak ve zırh yerine çadır (çarşaf) ihtiyar eyleyip serdarlık ve şahlık sevdasından vazgeçesin.[^111]” Sultan Selim bu nâmesiyle beraber, Şah İsmail'in gönderdiklerine mukabele olarak Şah'ın menşeini gösteren hırka, şal, asa, misvak ve kuşaktan ibaret tarikat malzemelerini yollamıştır.[^112] ### Çaldıran Muharebesi ![İran'ın İsfahan şehrindeki Çehel Sütun Sarayı'nda bulunan ve Çaldıran Meydan Muharebesi'ni (1514) betimleyen tablo.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/A_painting_in_Chehel_Sotoun1.jpg/1280px-A_painting_in_Chehel_Sotoun1.jpg) *İran'ın İsfahan şehrindeki Çehel Sütun Sarayı'nda bulunan ve Çaldıran Meydan Muharebesi'ni (1514) betimleyen tablo. (Amir Pashaei, CC-BY-SA-4.0)* Böyle bir vaziyet karmaşası içinde tahta geçmiş olan Yavuz Sultan Selim, her şeyden önce [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) meselesini kesin olarak çözmeye karar verdi. [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [İranlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar)la savaşmak için [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) [müftü](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCft%C3%BC)sü Sarıgörez Nûreddin Efendi ve din âlimi [Kemalpaşazâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalpa%C5%9Faz%C3%A2de)'den [fetva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetva)lar aldı.[^113] I. Selim, Safevîler ile [girilebilecek bir savaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran-Osmanl%C4%B1_sava%C5%9Flar%C4%B1) karşı hazırlıklar ve çalışmalar yapmaya başladı. [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) de aynı dönemde [Osmanlılara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) karşı bazı hazırlıklar sürdürüyordu.[^114] İsmail, yanında bulunan [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in oğlu Murad'ı Osmanlı tahtının vârisi ilan etti ve Osmanlılara karşı gireceği savaşta yardım etmesi için [Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) sultanı [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri)'ye bir elçilik heyeti gönderdi.[^115] Bu arada Şah'ın taraftarları da [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) halkı isyana teşvik ediyorlardı.[^116] Bu durum karşısında Sultan Selim, [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne_%28il%29)'de toplanan olağanüstü [divanda](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) alınan savaş kararı üzerine 1514 yılının baharında ordusuyla birlikte İran seferine yola çıktı ve bunu bir mektupla [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'e bildirdi.[^117] Oğlu [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ı da 50 bin kadar kuvvetle [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da emniyet olarak bıraktı.[^118][^119][^120] I. Selim'in üzerine geldiğini öğrenen İsmail, çeşitli önlemler almaya başladı. [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nun geçeceği yerleri yakıp yıkmaya başladı. Böylece orduda iaşe sıkıntısının ortaya çıkacağını ve harap yerlerde ilerlemekten bıkan askerlerin [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmek isteyeceğini amaçladı.[^121] Osmanlı ordusunun geçeceği yerlerdeki mahsul, otlak ve meskenlerin [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in emriyle yakılması yüzünden ordu sıkıntı içinde ilerledi.[^122] Osmanlı ordusu yaklaşık 140.000 kişiden oluşuyordu.[^123][^124][^125] Sultan Selim, muhtemel bir [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) ayaklanmasına karşı [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29)-[Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) arasında hasta ve zayıflardan 40.000 kişilik bir ihtiyat kuvveti bıraktı ve yoluna 100.000 kişilik orduyla devam etti.[^126][^127] ![19. yüzyıldan kalma bu İran resminde Çaldıran Muharebesi tasvir ediliyor.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/The_Battle_of_Chaldiran%2C_Qajar_Iran%2C_19th_century.jpg/1280px-The_Battle_of_Chaldiran%2C_Qajar_Iran%2C_19th_century.jpg) *19. yüzyıldan kalma bu İran resminde Çaldıran Muharebesi tasvir ediliyor. (Christies.com, public-domain)* Sefer yolculuğu uzun sürmüş, ancak Safevî ve Osmanlı orduları henüz karşılaşamamıştı. [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29)'a varan Selim, burada Şah'a ikinci bir mektup göndererek onu tekrar savaşa davet etti.[^128] Bir süre sonra Şah'tan bir mektup ile içi afyon dolu bir kutu geldi.[^129] Şah İsmail bu şekilde karışıklık çıkmasını istemediğini, aksi hâlde kendinin de savaşa hazır olduğunu bildiriyordu. Selim sonrasında [Çermük](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ermik)'e geldi, fakat Safevî ordusu hâlâ ortalıkta görünmemişti. Sultan Selim buradan [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'e bir mektup daha gönderdi. Bu mektupta günlerdir ülkesinde yürüdüğü hâlde ortaya çıkmadığını yazıyordu.[^130] Bu arada, [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nda bazı güçlükler ve kıtlıklar baş göstermeye başlamıştı. Orduda seferden geri dönme düşüncesinde olanlar da vardı.[^131] Yaşanan bazı olayları ve dillendirilen bazı rahatsızlıkları fark eden I. Selim, atına binerek askerlerine cesaret veren ve meydan okuyan bir konuşma yaptı. Geri dönmeye niyeti olmadığını söyleyen Selim, askerlerin söylediklerine uyan ve geri dönüş için kendi ile görüşen Hemdem Paşa'yı çocukluğundan beri tanıyor olmasına rağmen ölümle cezalandırdı. Cesedi gömülmesi için [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lere verdirdi.[^132] ![Şükrî-i Bitlisî'nin Selimnâme eserinde yer alan ve Osmanlı zaferi ile sonuçlanan Çaldıran Muharebesi'ne ait bir minyatür.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Sekumname1525_Chaldiran_battle.jpg/1280px-Sekumname1525_Chaldiran_battle.jpg) *Şükrî-i Bitlisî'nin Selimnâme eserinde yer alan ve Osmanlı zaferi ile sonuçlanan Çaldıran Muharebesi'ne ait bir minyatür. (public-domain)* [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) orduları 2 Recep 920 (23 Ağustos 1514) tarihinde [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ın batı ucundaki [Çaldıran Ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyah%C3%A7e%C5%9Fme)'nda karşılaştı.[^133] Her iki ordu da [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)lardan oluşuyordu.[^134][^135] [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nun yaya kuvvetleri daha çok olmasına karşın, Safevî ordusunun [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari)leri fazlaydı. Ancak Safevî ordusunda [top](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top_%28silah%29) yoktu; buna karşın Osmanlı'da topçu kuvvetleri bulunuyordu.[^136] [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminde hazırlanmış olan [Şükrî-i Bitlisî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkri-i_Bitlisi)'nin *Selimnâme* adlı eserinde [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) askerleri, kırmızı çubuğa dolanmış sarıklar, [miğfer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mi%C4%9Ffer) ve [zırh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C4%B1rh)la; [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) ise önde [tüfek](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCfek) ve [mızrak](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1zrak)lı dört [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)yle zırhsız ve miğfersiz olarak resmedilmiştir.[^137][^138] Savaş, 23 Ağustos günü [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in emrindeki 40.000 seçkin [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari)nin saldırısıyla başladı.[^139] Savaşın sonunda Osmanlı kuvvetleri zafer kazanırken, [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) bozguna uğradı. Savaşın kazanılmasında Osmanlı ordusunda [ateşli silah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ate%C5%9Fli_silah)ların olması belirleyici olmuştur.[^140][^141] Bu durum, Safevîler ile sürekli mücadele halinde olan [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler)in de menfaatlerine olmuştur. Zaten daha önce Özbekler ile Osmanlılar arasında siyasi ilişkiler güçlenmiş ve ortak düşman olan Safevîlere karşı müttefiklik kurulmuştu.[^142]Muharebede bir [tüfek](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCfek) kurşunu ile yaralanan ve atından düşen [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), askerlerinden birinin atını ona vermesi ile savaş alanından kaçtı[^143] ve önce [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e, buradan da [Dergezîn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dercezin)'e gitti.[^144] Zaferden sonra [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordugâhı, Şah İsmail'in hazineleri, hanımları ve emirleri Osmanlıların eline geçti.[^145] Yavuz Sultan Selim, savaş sonrasında yoluna devam ederek 6 Eylül 1514'te [Tebriz'e girdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz%27in_Zapt%C4%B1_%281514%29). Selim, Şah'ın hazinelerine el koydu ve şehirde bulunan birçok sanatçı ve ilim adamını [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderdi.[^146] Yaşadığı ağır yenilginin[^147] ardından Şah İsmail ruhsal bir çöküntüye girdi ve kendini [içki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7ki)ye verdi.[^148] Savaştan uzak durmaya çalışırken ülke ile ilgili işlere pek önem vermemeye başladı, devlet işlerini daha çok emirlerine havale etti.[^149] 1514'ten öldüğü 1524'e kadar Şah İsmail, şahsen hiçbir savaşa girmedi.[^150] [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi)'nden sonra [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'da [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) için herhangi bir tehlike kalmadı ve birçok Doğu Anadolu şehri Osmanlıların eline geçti.[^151][^152] [Bıyıklı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1y%C4%B1kl%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa) [Diyarbekir Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_%28eyalet%29)'ne getirilirken, [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) asıllı siyasetçi ve tarihçi [İdris-i Bitlisî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dris-i_Bitlis%C3%AE) de onun yanına vekil verildi.[^153][^154][^155] İdris-i Bitlisî'nin gayretleriyle [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput), [Silvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan), [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_%28il%29), [Urfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa), [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin), [Cezire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre) ve [Rakka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka)'ya kadar [Güneydoğu Anadolu bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) ile [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) dolayları Osmanlı İmparatorluğu'nun idaresine geçti.[^156] [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) inancının yayılması büyük ölçüde durduruldu ve geçici de olsa [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) tehlikesi ortadan kalktı. 15 Eylül 1514'te [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'den [Karabağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9F)'a hareket eden Yavuz, kışı orada geçirip baharda [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ı tümüyle almayı amaçlasa da şartlar müsait olmadığı için [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya gitti.[^157][^158] Bu olay sırasında Sultan Selim, askerlerin etraftaki bazı köy evlerini yağmalaması üzerine [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hersekzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersekz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa) ile vezir [Dukakinzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dukakinz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı azletti, ancak kısa süre sonra Dukakinzâde'ye makamını iade etti.