# I. İzzeddin Keykâvus > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0zzeddin_Keyk%C3%A2vus > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: I. İzzeddin Keykâvus, https://tr.wikipedia.org/wiki/I._%C4%B0zzeddin_Keyk%C3%A2vus (CC-BY-SA-4.0) - **Veraset:** Türkiye Selçuklu Sultanı - **Hüküm süresi:** 1211 – 1220 - **Önce gelen:** I. Gıyaseddin Keyhüsrev - **Sonra gelen:** I. Alaeddin Keykubad - **Eşi:** Devlet Raziye Hatun; Selçuk Hatun (Fahreddin Behramşah'ın kızı) - **Tam ismi:** İzzeddin Keykavus bin Keyhüsrev - **Hanedan:** Selçuklu Hanedanı - **Babası:** I. Gıyaseddin Keyhüsrev - **Doğum tarihi:** 6 Kasım 1180 - **Ölüm yeri:** Sivas - **Defin yeri:