[^159] Selim, kışı [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29)'da geçirdi. İlkbaharda tekrar İran seferine çıkmayı amaçlayan Yavuz Sultan Selim, top ve cephaneyi [Şarkı Karahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eebinkarahisar)'da bıraktı. Selim; Amasya'da oturduğu sırada [Dukakinzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dukakinz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı [vezîriâzam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) ve [defterdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Defterdar), [Pîrî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'yı da üçüncü [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir) ilan etti. Ancak Dukakinzâde'nin vezîriâzam olmasından iki ay sonra, yine devlet adamlarının kışkırtmasıyla Şubat 1515'te [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ayaklanması oldu.[^160] Yeniçeriler [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmek için baskı yapmaya başladılar ve [divanda](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) ileri geri konuştular.[^161] Bunun üzerine oldukça sinirlenen Yavuz Sultan Selim ayaklanma sebebini araştırdı ve sonuçta askeri ayaklanmaya teşvik ettiği ve ayrıca [Dulkadiroğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyi [Alâüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) ile mektuplaştığı yolunda aleyhine duyumlar olan [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Dukakinzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dukakinz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı idam ettirdi.[^162] Bu olay üzerine Sultan Selim, bir süre vezîriâzamlığa kimseyi tayin etmedi.[^163] Sultan Selim, kış aylarını [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29)'da geçirdikten sonra, 19 Nisan 1515'te [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in elinde olan [Kemah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemah)'a yürüdü. 19 Mayıs'ta burayı ele geçirip ardından [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29)'a hareket etti. I. Selim'in hedefi, daha önce [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) ile iş birliği içinde olduğuna inandığı ve [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ile de aralarında önemli bir çekişme konusu olan [Dulkadiroğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyi [Alâüddevle Bozkurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) idi. Anne tarafından dedesi olan Alâüddevle üzerine [Rumeli beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa)'yı yolladı.[^164] Kendi de yaklaşan [Mısır Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) yüzünden 11 Temmuz'da İstanbul'a döndü.[^165] ## Turnadağ Muharebesi ![Sultan I. Selim topuz ile, Topkapı Sarayı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d2/Yavuzsultanselim.jpg) *Sultan I. Selim topuz ile, Topkapı Sarayı (Osmanlı98 (uploader), public-domain)* [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi)'nden sonra I. Selim, [Kemah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemah)'ı alıp [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas)'a gelmişti. Emrindeki [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa)'yı 42.000 kişilik bir kuvvetle [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) üzerine gönderdi. [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa)'nın karşısına çıkan [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) yenildi.[^166] Muharebe sonrasında [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) yıkıldı. Böylece [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'ne sefere gidilecekti. I. Selim'in dedesi de olan son Dulkadir Beyi [Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey) savaştan sonra yakalanarak idam edildi ve [Elbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbistan)'a defnedildi. ## Fırat-Dicle Seferi Sultan Selim Han öncelikle [Kemah Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemah_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) ile işe başlamıştır. Ardından [İran Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat-Dicle_Seferi) sırasında, [Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'a karşı savaşa katılması istenen, buna karşın [Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ve [Mısır Memlûklerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) yardımda bulunan, ayrıca kendine bağlı bazı aşiret reisleri de Osmanlı zahire kollarını vurduran [Dulkadiroğlu Alaüddevle Bozkurt Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C3%BCddevle_Bozkurt_Bey)'nin üzerine gidilmesine karar vermiştir. [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin üzerine [Şehsüvaroğlu Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehs%C3%BCvaro%C4%9Flu_Ali_Bey) yollanmış, 12 Haziran 1515'te kazanılan [Turnadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turnada%C4%9F_Muharebesi) zaferi ile de beylik toprakları Osmanlı'ya geçmiştir. [Safevi Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'nin batı sınırındaki şehir ve kalelerden en önemlilerinden biri olan [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'ın da alınmasına karar veren Sultan Selim, [doğudaki cepheyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat-Dicle_Seferi) yeniden açarak serdarlığa da [Bıyıklı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1y%C4%B1kl%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'yı getirmiştir. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne gelmiş olan bilim insanı [İdris-i Bitlisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dris-i_Bitlis%C3%AE)'nin de yardımlarıyla harekete geçen serdar paşa, gerçekleştirdiği bir dizi çarpışmanın sonuncusu olan [Koçhisar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7hisar_Muharebesi) ile Safevi ordusunu imha etmiştir. Mardin de [kuşatma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) sonucu Osmanlı topraklarına katılmıştır.[^167] Böylelikle [Urmiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urmiye), İtak, İmadiye, [Siirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siirt), [Eğil](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fil), [Hasankeyf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasankeyf), [Palu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Palu), [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis), Hizran, [Silvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan) ve [Cizre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre); [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hâkimiyetine girmiştir. Bu tarihlerde Memlûk Devleti'ne tabi olan [Ramazanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin başında [Mahmud Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Bey_%28Ramazano%C4%9Flu%29) bulunuyordu. Bu zaferlerden sonra Osmanlı'yla yakınlaşan Mahmud Bey'i [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) azletmiş, bunun üzerine Mahmud Bey de Yavuz Sultan Selim'e tabiiyetini resmen arz etmiştir.[^168] [Ramazanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) kendiliğinden teslim olup Osmanlı'ya tabii olmasıyla [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da birlik sağlanmıştır. ## Büyük Mısır Seferi Büyük Mısır Seferi, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) arasında Ağustos 1516 ile 22 Ocak 1517 tarihleri arasında [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'da gerçekleşmiş olan bir dizi savaştır. [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) için [Doğu Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat-Dicle_Seferi)'ndeki [Bıyıklı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C4%B1y%C4%B1kl%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'ya yardım için yola çıkan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahı I. Selim, henüz yoldayken [Koçhisar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7hisar_Muharebesi)'nde [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusunun bozulması ve [Memlûklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) [Kuzey Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de yığınak yapmaya başlaması üzerine güneye yönelerek, yaklaşık beş ay kadar süren bu savaşı başlatan taraf olmuştur. Bu sefer sırasında meydana gelen [Mercidâbık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercid%C3%A2b%C4%B1k_Muharebesi), [Gazze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_Yunus_Muharebesi), [Ridâniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rid%C3%A2niye_Muharebesi) ve son olarak [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire_Muharebesi_%281517%29) muharebelerinde bozguna uğrayan [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti), ardından tamamen [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından ilhak edilmiş; [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye), [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29), [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz) ve [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) toprakları ele geçirilmiştir. ### Mercidâbık Muharebesi (1516) ![1501-1516 arasında hüküm süren Memlûk Sultanı Kansu Gavri'nin bir portresi. Kansu Gavri, 24 Ağustos 1516 tarihindeki Mercidâbık Muharebesi'nde meçhul bir şekilde hayatını kaybetti.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Al-Ashraf_Qansuh_al-Ghawri_%2881651916%29.jpg/1280px-Al-Ashraf_Qansuh_al-Ghawri_%2881651916%29.jpg) *1501-1516 arasında hüküm süren Memlûk Sultanı Kansu Gavri'nin bir portresi. Kansu Gavri, 24 Ağustos 1516 tarihindeki Mercidâbık Muharebesi'nde meçhul bir şekilde hayatını kaybetti. (Paolo Giovio, public-domain)* [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)lar ile [Memlûklüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) arasında, [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) devrinden beri süregelen anlaşmazlıklar bulunsa da [İran Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat-Dicle_Seferi), Memlûk ve [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in ittifak yapmalarına neden olmuştur. Ayrıca Yavuz'un [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)e karşı sefere çıktığını haber alan Memlûk Sultanı ordusunu Osmanlı sınırına kaydırmıştı. Yavuz Sultan Selim döneminde, [Dulkadiroğlu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ne son verilmesi, Osmanlılar ile Memlûklüler arasındaki mevcut gerginliği daha da artırdı. 1516 yılında [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusunun Suriye'den geçmesine Memlûklerin izin vermemesi üzerine, Yavuz Sultan Selim 5 Haziran 1516'da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) seferine çıkmış, 27 Temmuz günü Osmanlı Ordusu [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) sınırına dayanmıştır. [Memlûk Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'na bağlı [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) (18 Ağustos 1516) ve [Besni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besni) (19 Ağustos 1516) kaleleri birer gün arayla teslim olmuştur. Ancak, asıl savaş 24 Ağustos 1516'da [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) yakınlarında Mercidabık'ta gerçekleşmiş, [Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) Ordusu [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ın ezici top ateşi karşısında fazla dayanamamıştır. Savaş sonunda yaşlı [Memlûk Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_sultanlar%C4%B1_listesi) [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri) atından düşerek ölmüştür. Bu sefer sonucunda Osmanlı'nın sınırları 5.200.000 kmye çıkmıştır.[^169] ### Ridâniye Muharebesi (1517) ![Yavuz Sultan Selim'i Mısır Seferi'nde iken gösteren temsilî bir resim. (Çizim: Gloya Borski, İstanbul Askerî Müzesi)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Yavuz_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi.jpg/1280px-Yavuz_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi.jpg) *Yavuz Sultan Selim'i Mısır Seferi'nde iken gösteren temsilî bir resim. (Çizim: Gloya Borski, İstanbul Askerî Müzesi) (Gloya Borski, public-domain)* 28 Ağustos 1516'da [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'e giren Yavuz Sultan Selim hiçbir direnmeyle karşılaşmadan şehri teslim almıştır. Hama (19 Eylül 1516), Humus (21 Eylül 1516) ve [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) (27 Eylül 1516) aynı şekilde teslim olurken, [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan) emirleri de Osmanlı hakimiyetini kabul etmiştir. 21 Aralık 1516'da [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinan_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu [Han Yunus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_Yunus_Muharebesi)'nda [Canberdi Gazali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canberdi_Gaz%C3%A2l%C3%AE)'yi yenmiş, böylece Filistin yolu açılmıştır.[^170] Yoluna devam eden Yavuz 30 Aralık 1516'da [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'e girmiş ve Kudüs'teki kutsal yerleri ziyaret etmiştir. Osmanlı ordusu 2 Ocak 1517'de [Gazze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazze)'ye girmiştir. Mercidabık Savaşı'ndan sonra Memlûk Devleti'nin başına geçen [II.Tomanbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tomanbay); [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hakimiyetini kabul etmediği gibi barış teklifi için gelen Osmanlı elçisini de öldürmüştür. Tomanbay, [Venediklilerden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) top ve silah alarak Ridaniye'de kuvvetli bir savunma hattı kurmuştur. Yavuz Sultan Selim, ordusuyla birlikte [Sina Çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sina_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nü 5 gün içinde şimdiki tank hızıyla (11 Ocak-16 Ocak) geçerek, Ridaniye'de Memlûk Ordusu ile karşılaşmıştır. Hemen sahil yolunu bırakıp güneye Sina Çölü'ne doğru yönelip, hızla yol alıp Memlûk Ordusu'na, El-Mukaddam Dağı'nın etrafını dolaşarak güneyden saldıran Yavuz Sultan Selim, bu manevra sayesinde Memlûk Ordusu'nun yönleri sabit olan toplarını etkisiz hale getirmiştir. Memlûk Sultanı Tomanbay çok büyük çabalarla yaptığı savaş hazırlıklarına rağmen 22 Ocak günü Ridaniye Savaşı'nı kaybetmekte olduğunu anlayınca en cesur askerleri ile bir birlik kurup Osmanlı komut merkezine bir baskın düzenledi. Sultan Selim'in otağı sandığı veziriazamın çadırına girdi ve Veziriazam [Hadım Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa) öldürüldü. Bu suikast baskınında istenen hedefi bulamaması sonucu, Tomanbay savaş alanından kaçtı. Böylece 22 Ocak 1517'de Ridaniye Zaferi kazanılmış oldu. Fakat bu savaş çok zayiatla geçmiş ve her iki taraf da 25 bin kadar asker kaybetmiştir.[^171] ![Geç rönesans dönemi sanatçısı Paolo Veronese tarafından çizilmiş portresi, 1560'lar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/40/Paolo_Veronese_%28Nachfolger%29_-_Sultan_Selim_I._-_2240_-_Bavarian_State_Painting_Collections.jpg) *Geç rönesans dönemi sanatçısı Paolo Veronese tarafından çizilmiş portresi, 1560'lar (Paolo Veronese, public-domain)* 24 Ocak 1517'de [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire) alınmıştır. 4 Şubat 1517'de Yavuz törenle [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye girmiş ve Mısır Memlûklerine bağlı [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) halifeliğine son vermiştir.[^172][^173] Kahire'yi hiç zayiat ve şehrin sosyal ve ekonomik hayatına zarar vermeden eline geçirmek niyetiyle 25 Ocak'ta Sultan Selim direniş göstermeden teslim olan bütün Memlûklülerin affedileceğini ilan etti. Fakat Tomanbay ve ona yakın Memlûklü komutanları gerilla tipi direniş organize etmeye başladılar ve bu nedenle Kahire ancak 3 gün süren çok şiddetli savaştan sonra ele geçti ve şehir kısmen yıkıldı ve binlerce kişi öldü. 4 Şubat 1517'de Yavuz törenle [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye girdi ve "Yusuf Nebi Tahtı"na oturdu. Memlûklüler Nil deltasında ve Yukarı Mısır'da direnişe devam ettiler. Fakat fazla zaman geçmeden Osmanlı güçleri bu direniş merkezlerini elimine edip Tomanbay'ı yakalamayı başardılar. 13 Nisan 1517'de Tomanbay Kahire kale kapısında asılarak idam edildi. Bu zaferle birlikte Memlûk Devleti yıkılmış, toprakları Osmanlı egemenliğine girmiştir.[^174]Bu seferde çok büyük ganimet elde edilmişti ve Mısır'daki Osmanlı ordusu erzak ve mühimmat gerektiriyordu. Sultan Selim İstanbul'a gemi ile haber göndererek *80 parça kadar gemi ve 20 parça kadırga*dan oluşan bir filonun İstanbul'dan acele gönderilmesini istedi. Bu sırada İstanbul çok şiddetli bir kış geçirmekteydi; Haliç donmuştu ve İstanbul kaymakamı [Piri Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piri_Pa%C5%9Fa) hemen istenilen filoyu gönderemedi. Hâlbuki tersanede çok sayıda yeni gemi, özellikle 6 top gemisi ve 5 at gemisi yapılmış hazır bekliyordu. Top gemileri o zamana kadar Tersanede yapılan gemilerin en büyüklerinden olup her birine *yirmi yedişer vukiyye demür atar* darbezen topları yerleştirilmişti. Destek filosu ancak 26 Mart'ta İstanbul'dan yol almaya başladı. İskenderiye limanına ulaşan filo orada Sultan Selim için çok görkemli bir donanma gösterisi sergilediler. Ele geçen hazineler ve ganimet malları bu filoya yüklenerek 15 Temmuz'da İstanbul'a gönderildi.[^175] ![I. Selim'in John Young tarafından çizilmiş portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0f/Selim_I_by_John_Young.jpg) *I. Selim'in John Young tarafından çizilmiş portresi (John Young, public-domain)* [Mısır Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) sonunda Suriye, [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29) ve Mısır, Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Ayrıca [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz) ve yöresi de Osmanlı topraklarına katılmıştır. Doğu ticaret yolları tamamen Osmanlıların eline geçmiştir. Elde edilen ganimetler ve alınan vergilerle Osmanlı hazinesi dolmuştur. 6 Temmuz 1517'de [Kutsal Emanetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Emanetler) Osmanlı eline geçmiştir. Ayrıca [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'taki [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik)liler Memluklere verdikleri vergiyi Osmanlılara ödemeye başlamıştır.[^176][^177] Mısır'ın alınmasıyla [Baharat Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baharat_Yolu) da Osmanlı kontrolüne geçmiştir. Devrin en önemli iki ticaret yolu [İpek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0pek_Yolu) ve [Baharat Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baharat_Yolu)'nu ele geçiren Osmanlı bu sayede [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) ülkeleri, ekonomik yönden Osmanlılara bağımlı duruma gelmiştir. Ancak [Ümit Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cmit_Burnu)'nun keşfi nedeniyle bu avantaj uzun sürmemiştir.[^178] Bunlara ek olarak, Mısır'ın Osmanlı hakimiyetine girmesi ve [Tomanbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tomanbay)'ın ölümünden sonra; Yavuz Sultan Selim, [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri)'nin kendine rakip olarak çıkardığı kardeşi [Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in oğlu Kasım'ı ele geçirtmiş ve öldürtmüştür. ### Şah İsmail'in elçi göndermesi Sultan Selim askerin yorgun olması nedeniyle Şah İsmail'in üzerine gitmedi; bununla beraber Şah İsmail'den gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı tedbir almayı da ihmal etmemiştir. Yavuz, dönüş yolunda Mercidabık mevkiine geldiğinde [Veziriazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Pîrî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'yı 2 bin [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ve bir hayli [eyalet askeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyalet_askerleri) ile Diyarbakır tarafına yolladı, kendi de İstanbul'a hareket etti. Pîrî Mehmed Paşa bir süre [Fırat Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat) kenarında kaldı; Şah İsmail'in hiçbir harekette bulunmaması üzerine verilen emir ile Edirne'de bulunan padişahın yanına geldi.[^179] ### Kızılbaş Celal Ayaklanması Bozok Türkmenlerinden ve Amasya'nın Turhal kasabası halkından Celal isminde [tımar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29)lı bir [kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F) ayaklanarak 20 bin kişi toplayıp Tokat'a gelmişti. Bu hadisenin bastırılması için [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) Ferhad Paşa görevlendirilmişti. Aynı zamanda [Şehsüvaroğlu Ali Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehs%C3%BCvaro%C4%9Flu_Ali_Bey) de olaydan haberdar edilmişti. Ferhad Paşa gelmeden önce; Ali Bey, Kızılbaş Celal'in üzerine yürümüş ve Celal'i mağlup etmiştir (924/1518).[^180] ## Batı Seferi hazırlığı ![240x240pik](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Territorial_changes_of_the_Ottoman_Empire_1520.jpg) *240x240pik (Esemono, public-domain)* Yavuz Sultan Selim, Mısır Seferi'nden döndükten sonra donanmaya önem vermiş, hazırlık yapmaya başlamıştı. Bu hazırlığın ne tarafa olacağı henüz bilinmediğinden [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik)liler telaşlanmış, [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) adasına ait vergiyi vermekle beraber her ihtimale karşı adayı da askeri yönden takviye etmişler, ayrıca [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da müttefik aramaya başlamışlardı. Bununla beraber seferin ne tarafa gerçekleştirileceği muğlaktır. Ayrıca [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa) [X. Leo](https://turkipedia.org/tr/wiki/X._Leo)'nun Osmanlılara karşı sefer yapılması amacıyla çalışmaları olduğu da bilinmektedir. [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya karşı ittifak yapma amacıyla [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya), [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya), [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) ve [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere) devletleriyle görüşmekteydi. Donanmadaki hazırlığın esasen, olası bir Haçlı Seferi'ne karşı denizde de üstün olmak amacıyla yapılmış olması olasıdır.[^181][^182] ![Alman gravür sanatçısı Johann Theodor de Bry tarafından çizilmiş gravürü, 1510'lar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/85/Arolsen_Klebeband_01_457_4.jpg) *Alman gravür sanatçısı Johann Theodor de Bry tarafından çizilmiş gravürü, 1510'lar (Johann Theodor de Bry, public-domain)* Bir kısım devlet ileri geleni de [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'un fethi konusunda Sultan Selim'i teşvik ediyordu. Ancak Selim adanın zaptı için hazır bulunan dört aylık levazımı yeterli bulmamıştı. Daha önce [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından da kuşatılan Rodos'un, fethedilmesinde yine başarısız olunmasını istemediğinden dolayıdır ki Sultan Selim çok daha iyi hazırlanılması emretmiştir. Yavuz Sultan Selim, donanma faaliyetleriyle beraber yapacağı seferin yönü hakkında kesin kararı vermeden önce Edirne'ye gitmeye karar vermiştir. Mısır Seferi'nde sonra Batı Seferi'ne başlamak amacıyla [Veziriazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)'ı [Kapıkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1kulu) askerleriyle [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye göndermiş, sonra kendi de 2 Şaban 926/Ağustos 1520'de [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye doğru yola çıkmıştır.[^183] ## Ölümü ![Yavuz Sultan Selim'i ölüm döşeğinde gösteren Osmanlı minyatürü. (Selimnâme, 16. yüzyıl, Topkapı Sarayı Kütüphanesi)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Selim_I_-_deathbed.jpg/1280px-Selim_I_-_deathbed.jpg) *Yavuz Sultan Selim'i ölüm döşeğinde gösteren Osmanlı minyatürü. (Selimnâme, 16. yüzyıl, Topkapı Sarayı Kütüphanesi) (public-domain)* Yavuz Sultan Selim'in saltanatı kısa sürmüş olsa da, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun oğlu [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminde altın çağını yaşamasına zemin hazırlamıştır. Sultan Selim, babasından devraldığı boş hazineyi ağzına kadar doldurmuştur. Yaygın bir efsaneye göre; hazinenin kapısını mühürledikten sonra, şöyle vasiyet etmiştir: "Benim altınla doldurduğum hazineyi, torunlarımdan her kim doldurabilirse kendi mührü ile mühürlesin, aksi halde Hazine-i Hümayun benim mührümle mühürlensin." Bu vasiyet tutulmuş, o tarihten sonra gelen padişahların hiçbiri hazineyi dolduramadığından, hazinenin kapısı Osmanlı'nın yaklaşık 400 yıl sonraki iflasına kadar Yavuz'un mührüyle mühürlenmiştir.[^184] Sultan Selim, Mısır Seferi'nden sonra Batı Seferi'ne başlamak amacıyla [Veziriazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)'ı [Kapıkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1kulu) askerleriyle [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye göndermiş, sonra kendi de 2 Şaban 926/Ağustos 1520'de [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye doğru yola çıkmıştır. Ancak Selim, sırtında bir çıban çıkmasından ötürü rahatsızlanmıştır. Halk arasında *yanıkara* olarak da isimlendirilen bu çıban, Şirpençe ya da *Aslan Pençesi* ismiyle bilinmektedir. [Hoca Sadeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi), yazılarında Yavuz Sultan Selim'in ölümüne sebep olan çıban hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir ve bundan ötürü günümüzde kaynak olarak genelde onun yazılarına başvurulmaktadır. Yazılarına göre; Yavuz Sultan Selim, [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye harekete karar verdikten sonra bir gün musahibi [Hasan Can](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Can_%C3%87elebi)'a sırtına bir şeyin battığını söylemiş, bunun üzerine Hasan Can, elini hükümdarın sırtına sokmuş fakat bir şey bulamamıştır. Ancak ikinci sefer yine aynı şeyden şikâyet edince o zaman Hasan Can, Sultan Selim'in sırtına bakmış ve henüz baş vermiş, etrafı kızarmış ve tam olgunlaşmamış sert bir çıban görmüştür. Bunu Sultan Selim'e söyleyince, Sultan çıbanı sıkmasını istemişse de Hasan Can: "Pâdişahım, büyük bir çıbandır, henüz hamdır, zorlamak caiz değildir, bir münasip merhem koyalım" demiş, bunun üzerine Sultan Selim "Biz Çelebi değiliz ki, bir çıban için cerrahlara müracaat edelim" cevabını vermiştir. O geceyi ıstırap içinde geçiren Hünkâr, ertesi gün hamama giderek orada çıbanı sıktırıp zedeletmiş, fakat bu da ızdırabını artırmaktan başka bir işe yaramamıştır. Bunun üzerine Hasan Can'a "Seni dinlemedik amma kendimizi helâk ettik" deyip çıbanın macerasını anlatınca Hasan Can "neredeyse aklım başımdan gidiyordu" diyecektir. Bütün bu sıkıntılara rağmen Yavuz, sefer daha önce kararlaştırıldığı için geri dönmeyerek hasta olduğu halde 2 Şaban 926/Ağustos 1520 tarihinde [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye doğru yola çıkmıştır. ![I. Selim'in Yavuz Selim Camii avlusunda bulunan türbesi, Fatih, İstanbul](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/Selim_I_Tomb.jpg) *I. Selim'in Yavuz Selim Camii avlusunda bulunan türbesi, Fatih, İstanbul (Bassem, public-domain)* ![Türbesinin dıştan görünümü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Yavuz_Sultan_Selim_T%C3%BCrbesi.jpg/1280px-Yavuz_Sultan_Selim_T%C3%BCrbesi.jpg) *Türbesinin dıştan görünümü (Bjelica, CC0-1.0)* ![Yavuz'un Kahire'yi aldıktan sonra yaptırdığı madalyon. Ön yüzünde ''Selimvs Tvrcarvm Imperator (Türk İmparatoru Selim)'' yazmaktadır.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Yavuzmadalyon.jpg/1280px-Yavuzmadalyon.jpg) *Yavuz'un Kahire'yi aldıktan sonra yaptırdığı madalyon. Ön yüzünde ''Selimvs Tvrcarvm Imperator (Türk İmparatoru Selim)'' yazmaktadır. (Yamgurchi, CC-BY-SA-4.0)* Yavuz, [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu)'da 40 gün Başhekim Ahmed Çelebi tarafından tedavi edilmiş fakat yara yine de büyüyüp açılmıştır. Hareket edemeyecek kadar yorgun düşen Yavuz, tedaviden ümidini kesince Edirne'de bulunan [Veziriazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Pîrî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ile [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbealt%C4%B1_vezirleri) [Çoban Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oban_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'yı ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) [Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hain_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'yı acele yanına çağırtmış ve vasiyetini belirtmiştir. Ayrıca acele edip yetişmesi için [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) Valisi olan oğlu [Şehzade Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a haber göndermiş ancak oğlu gelmeden 926/1520 yılında 8 Şevval'i 9'una/21 Eylül'ü 22'sine bağlayan gece [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu) karargahının bulunduğu köyde ölmüştür. Sultan Selim'in vefatı, tek oğlu olan [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) Valisi [Şehzade Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) gelinceye kadar gizli tutulmuştur. Süleyman'ın 11 Şevval tarihinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) tarafına gelip [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga) ile saraya indiği haber alındıktan sonra, Selim'in vefatı ve yeni padişahın [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geldiği ilan edilmiştir. Devlet erkânı, derhal İstanbul'a gelip yeni Padişah'ı tebrik ettikten sonra Selim'in naaşı, bütün ilgililer tarafından [Edirnekapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirnekap%C4%B1) haricinde, bağlar ucunda karşılanıp, hazırlanmış bulunan tabuta konmuştur. Fâtih Sultan Mehmed Câmii'nde cenaze namazı kılındıktan sonra, o tarihlerde Mirza Sarayı denilen günümüzdeki Sultan Selim Câmii yanındaki mahalleye defnedilmiştir. Türbesi, oğlu Süleyman tarafından yaptırılmıştır.[^185] Yavuz Sultan Selim; 22 Eylül 1520'de *Aslan Pençesi* (*Şirpençe*) denilen bir çıban yüzünden öldüğünde oğluna, dolu bir hazine, güçlü bir ordu ve iç karışıklıklara son verilmiş bir devlet bırakmıştır. Kanunî Sultan Süleyman, Fatih Camii'nde babasının cenaze namazını kıldıktan sonra, onu Sultan Selim Camii avlusundaki türbeye defnettirmiştir.[^186] Osmanlı âlimi ve yazarı [Bostanzade Yahya Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bostanzade_Yahya_Efendi), Yavuz Sultan Selim için *O; *[*Arap*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar)*, *[*İran*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)*, *[*Kürdistan*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan)*, *[*Deylem*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deylem)* ülkelerinin fatihi, Türklerin *[*hakan*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)*ı, sultanların en yücesi ve şehinşahların en başta gelenidir.* der.[^187] ## Hâlifelik ![Yavuz Sultan Selim'i gösterdiği iddia edilen tartışmalı portre. Bugün birçok tarihçi, bu küpeli ve kırmızı kıyafetli resmin Şah İsmail'i veya başka bir Müslüman lideri tasvir ettiğini iddia etmektedir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Selim_I.jpg/1280px-Selim_I.jpg) *Yavuz Sultan Selim'i gösterdiği iddia edilen tartışmalı portre. Bugün birçok tarihçi, bu küpeli ve kırmızı kıyafetli resmin Şah İsmail'i veya başka bir Müslüman lideri tasvir ettiğini iddia etmektedir. (Scan from the original work Selim I from en:Wikipedia07:13, 4 Feb 2004 . . ThaGrind (12778 bytes), public-domain)* Mısır Seferi sonucunda kutsal topraklar Osmanlı hakimiyetine girmişti. 6 Temmuz 1517'de [Kutsal Emanetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Emanetler) (Emanet-i Mukaddese) denilen ve aralarında [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in hırkası, dişi, sancağı ve kılıcı da bulunan eşyaları, [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'dan Yavuz Sultan Selim'e gönderilmiştir. Yavuz Sultan Selim'in, [Ayasofya Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya)'nde yapılan bir törenle, son [Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_sultanlar%C4%B1_listesi) halifesi [III. Mütevekkil](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._M%C3%BCtevekkil)'den halifeliği devraldığı Yavuz Sultan Selim dönemindeki eserlerde yer almadığı ve daha sonra 18. yüzyılın sonlarında kaleme alınan bir yabancı eserde yer aldığı ve buradan diğer eserlere geçtiği söylenir.[^188] [Faruk Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faruk_S%C3%BCmer), *Yavuz Selim Halîfeliği Devraldı mı?* adlı makalesinde konuyu irdelemiş ve çeşitli yazarların görüşlerini sıralayarak hilafeti devralma hikâyesinin gerçeği yansıtmadığını ifade etmiştir.[^189] Bazı tarihçiler ilk halife olmadığını, daha önceki padişahların da halife unvanını kullandıklarını ve [Ayasofya Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya)'nde merasim yapılmadığını söylemişlerdir.[^190] Kutsal toprakları aldığı zaman oradaki idarecilerin kullandığı *Hakimü'l-Haremeyn* (Kutsal beldelerin hakimi) sıfatını uygun görmeyip kendini *Hadimü'l-Haremeyn* (Kutsal beldelerin hizmetkârı) ilan etmiş, Kendi deyimiyle *Hadim-i Haremeyn-i Şerifeyn* (Haremeyn-i Şerifeyn), yani [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'nin hizmetkarı unvanını devralmıştır.[^191] O dönemde halife olan [III. Mütevekkil](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._M%C3%BCtevekkil) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a taşınmış ve ömrünün sonuna kadar orada Osmanlı koruyuculuğunda, siyasi yetkiye sahip olmadan yaşamıştır. Her ne kadar [Hilâfet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) Osmanlı sultanlarına geçse de, halife sıfatı Osmanlı belgelerinde sıkça kullanılmış değildir. Hatta şaşaalı bir [elkap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lakap) kullanan [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) gibi bir sultanda dahi [halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) unvanına rastlanmaz.[^192] Resmi olarak ilk kez [Küçük Kaynarca Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile Osmanlı Padişahı, halife olarak [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) idaresine giren [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Müslümanlarının koruyucusu olarak gösterilmektedir.[^193][^194] Osmanlı'da hilafet iddialarının kurumsallaşıp oturması ancak Sultan [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) ile başlayacak ve Sultan [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) ile gelişecektir.[^195] Bazı araştırmacılar Yavuz'un kulağına küpe taktığı ve bunun [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) Seferi zamanına dayandığını iddia etmektedir. Ancak bu konuda çeşitli görüşler vardır. Bazı tarihçiler [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) mezhebinin [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) Hukukunda erkeklere caiz olmayan küpeyi ilk Osmanlı Halifesi Yavuz Sultan Selim'in takmasına ihtimal bile vermezken, bazı tarihçiler ise bunun gerçek olduğu ve bazı sebeplere dayandığını iddia etmektedir. Yavuz'un kulağına küpe taktığına inanan tarihçilerden çoğu bunun İslami bir gönderme olduğunu savunmaktadır. Bunu şöyle ifade ederler: "Yavuz, Kahire Camisi'ne girdiğinde Kahireliler ona Hakimü'l-Haremeyn sıfatını verirler ama o bu sıfatı kabul etmez ve "'Ben olsam olsam Hadimü'l-Haremeyn olabilirim" der. Bu olay üzerine o dönemde hademelerin taktığı küpeyi ister ve kulağına bu işareti, hademelerin taktığı küpeyi geçirir." Diğer bir görüşe göre ise Mısır Seferi'nde kulaklarında küpesi olan insanları görüp "Bu insanlar neden küpe takıyor?" diye sormuş ve "köle (kul) oldukları için" cevabını almış ve bunun üzerine "Biz de Allah'ın kuluyuz!" diyerek küpe takmaya başlamıştır. Bunu şöyle açıklarlar: "Taktığı küpe o dönemde köleler tarafından takılan cinstendi, o da kendisini Allah'ın kölesi, kulu olarak görüyordu bunu da kölelerin taktığı küpelerden takarak ifade etmiş oluyordu." Bu görüşe katılmayan tarihçiler ise Yavuz'un küpe takmadığını, böyle resimlerin Yavuz döneminden uzun süre sonra yapıldığını ve gerçeklik değerinin olmadığını savunmaktadır. Zira Yavuz, Mısır Seferi dönüşünde oğlu [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın süslü elbiselerini görünce, "Bre Süleyman, sen böyle giyinirsen, anan ne giysin?" dediğini biliyor ve onun şahsî hayatında sade ve süsten uzak olduğunu kaynaklardan öğreniyoruz. Yavuz, süs ve ihtişamdan hoşlanmayan bir padişahtır. Doğru olan resimlerinde, pala bıyıklar vardır; ancak küpe yoktur." Yine aynı görüşe sahip bazı tarihçilere göre ise bu küpeli resim [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'e aittir. Bu görüşün nedenini ise şöyle ifade ediyorlar: "Başında [Şii mezhebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik)nin alâmeti olan kızıl börk ve bunun üzerinde İran şahlarına mahsus taç vardır. Ayrıca küpe de Şî’a mezhebinde câiz görülmektedir."[^196][^197] ## Islahat çalışmaları ### Askeri alanda ıslahatlar [Dulkadiroğlu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin ilhakından sonra İstanbul'a dönen Sultan Selim, gerek [Çaldıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi) öncesi, gerekse [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da asker tarafından yapılan yağma, serkeşlik ve isyan hareketleri üzerine bazı tedbirler alıp derhal uygulamaya koyma zaruretini duymuştur. Askeri tam bir disiplin altına alıp [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nı ıslâh etmek amacıyla, Ocak üzerinde an'ane gereğince büyük bir nüfuzu bulunan Ocak ihtiyarlarını huzuruna çağırarak Amasya'daki itaatsizliğin müsebbiblerinin kimler olduğunu sormuştur. Bunlar, yine Ocak anlayış ve yardımlaşması gereği olarak "Cümlemüz mücrimüz, devletlû Hüdâvendigâr'dan afvumuzu reca eylerüz" diye cevap vermişlerdir. Padişahın devlet ricalini bu yolla sorguya çekmesi sonucu ortaya bir takım isimler çıkarmış; bunlardan [Kadıasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker) [Tacizade Cafer Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tacizade_Cafer_%C3%87elebi), ikinci vezir [İskender Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_%C4%B0skender_Pa%C5%9Fa) ve [Sekban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sekban)başı Balyemez Osman Ağa'nın da dahil olduğu devlet adamları isyan teşvikçileri olduklarından idam edilmiştir. Bunu müteakip Sultan Selim, [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nın ıslahı için, ihtiyarlarla anlaşıp bazı tedbirler almıştır. Buna göre, bundan böyle [Yeniçeri Ağası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri_a%C4%9Fas%C4%B1) saray tarafından, Ocak Erkân-ı Harbiyesi de saltanat makamınca tayin edilecekti. Bu suretle, yüksek kumanda heyetini, daha sıkı bağlarla saltanat makamına bağlamıştır. ### Donanma faaliyetleri [İstanbul'un fethinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) beri orada hala esaslı bir [tersane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane) yapılmamıştı. [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanından kalma, bir [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga) tersanesi ve [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'te küçük bir [tersane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane) olsa da; [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga) tersanesi bakımsızlıktan kullanılmayacak durumda, Haliç'teki ise ihtiyacı karşılayamayacak kadar küçüktü. [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nı geliştirmek isteyen Yavuz Sultan Selim, Ağustos 1518'de Edirne'ye gitmeden bu doğrultuda [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [Frenk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frenk)lerin tersanesine eş bir tersane yapılmasını emretmiştir. Bunun için [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'te önceden Bizans tersanesi olan yerde yapılması uygun görüldü. Ancak burası uzun zamandır terk edildiğinden, mezarlık olmuştu. Bu mezarlıktan tersane olacak kadar bir yer ayrıldıktan sonra çıkarılan ölü kafaları ve kemikleri uzun hendekler kazılarak oraya gömüldü. Ayrıca hendeklerin başına mezar olduğunu belirtmek için baş ve ayak uçlarına işaret konulmuştu. Böylece tersane gözleri 160'a çıkartıldı. Selim tersaneyi daha da büyüterek, [Galata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galata)'dan [Kâğıthane](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C4%9F%C4%B1thane) deresine kadar büyüterek 300 kadar inşaat tezgâhı yapmayı amaçlasa da bu amacını gerçekleştiremeden ölmüştür. Yavuz Sultan Selim zamanında devlet merkezinde kurulan [Haliç Tersanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7_Tersaneleri) Osmanlı İmparatorluğu'nun sonuna kadar kullanılmaya devam etmiştir.[^198] Donanma geliştirilmesi için hazırlıklar da aynı zamanda devam etti. Her biri 700 tonluk 150 gemi için Arap kürekçiler getirtildi. [Memlûklülerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) [Kızıldeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1ldeniz) donanmasının komutanı olan [Selman Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selman_Reis) İstanbul'a çağrıldı. Kısa zamanda İstanbul ve Gelibolu tersanelerinde 250 gemilik bir donanma hazırlandı. [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos) [Sen Jan Şövalyeleri'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri) reisi bu hazırlıkların Rodos'a yönelik olmasından korkarak savunma önlemlerini artırdı. Fakat bu donanmayı bir sefer için kullanmaya Sultan Selim'in ömrü yetmedi.[^199] ## İmar faaliyetleri ![Selimiye Camii (Şam)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Damascus_Al-_Salihiyah_-_Mosque_and_Mausoleum_of_Skeikh_Mohi_al-_Din_or_Jamai_al-_Selemi_4881.jpg/1280px-Damascus_Al-_Salihiyah_-_Mosque_and_Mausoleum_of_Skeikh_Mohi_al-_Din_or_Jamai_al-_Selemi_4881.jpg) *Selimiye Camii (Şam) (Dosseman, CC-BY-SA-4.0)* Yavuz Sultan Selim, dedesi [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) zamanında kullanılan [Haliç Tersanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7_Tersaneleri)'ni kapasite olarak arttırmıştır. [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da [Mevlevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik) [Tekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke)si'ne su getirtmiştir. [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)lerin yanında, sosyal ve ticari alanda hizmet verecek birçok bina inşa ettirmiştir. Hayatı yoğun savaşlarla geçen Yavuz Sultan Selim, Diyarbakır Fatih Paşa ve [Elbistan Ulu Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elbistan_Ulu_Camii)'ni inşa ettirmiştir. Ayrıca [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) Salihiye'de [Muhyiddin İbnü'l-Arabî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhyiddin_%C4%B0bn%C3%BC%27l-Arab%C3%AE)'ye camii ve imaret inşa ettirmiş, ayrıca [Muhyiddin İbnü'l-Arabî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhyiddin_%C4%B0bn%C3%BC%27l-Arab%C3%AE)'nin türbesini de bulup yaptırmıştır. I. Selim, 1516'da [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'a [Selimiye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selimiye_Camii_%28%C5%9Eam%29)'sini yaptırmıştır. Ayrıca [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) [Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) sırasında [Hind](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) ve [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) haritalarını da yaptıran Selim'e, [Pîrî Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis) tarafından 1513 yılında tamamlanan harita 1517 yılında [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da Pîrî Reis'in kendi tarafından sunulmuştur. Temelini attırdığı [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) Sultan Selim Camii'ni bitirmeye ömrü yetmemiş; bu eser oğlu [Kanunî Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) tarafından tamamlanmıştır.[^200][^201] Sultan Selim bunlara ek olarak 1514 yılında İstanbul'da *Yavuz Sultan Selim Cüzzamhanesi*ni yaptırmıştır.[^202][^203] ## Edebi eserleri [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve bilhassa [Farsça'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)ya çok hakim olan Selim'in, kendi el yazısı ile *Selimî* mahlasıyla yazılmış olan Farsça manzumeleri günümüzde [Topkapı Sarayı Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1) Arşivi'nde bulunmaktadır. Farsçanın yanında [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) [şiir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiir)leri de bulunan Selim'in, Farsça olan [Divân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_%28edebiyat%29)'ı 1306 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da basılmış olup, 1904 tarihinde de Alman İmparatoru [II. Wilhelm](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Wilhelm)'in emri ile [Paul Horn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paul_Horn_%28filolog%29) tarafından [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'de yeniden neşredilmiştir.[^204] ## Şah İsmail ile ilginç diyalogları Yavuz Sultan Selim, İran Seferi'ne çıkmak için 19 Mart 1514 tarihinde Edirne'den İstanbul'a hareket etmişti. Bir ay sonra Üsküdar'a geldiğinde, [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in halifelerinden olan Kılıç adında biri vasıtası ile Şah'a [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) name gönderdi. Sultan Selim, [İzmit](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmit)'ten gönderdiği hicri takvime göre 920 Safer tarihli mektubunda: Şah'ın [Müslümanlığa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) uygun olmayan hareketlerinden, mezaliminden bahis ile kendinin Müslümanlığı takviye ve mezalimi kaldırmak için faaliyete geçtiğini, yaptığı işler nedeniyle katline fetva verildiğini ve kılıçtan evvel İslamiyet'i kabul etmesi lazım geldiğini ve atlarının Safer ayında İstanbul'dan hareket ettiğini ve bizzat muharebeye hazır olacağını bildirmişti. Yavuz mektubunda şöyle diyordu: "Fitneler çıkardınız, İslam büyüklerine küfürler ediyorsunuz, bunun cezası katlidir, üzerinize geliyorum, işgal ettiğiniz [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) memleketlerini geri veriniz." Elçi Kılıç, Şah İsmail'i Hemedan'da bularak mektubu vermiş, o da muharebeye hazır olduğunu bildirmiştir. Şah'ın bu cevabı Osmanlı ordusu Erzincan'a geldiği sırada alınmıştır. [Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa) tarihine göre [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) mektubu getiren Kılıç'ı öldürtmüştür.[^205][^206] [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), muharebeye hazır olduğunu belirten mektubunda: "Er isen meydana gelsin, biz de intizardan kurtuluruz" demiş ve Yavuz'a bir kadın elbisesiyle, yaşmak yollamıştır. Yavuz bu mektuba cevabını 920 Cemaziyelevvel sonunda [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan)'dan yollamıştır. Yavuz bu mektubunda Şah İsmail er meydanına davet ediliyor ve hala kendinden bir eser olmadığı beyan ediliyordu. Şah İsmail bu mektuba cevap olarak; gerek [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) zamanındaki ve gerek kendinin Trabzon valiliğindeki dostluklarından bahsederek aradaki düşmanlığın neden ileri geldiğinin bilinmediğini, [Osmanlı Hanedanı'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Hanedan%C4%B1)yla kadim dostluklarından ötürü [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) zamanındaki gibi fena bir neticenin olmasını istemediğini beyan etmektedir. Ayrıca Yavuz'un mektubunda hakaretvari tabirlerden şikayet ile mektup yazan kâtiplerin yazılarını afyon tesiriyle yazdıkları için bir altın hokka ile afyon macunu yolladığını da mektubunda belirtmiştir. Şah İsmail'in afyon macunu yollaması yoluyla, II. Bayezid'ın afyonkeşliği sebebiyle oğlunun da babası gibi olduğu ima edilmektedir.[^207] Yavuz Sultan Selim bu ağır mektuba ağır cevap vermiştir: "Davete icabet edip uzun yolları kat ile memleketine girdik; fakat sen meydanda görünmüyorsun. Padişahların ellerindeki memleket onların nikahlısı gibidir; erkek ve yiğit olanlar kendinden başkasının ona elini dokundurtmazlar; hâlbuki bunca gündür askerimle memleketine girip yürüyorum, hala senden bir haber yok. Seni korkutmamak için askerimden 40 bin kişiyi ayırıp [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas) ile [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) arasında bıraktım; hasma mürüvvet ancak bu kadar olur. Bundan sonra da saklanıp gözükmezsen erkeklik sana haramdır, miğfer yerine yaşmak ve zırh yerine çarşaf ihtiyar eyleyip serdarlık ve şahlık sevdasından vazgeçesin." Yavuz bu mektubuyla beraber Şah İsmail'in gönderdiklerine karşılık kendinin kökenini telmihen hırka, şal, asa, misvak ve şedden (kuşak) ibaret tarikat levazımı yollamıştır. Böylece Yavuz, Şah İsmail'in dervişlikten geldiğine gönderme yapmıştır.[^208] ## Alevi katliamı iddiası Bir iddiaya göre Yavuz Sultan Selim'in talimatıyla Anadolu'da bir Kızılbaş katliamı yapılmıştır.[^209] Bazı kaynaklar bu katliamda öldürülen insanların sayısının 40 bin olduğunu ifade eder.[^210] Alevilerin öldürüldüğü görüşünü destekleyenler Yavuz Sultan Selim döneminin [şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam)ı olan Müftü El Hamza'nın 1512 tarihli [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)larla ilgili bir [fetva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetva)sını yapılan katliamların izni olduğuna inanmaktadır.[^211][^212] Bu fetvada, kızılbaşlar kâfir ve dinsiz olarak tanımlanmış, onları öldürmenin [vacip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vacip) olduğu söylenmiştir.[^213][^214] Ancak Osmanlı kaynaklarında Kızılbaş tabiri; [Safevi Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) müridleri ve Kızılbaş askeri, Kızılbaş tarafı, Kızılbaş üzerine sefere çıkmak gibi tabirler doğrudan [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) için kullanılır.[^215] ![Safevi döneminde bir Kızılbaş süvari](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/48/QIZILBASH.jpg) *Safevi döneminde bir Kızılbaş süvari (The original uploader was Murat at Fransızca Vikipedi ., public-domain)* Bazı akademisyenler ise bu iddianın gerçeklikten uzak olduğuna inanır. Tarihçi [Mustafa Akdağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Akda%C4%9F), "Yavuz Sultan Selim'in o zaman, [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F) mezhepli 40 bin kişi öldürttüğü hakkında tarihlere geçmiş bir rivayet vardır… Ancak, biz bunu pek şişirilmiş bir sayı bulmaktayız. Çünkü, bu Padişah devrine ait pek çok mahkeme defterleri hâlâ elimizdedir. Bunlar üzerinde yaptığımız araştırmalarda, bu çapta kitle idamlarına rastlayamadık. Eğer öyle kanlı bir olay geçseydi, bu defterlerde yer alması zorunluydu." diyerek bu iddiaların gerçekçi olmadığını ifade etmektedir.[^216] Sayıyı abartılı bulan bir diğer akademisyen tarihçi [Robert Mantran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Mantran) şöyle ifade eder: "Göründüğü kadarıyla, bu "büyücü avı", özellikle olaylara bulaşan tımar sahiplerini yerlerinden atmak ve bilinen elebaşları öldürmekten ibaret kaldı. 1513 ya da 1514'te olan 40 bin Alevi'nin öldürülmesi efsanesini destekleyen hiçbir kanıt yok elimizde; sayılar karşısında doğulu baş dönmesiyle alabildiğine damgalı görünüyor bu."[^217] Konu hakkında akademisyen tarihçi [Feridun Emecen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feridun_Emecen) ise şunu ifade etmektedir: “40 bin rakamının abartılı olduğu veya bir hacmi belirtmek üzere yuvarlak bir sayıyı işaret ettiği söylenebilir. Bu gibi rakamları gerçek addedip ona göre yorumlarda bulunmak doğru bir yaklaşım olmaz.” Emecen'e göre bu rakamlar doğru bile olsa o devrin imkânlarıyla bir yıl gibi kısa bir sürede ve geniş bir alanda 40 bin küsur kişinin sayımının yapılıp merkeze gönderilmesi, yargılanmaları, ardından da suçlu bulunanların defterlerinin tekrar ilgililere (hakimlere) yollanarak isimleri yazılı olanların katlinin gerçekleştirilmesi pek mümkün görünmemektedir. Emecen mahkeme kayıtlarından yola çıkarak şu sonucu çıkarmıştır: “Şah İsmail’in mektuplarıyla yakalanan Safevi halifeleri, bunlar Anadolu’nun çeşitli yerlerinde temas kurdukları tarikat şeyhlerinin bazıları ve âsi elebaşları şiddet uygulanarak katledilmiştir, fakat bunun sistemli bir “Kızılbaş Temizliğine” dönüştüğünü söylemek büyük bir yanılgıdır.”[^218] Akademisyen tarihçi [Erhan Afyoncu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erhan_Afyoncu)'ya göre ise, Yavuz Sultan Selim'in 1514 İran Seferi boyunca infazlar gerçekleştirdiği doğrudur; ancak bu infazlarda II. Bayezid döneminde etkileri yeteri kadar anlaşılamayan ve çoğalan Safevi propagandacıları ve ajanları öldürülmüştür. Bu dönemde göçebe Türkmen nüfusu karizmatik ve ilahi güçlere sahip olduğuna inanılan Şah İsmail'in vaatleriyle cezbedilmekteydi. Anadolu'da tersine bir göç hareketi başlıyor ve İç Doğu Anadolu bölgesi sınır ötesine, İran'a kayıyordu. Bu kabul edilemezdi. Göçebe Türkmenleri yerleşik hayata geçmeye zorlayan Osmanlı devlet politikasına karşılık Şah İsmail, göçebelerin başına buyruk yaşaması gerektiğini ve vergi alınamayacağını iddia ediyordu. İslamiyet'i yaşam tarzları nedeniyle yeteri kadar yaşayamayan ve yerleşik hayatı kendilerince tehdit olarak algılayan göçebe Türkmen nüfusu Şiiliğin esnek yapısını kendilerine daha uygun buluyor, propaganda böyle yapılıyordu. Ayrıca Safevilerin Şiilik'e direnen Sünnileri öldürdüğü iddiaları da İstanbul'u rahatsız ediyordu. Anadolu'daki Sünni birlik artan Şii sempatizanlarıyla büyük bir risk altındaydı. Yavuz Sultan Selim'in hedefi bu propagandayı yapanlardı ve mesele bir devlet güvenlik meselesiydi.[^219] Afyoncu'ya göre ölümler hiçbir zaman bu abartılı sayılara ulaşamazdı ve ulaşmamıştır da. 40 bin kişinin ölümü binlerce köyün ortadan kaldırılması demektir ki bu, Anadolu'nun sosyo-ekonomik ve demografik yapısının altüst olması anlamına gelir ve gizlenemezdi. Bu katliamı da sadece bir ordu yapabilirdi. Yavuz Sultan Selim'in İran Seferi kayıtlarında ordunun ilerleyişi tüm ayrıntılarıyla görülmektedir. Ayrıca Yavuz Sultan Selim'in tahta çıkışı ve Çaldıran Savaşı arasında geçen süre de böyle bir katliam için yetersiz bir süredir. Kaynakların hiçbirisinde böyle ağır bir tahribata rastlanmamaktadır. Sayılar mantıksız ve gerçek dışıdır.[^220] ## Ailesi ### Eşleri 1. [Ayşe Hafsa Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Hafsa_Sultan) - [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [Hatice Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29), [Fatma Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) ve [Hafize Sultan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hafize_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) annesi. 2. [II. Ayşe Hâtûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Hatun_%28I._Selim%27in_e%C5%9Fi%29) - [Şah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29), [Beyhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyhan_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) ve [Gevherhan Sultan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevherhan_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) annesi. *Not:* I. Selim'in dört eşi olduğu belirtilmektedir.[^221] ### Erkek çocukları 1. [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)[^222] 2. Şehzade Orhan 3. Şehzade Musa 4. Şehzade Korkut 5. Şehzade Salih[^223][^224][^225] 6. [Üveys Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cveys_Pa%C5%9Fa) *Not:* I. Selim'in, küçük yaşta ölen oğullarının olduğu bazı kaynaklarda[^226] belirtilirken, bazıları[^227][^228] bu çocukların varlığından bahsetmemektedir. Bu konuda muhtelif görüşler vardır. ### Kız çocukları 1. [Hatice Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatice_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29)[^229] (ö. 1543/44), Karadağ Sancak beyi İskender Paşa'nın eşi (ö.1515). İkinci eşinin [Pargalı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pargal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) (ö. 1536) olduğu bazı kaynaklarda iddia edilse de bu bilginin yanlış olduğunu iddia eden güçlü kaynaklar mevcuttur. 2. [ Gevherhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevherhan_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29), İsfendiyaroğlu Sultanzade Mehmed Paşa'nın (ö. 1514) eşi. [I. Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Saadet_Giray) (ö. 1538) ile evlendiği iddia edilmiştir fakat doğruluğu hakkında bir kaynak yoktur.[^230][^231] 3. [Beyhan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyhan_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) (ö. 1559), [Ferhad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferhad_Pa%C5%9Fa)'nın eşi. 4. [Fatma Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29)[^232] (ö. 1566), Mustafa Ağa (boşandı), [Kara Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Ahmed_Pa%C5%9Fa) ve Hadım İbrahim Paşa'nın eşi. 5. [Şah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29)[^233] (ö. 1572), [Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa)'nın eşi (boşandılar). [Merkez Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkez_Efendi) (ö. 1552) ile evlendiği söylenir. 6. [Hafize Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hafize_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29)[^234], (ö. 10 Temmuz 1538) [Dukakinoğlu Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dukakinz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa) (ö. 1515) ve [Çoban Mustafa Paşa'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oban_Mustafa_Pa%C5%9Fa) (ö. 1529) eşi. 7. Hanım Sultan *Not:* Kız çocuklarının sayısının 9 olduğu söylenmektedir.[^235] ## Selimnâmeler Osmanlı devleti döneminde Türk edebiyatında "*Selimname*" adı verilen I. Selim döneminin tarihini anlatan şiir ve nesir eserleri hazırlanmıştır. Selimnamelerin bazıları bu padişahın doğumundan ölümüne kadar hayatını anlatmakta, diğerleri ise sınırlı olarak hayatının belirlenmiş bir dönemini anlatmaktadırlar. Selimnameler Türkçe, Arapça ve Farsça olarak yazılmışlardır. Burada bu Selimnamelerin bir bibliyografyası verilmektedir.[^236] ### Yayımlanmış - İdris-i Bitlisi, (ed. Hicabi Kırlangıç), (2001) *Selim Şahname*, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. - Şükrî-i Bitlisî, (ed. Mustafa Argunşah), (1997) *Selim-name*, Kayseri: Erciyeş Üniversitesi Yayınları. - Şükrî-i Bitlisî, (ed. Ahmet Uğur, Mustafa Çuhadar ve Ahmet Gül), (1995),*Selim-name*, İstanbul: İsis Yayınları. - Hadidi, (ed. Necdet Öztürk), (1991) *Tevarih-i Al-i Osman (1299-1524)*, İstanbul: s.356-419. - Haydar Çelebi, "Haydar Çelebi Ruznamesi", ed. Y. Senemoğlu, İstanbul, n. d. [Friedrich Giese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Friedrich_Giese), (ed. ve tr. çev) 1922-25; "Tevarih-i Al-i Osman" as *Die altosmanischen anonymen Chroniken, 2 vols.*, Breslau, - Haydar Çelebi, (ed. Nihat Azamat), (1992) *Haydar Çelebi Ruznamesi* İstanbul, s.132-40. - Celalzade Mustafa Çelebi, (ed. Ahmet Uğur ve Mustafa Çuhadar) (!990) *Selim-name*, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. - Kemal Paşa-zâde, (ed. Şefaettin Severcan) (1996), *Tevârih-i Âl-i Osman, X. Defter*, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. - İbn Kemal (ed. Ahmet Uğur), (1987) *Tevârıh-i Âl-i Osman*, İzmir: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. - İbn Kemal (ed. Şerafettin Turan) (1991), *Tevârih-i Âl-i Osman VIII. Defter*, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. - Lütfi Paşa, (ed. K. Atık), (2001) *Tevarih-i Āl-i Osman*, Ankara:, s.197-244. - Hoca Sadeddin Efendi (ed. İsmet Parmaksızoğlu) (1992) *Tacü't-Tevarih, C.IV* (3.bas.), Eskişehir: Kültür Bakanlığı s.123-367. - Sarıca Kemal, (ed. Necdet Öztürk) *Salatin-name*, Ankara, s.168-79. - Yusuf bin Abdullāh, "Tarih-i Al-i Osman", ed. Efdal Sevinçli (1997) "Bizans Söylenceleriyle Osmanlı Tarihi: *Tarih-i Al-i Osmān*, İzmir, s.235-71. - Parmaksızoğlu, İsmet (1953), “Üsküplü İshak Çelebi ve Selimnâmesi”, *İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi*, Ç. III, Sayı 5-6 (Eylül 1951-Mart 1952), İstanbul, s.123-134. - Speiser, Marie Thérèse (1946), *Das Selimname des Sa'dî b. Abdül-Müte'âl* (ubersetzung), Zürih, - Steidl, A. (1942), "Die Wiener Handschrift des Selimî-nâme von Şükrî", *Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes*, Viyana, s.180-233. - Tekindağ, M. C. Şehabeddin (1970), "Selim-nâmeler", *İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Entitüsü Dergisi*, Sayı: 1 (Ekim 1970), İstanbul, s.197-230. - Babinger, Franz (cev. Çoskun Üçok) (1982), *Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri*, Ankara:Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayinlari. - Levend, Agâh Sırrı (1956), *Gazavât-nâmeler ve Mihaloğlu Ali Bey'in Gazavât-nâmesi*, Ankara.: ### Yayınlanmamış tezler - Belgen, Abdüsselam (1987), *Adâ'î-yi Sîrâzî ve Selîm-nâmesi* \[Araştırma, Metin ve Çeviri\], Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara \[Yayımlanmamış doktora tezi\]. - Çuhadar, İbrahim Hakkı (1988), *Sucûdî'nin Selim-nâmesi*, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri \[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi\]. - Kökoğlu, Ali (1994), *Kemal Paşa-zâde'nin Selim-nâmesi*, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri \[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi\]. - Savaş, Hamdi (1986), *İshak Çelebi ve Selim-nâmesi*, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri \[Yayımlanmamış doktora tezi\]. - Severcan, Şefâettin (1988), *Keşfî'nin Selim-nâmesi*, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri \[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi\]. - Söylenmez, Faruk (2012), Yavuz Sultan Selim'in Taht Mücadelesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı: 33 Yıl:2012/2 \[Yayımlanmış araştırma dergisi\]. ### İsmi bilinen diğer Selimnameler - İznikli Derunî'nin Muharebât-ı Selim-i Evvel bâ Şâh. \[Babinger (1982).s.61; Levend (1956) s. 33\] - Niğdeli Hakî'nin Selimnamesi \[Babinger (1982).s.61\] - Kadızade (Kebir b. Üveyz)’nin Selimnamesi \[Tekindağ (1970): s.218-219\] - Hayatî’nin Selimname ve Şahname eserleri \[Babinger (1982) s.61\] - Muhyî’nin Selimnamesi \[Tekindağ (1970): s.212\] - Seyyid Mehmed’in Selimnamesi \[Tekindağ (1970): s.229\] - Şîrî’nin Selimnamesi \[Tekindağ (1970): s.220-222\] - Şuhudî’nin Şahnamesi, \[Babinger (1982) s.61; Tekindağ (1970): s.229\] - anon. *Tarihü’s-Sultan Selim Han*: \[Levend (1956) s.32) - anon. *Kıssa-i Murarebe-i Kızılbaş*: \[Levend (1956) s.32) - anon. *Fetihname-i Diyar-ı Arab* \[Levend (1956) s.32) - Arifî’nin Selimnamesi: \[Levend (1956): s.31\] - Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi’nin Selimşahnamesi. \[Tekindağ (1970): s.226-228\] - Ali b. Muhammed el-Lahmî’nin Selimnamesi \[Tekindağ (1970): s.219-220\] - Es-Şeyh el-Muhaddis Carullah b. Fahdi’l-Mekkî’nin Selimnamesi (Tekindağ (1970): s.230\] ## Popüler kültürdeki yeri - 2011-2014 yılları arasında yayınlanan ve [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın Babası I. Selim geçmiş dönemlerde öncesini anlatılmıştır [*Muhteşem Yüzyıl*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhte%C5%9Fem_Y%C3%BCzy%C4%B1l) adlı Türk dizisinde ise Muharrem Gülmez tarafından canlandırılmıştır. - 2019 yılında [Birleşik Arap Emirlikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Arap_Emirlikleri) yapımı [*Ateş Krallıkları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ate%C5%9F_Krall%C4%B1klar%C4%B1) dizisinde I. Selim, [Suriyeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriyeliler) oyuncu Mahmud Nasr tarafından canlandırılmıştır. - 2024 yılında [TRT1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanmaya başlayan [Mehmed: Fetihler Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed%3A_Fetihler_Sultan%C4%B1) dizisinde I. Selim'in çocukluğunu Zayn Sofuoğlu canlandırmaktadır. ## Ayrıca bakınız - [Osmanlıların Roma mirası iddiası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1lar%C4%B1n_Roma_halefli%C4%9Fi_iddias%C4%B1) ## Dış bağlantılar - [Yavuz Sultan Selim Han dönemi incelemesi](http://journals.manas.edu.kg/mjsr/oldarchives/Vol01_Issue01_2001/9.pdf) , [Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zistan-T%C3%BCrkiye_Manas_%C3%9Cniversitesi) [^1]: Temel, Özcan. Şair Padişahlar. 15 Mart 2021. [^2]: Selim I - Ottoman sultan. [^3]: Bardakçı, Murat. İlter Türkmen'e düşen görev. 11 Temmuz 2012. [^4]: Ortaylı, İlber. Surre alayı Topkapı Sarayı'ndan geçiyor. 20 Nisan 2008. [^5]: Turan, Şerafettin. BAYEZİD II. [^6]: Osmanlı Hanedanı - Şecere. 2 Mayıs 2006. [^7]: Bahadıroğlu, Yavuz. Resimli Osmanlı Tarihi. Nesil Yayınları, 2021, s. 157. [^8]: Ágoston, Gábor. Encyclopedia of the Ottoman Empire. Facts On File, 2009. [^9]: Emecen, Feridun M.. Yavuz Sultan Selim. Kapı Yayınları, 2016. [^10]: Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 149. [^11]: Sevim, Ali. Türkiye Tarihi II: Osmanlı Dönemi (1300-1566). Türk Tarih Kurumu, 1991, s. 339-340. [^12]: Savory, Roger. Studies on the History of Ṣafawid Iran. Variorum Reprints, 1987, s. 41. [^13]: Orkan, Semra. Zamanının İskender'i: Yavuz Sultan Selim. 21 Eylül 2019. [^14]: Kutsal Emanetler'in Topkapı Sarayına Toplanması. [^15]: Küçükaşçı, Mustafa S.. Yavuz Sultan Selim ve Kutsal Emanetler. Üsküdar Kültür, Sanat ve Medeniyet Dergisi, 2017. [^16]: Yavuz Sultan Selim Kimdir?. 15 Şubat 2022. [^17]: Emecen, Feridun. SÜLEYMAN I. [^18]: Ágoston, Gábor. Encyclopedia of the Ottoman Empire. Facts On File, 2009. [^19]: Taagepera, Rein. Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia. 1 Eylül 1997, s. 475-504. [^20]: Finkel, Caroline. Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire. Basic Books, 13 Şubat 2006, s. 110-111. [^21]: Finkel, Caroline. Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire. Basic Books, 13 Şubat 2006, s. 110-111. [^22]: Şimşirgil, Ahmet. Kayı 3: Haremeyn Hizmetinde. Timaş Yayınları, 30 Kasım 2013. [^23]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^24]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^25]: Dijkema, F.TH. The Ottoman Historical Monumental Inscriptions in Edirne. BRILL, 1977, s. 32. [^26]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^27]: Emecen, Feridun M.. İmparatorluk Çağının Osmanlı Sultanları-1. İsam Yayınları, 2018. [^28]: Emecen, Feridun M.. İmparatorluk Çağının Osmanlı Sultanları-1. İsam Yayınları, 2018. [^29]: Emecen, Feridun M.. İmparatorluk Çağının Osmanlı Sultanları-1. İsam Yayınları, 2018. [^30]: Kılıç, Remzi. Trabzon Valisi Şehzade Selim ve Faaliyetleri. 18 Eylül 2015. [^31]: Kılıç, Remzi. Trabzon Valisi Şehzade Selim ve Faaliyetleri. 18 Eylül 2015. [^32]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^33]: Hilafet Tahtının Sultanı: Yavuz Sultan Selim. 22 Eylül 2019. [^34]: Çetinkaya, Nihat. Kızılbaş Türkler: Tarihi, Oluşumu ve Gelişimi. Kripto Yayınları, 2011, s. 464, 472. [^35]: Çadırdan Saraya, Saraydan Sürgüne Osmanlı. 2007, s. 164. [^36]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^37]: Celâlzade, Mustafa Çelebi. Selim-nâme. Kültür Bakanlığı, 1990, s. 447. [^38]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^39]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^40]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^41]: Çetinkaya, Nihat. Kızılbaş Türkler: Tarihi, Oluşumu ve Gelişimi. Kripto Yayınları, 2011, s. 464, 472. [^42]: İnal, Halil İbrahim. Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. Nokta Kitap, 2007, s. 176, 179. [^43]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^44]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^45]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^46]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^47]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^48]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^49]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^50]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^51]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^52]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^53]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^54]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^55]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^56]: Karışdıran Muharebesi (1511). Harp Tarihi, 23 Aralık 2021. [^57]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^58]: Hammer, Joseph Von. Büyük Osmanlı Tarihi. 2010, s. 380. [^59]: Öztuna, Yılmaz. Yavuz Sultan Selim. Babıali Kültür Yayıncılığı, 2006, s. 39. [^60]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^61]: Koçak, Yunus. Yeniçeriliğe İlk İntisap Edenler. 11 Ocak 2012. [^62]: Koçak, Yunus. Yeniçeriliğe İlk İntisap Edenler. 11 Ocak 2012. [^63]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^64]: Emecen, Feridun M.. Yavuz Sultan Selim. Kapı Yayınları, 2016. [^65]: Öztuna, Yılmaz. Yavuz Sultan Selim. Babıali Kültür Yayıncılığı, 2006, s. 39. [^66]: Kılıç, Remzi. Trabzon Valisi Şehzade Selim ve Faaliyetleri. 18 Eylül 2015. [^67]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^68]: Hammer, Joseph Freiherr von. Osmanlı Tarihi. MEB Yayınları, 1997, s. 385. [^69]: Bahadıroğlu, Yavuz. Resimli Osmanli Tarihi. Nesil Yayınları, 2021, s. 131-157. [^70]: Turan, Şerafettin. BAYEZİD II. [^71]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^72]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^73]: Yavuz Babasını Öldürttü Mü? İddiaların Kaynağı Ne?. Harp Tarihi, 25 Mayıs 2022. [^74]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^75]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi: II. cilt, İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1975. [^76]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi: II. cilt, İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1975. [^77]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi: II. cilt, İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1975. [^78]: Emecen, Feridun. KORKUT, Şehzade. [^79]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^80]: İnal, Halil İbrahim. Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. Nokta Kitap, 2007, s. 176-179. [^81]: Mumcu, Ahmet. Osmanlı Devleti'nde Siyaseten Katl. Phoenix, 2007, s. 96. [^82]: Kurtboğan, Deniz. Yavuz Sultan Selim'in Taht Mücadelesi. 31 Ekim 2020, s. 3032-3061. [^83]: Osmanlı Hukukunda Kardeş Katli ve Kardeşlerini Öldürten Padişahlar. 5 Eylül 2022. [^84]: Allouche, Adel. Osmanlı-Safevi İlişkileri: Kökenleri ve Gelişimi. Anka Yayınları, 2001, s. 63. [^85]: Allouche, Adel. Osmanlı-Safevi İlişkileri: Kökenleri ve Gelişimi. Anka Yayınları, 2001, s. 64. [^86]: Allouche, Adel. Osmanlı-Safevi İlişkileri: Kökenleri ve Gelişimi. Anka Yayınları, 2001, s. 64. [^87]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 306. [^88]: Gündüz, Tufan. Son Kızılbaş: Şah İsmail. Yeditepe Yayınları, 2010, s. 117. [^89]: ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ. Encyclopaedia Iranica. [^90]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 306. [^91]: Gündüz, Tufan. SAFEVÎLER. [^92]: Gündüz, Tufan. SAFEVÎLER. [^93]: Gündüz, Tufan. SAFEVÎLER. [^94]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 422-426. [^95]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 424-425. [^96]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 424-425. [^97]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 424-425. [^98]: Finkel, Caroline. Osman's Dream. Google Books, 4 Nisan 2023. [^99]: Yıldırım, Rıza. Turkomans Between Two Empires: The Origins of the Qızılbash Identity in Anatolia (1447-1514). Bilkent University, 2008, s. 426. [^100]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^101]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^102]: Altınay, Ahmet Refik. Osmanlı Zaferleri. Timaş Yayınları, 1996. [^103]: Finkel, Caroline. Osman's Dream. John Murray Press, 19 Temmuz 2012. [^104]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^105]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^106]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^107]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^108]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^109]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^110]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^111]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^112]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethi'nden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 260-261. [^113]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^114]: Lamartine, Alphonse de. Osmanlı Tarihi. Toker Yayınları, 1991. [^115]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^116]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^117]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^118]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^119]: Yavuz Sultan Selim. Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 22 Aralık 2016. [^120]: Altınay, Ahmet Refik. Osmanlı Zaferleri. Timaş Yayınları, 1996. [^121]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^122]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^123]: Gündüz, Tufan. Son Kızılbaş: Şah İsmail. Yeditepe Yayınları, 2010. [^124]: McCaffrey, Michael J.. ČĀLDERĀN. Encyclopædia Iranica, 1990. [^125]: Çaldıran Muharebesi (1514). Harp Tarihi, 9 Şubat 2022. [^126]: McCaffrey, Michael J.. ČĀLDERĀN. Encyclopædia Iranica, 1990. [^127]: Çaldıran Muharebesi (1514). Harp Tarihi, 9 Şubat 2022. [^128]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^129]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^130]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^131]: Ercan, Yavuz. Yavuz Sultan Selim Dönemi, Osmanlı Tarihi 5, Ankara, 2002 [^132]: Bostanzâde Yahyâ Efendi, Tuhfetü'l-ahbâb: Târîh-i Sâf, Milliyet Yayınları, s. 85. [^133]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^134]: Baylan, Zivar Hüseynli. XVI. Yüzyıl Safevî Kaynaklarındaki Türk Kimliğine Dair Bir İnceleme, s. 114. [^135]: Lockhart, Laurence. Safevi Döneminde İran Ordusu. 2016. [^136]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Büyük Osmanlı Tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 233-248. [^137]: Özbek, Yıldıray. Şükrî-i Bitlisî Selimnâmesi Minyatürleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2004. [^138]: Minyatürler ile Yavuz Sultan Selim. 19 Şubat 2022. [^139]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^140]: Housley, Norman. The Later Crusades, 1275-1580: From Lyons to Alcazar. Oxford University Press, 1992, s. 120. [^141]: İnce, Yunus. Osmanlı Devleti'nde Barutun ve Ateşli Silahların Kullanımının Yaygınlaşması, s. 511-512. [^142]: Kılıç, Remzi. Tarih: Türk Dünyası Tarih ve Kültür Dergisi. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2000, s. 38. [^143]: Hammer, Joseph Freiherr von. Osmanlı Tarihi. MEB Yayınları, 1997. [^144]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^145]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^146]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^147]: Gündüz, Tufan. Şah İsmâil. [^148]: Gündüz, Prof. Dr. Tufan. Çaldıran'da duran fırtına: Şah İsmail. 25 Mart 2022. [^149]: Gündüz, Tufan. Son Kızılbaş: Şah İsmail. Yeditepe Yayınları, 2010, s. 255. [^150]: Savory, Roger Mervyn. Studies on the History of Safavid Iran. Variorum Reprints, 1987, s. 93. [^151]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^152]: Ekhtiari Charoymaghi, Masoumeh. Venedik ve Safevî Kaynaklarına Göre Çaldıran Savaşı. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 2021. [^153]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^154]: Özoğlu, Hakan. Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries. SUNY Press, 12 Şubat 2004, s. 47-49. [^155]: Özcan, Abdulkadir. İDRÎS-i BİTLİSÎ. [^156]: Varlık, Mustafa Çetin. Çaldıran Savaşı. [^157]: Yavuz Sultan Selim Savaşları (1512-1520). Harp Tarihi, 15 Mart 2022. [^158]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^159]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^160]: Yavuz Sultan Selim - Osmanlı Ordusunda Yeniçeri İsyanı. 8 Ağustos 2011. [^161]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^162]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^163]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^164]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^165]: Emecen, Feridun. SELİM I. [^166]: Muhteşem Zaferler, Timaş Yayınları, 2009, s. 22. [^167]: Prof.Dr. Mehmet Bayraktar Kutlu Müderris İdris-i Bitlisi Biyografi Net Yayınları ISBN 975-00394-7-5 [^168]: http://www.enfal.de/starih45.htm Son bakılma tarihi:20 Kasım 2008. [^169]: Osmanlı Tarihi. 2008, s. 107. [^170]: Sakaoğlu, N. (1999), Bu Mülkün Sultanları. İstanbul, Oğlak Yayınları s.123. ISBN 975-329-299-6 [^171]: s.123 [^172]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^173]: enfal.de Son bakılma tarihi:20 Kasım 2008. [^174]: s.123 [^175]: Sakaoğlu, N. (1999), Bu Mülkün Sultanları. İstanbul, Oğlak Yayınları s.123. ISBN 975-329-299-6 [^176]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^177]: enfal.de. [^178]: enfal.de. [^179]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^180]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^181]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^182]: enfal.de. [^183]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^184]: Sakaoğlu, N. (1999), Bu Mülkün Sultanları. İstanbul, Oğlak Yayınları s.123. ISBN 975-329-299-6 [^185]: enfal.de. [^186]: Sakaoğlu, N. (1999), Bu Mülkün Sultanları. İstanbul, Oğlak Yayınları s.123. ISBN 975-329-299-6 [^187]: Bostanzade Yahya, Duru Tarih, haz. Necdet Sakaoğlu. Alfa Yayınları, s. 62. [^188]: İslam Ansiklopedisi, cilt: 17, sayfa: 546 [^189]: Yavuz Selim Halîfeliği Devraldı mı?. Belleten, Aralık 1992. [^190]: İlber Ortaylı, 19:40 vd. https://www.youtube.com/watch?v=LyQjFyR1au4 [^191]: Dr. Aybars Pamir. Osmanlı Egemenlik Anlayışında Senedi İttifak'ın Yeri. Yıl 2004 C.53 Sa.2 sayfa.61-82. Tam metin [^192]: Ortaylı, İlber. Batılılaşma Yolunda s.140,150. ISBN 978-9944-86-007-9 [^193]: s.150 [^194]: Mustafa Oral. Ulusal Bağımsızlık Savaşı Yıllarında Türkiye'de Hilafet ve Saltanat Sorunu s.158 Tam metin [^195]: s.150 [^196]: Prof. Dr. Ahmed Akgündüz, Doç. Dr. Said Öztürk. Bilinmeyen Osmanlı s.147 ISBN 975-7268-28-3 [^197]: http://malumat.wordpress.com/2007/04/14/yavuz-sultan-selim-kupe-takti-mi/ Son bakılma tarihi:20 Kasım 2008. [^198]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^199]: Sakaoğlu, N. (1999), Bu Mülkün Sultanları. İstanbul, Oğlak Yayınları s.123. ISBN 975-329-299-6 [^200]: enfal.de. [^201]: Cemal Göçmen. Universal Transverse Mercator ve Lambert'in Açı Koruyan (Konform) Projeksiyonu Hakkında Eleştirel Bir Derleme. MTA Dergisi, 134, 41-58, 2007. Tam metin [^202]: Yusuf Öztürk. Türkiye'de Sağlık Hizmetleri Tam metin [^203]: İstanbul (Türkçe). 2007, s. 86. [^204]: enfal.de. [^205]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^206]: http://ozturkler.com/data/0004/0004_107.htm Son bakılma tarihi:20 Kasım 2008. [^207]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^208]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^209]: http://www.alevi.dk/ENGELSK/THE_ALEVI_OF_ANATOLIA.pdf Son bakılma tarihi:20 Kasım 2008. [^210]: Müneccimbaşı Ahmet Dede. Müneccimbaşı Tarihi (Sahaif-ül-ahbar fî Vekayi-ül-a'sâr). Arapça aslından Türkçeleştiren: İsmail Erünsal; Tercüman 1001 Temel Eser No 37. 2. Cilt. İstanbul: Tercüman Yayınları, 1974, s. 457 [^211]: MC Şehabeddin Tekindağ. Yeni Kaynak ve Vesîkaların Işığı Altında Yavuz Sultan Selim'in İran Seferi İ.Ü.Ed.Fak. Tarih Dergisi sayı 22 s.17. 1968 [^212]: Gülağ Öz. İslamiyet Türkler ve Alevilik. s. 188, 1999 Ankara ISBN 975-7059-02-1 [^213]: MC Şehabeddin Tekindağ. Yeni Kaynak ve Vesîkaların Işığı Altında Yavuz Sultan Selim'in İran Seferi İ.Ü.Ed.Fak. Tarih Dergisi sayı 22 s.17. 1968 [^214]: Gülağ Öz. İslamiyet Türkler ve Alevilik. s. 188, 1999 Ankara ISBN 975-7059-02-1 [^215]: Tufan GÜNDÜZ, Kızılbaşlar Osmanlılar Safevîler, 2. baskı, sayfa: 110-112 [^216]: Prof. Mustafa Akdağ, Türkiye'nin İktisadi ve İçtimai Tarihi, 2.cilt, Tekin Yay., 1979, s. 154 [^217]: Robert Mantran, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi I/Osmanlı Devletinin Doğuşundan XVIII. Yüzyılın Sonuna Cem Yay. 1995, s. 173 ISBN 975-406-562-4 [^218]: [Feridun Emecen, Yavuz Sultan Selim, Yitik Hazine Yay., 2010 s.110] [^219]: Erhan AFYONCU, Sorularla Osmanlı İmparatorluğu, "Yavuz Sultan Selim" maddesi [^220]: Erhan AFYONCU, Sorularla Osmanlı İmparatorluğu, "Yavuz Sultan Selim" maddesi [^221]: Oğuz Çetinoğlu Kırım Hanlığı Kronolojisi (Beşinci bölüm). Bahçesaray Dergisi, 35. sayı. Eylül - Ekim 2012 . s.17. ISSN-1304-7744 . Tam metin [^222]: Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu. [^223]: KESKİN, Özkan Özer. TRABZON GÜLBAHAR HATUN (HATUNİYE) VAKFI’NA AİT YAPILAR VE SUNDUĞU HİZMETLER. 29 Nisan 2021, s. 473-508. [^224]: Bostan, M. Hanefi. Yavuz Sultan Selim İn Şehzâdelik Dönemi (1487-1512). 1 Mayıs 2019, s. 1-86. [^225]: Usta, Veysel. ŞEHZADE SÜLEYMAN’IN (KANUNİ) TRABZON’DA DOĞDUĞU EV MESELESİ. 21 Mart 2019, s. 397-414. [^226]: Yavuz Sultan Selim. Osmanlı Araştırmaları Vakfı. osmanli.org.tr Son erişim tarihi:25 Ocak 2009. [^227]: Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı. s.233-248. ISBN 975-6945-11-7 ISBN 975-6945-13-3 [^228]: Zirvede Tek Başına. 2009, s. 4. [^229]: Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu. [^230]: Gayworonsky.Lords of Two Continents, Volume 1, Kiev-Bakhchisaray, 2007 p. 96 [^231]: Zaytsev, Ilya (2006), "The Structure of the Giray Dynasty (15th-16th centuries): Matrimonial and Kinship Relations of the Crimean Khans", Kinship in the Altaic World: Proceedings of the 48th Permanent International Altaistic Conference, Moscow 10-15 July 2005, Otto Harrassowitz Verlag, p. 341, ISBN 3447054166, Only two instances concerning the Ottomans are noted. Ayshe (daughter of Mengli-Giray I) was married to şehzade and governor of Kefe Mehmed, and to his brother Selim I later on (917/1511). Sultan Selim's daughter was married to Saadet-Giray. [^232]: Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu. [^233]: Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu. [^234]: Osmanlı Padişahları. Türk Tarih Kurumu. [^235]: Oğuz Çetinoğlu Kırım Hanlığı Kronolojisi (Beşinci bölüm). Bahçesaray Dergisi, 35. sayı. Eylül - Ekim 2012 . s.17. ISSN-1304-7744 . Tam metin [^236]: Selimnameler hakkında çok ayrıntılı bir sıralama Mustafa Argunşah'ın şu makalesinde verilmektedir. Mustafa Arguntaş (2009), "Türk Edebiyatında Selimnameler", Turkish Studies C.4/8 Sonbahar 2009.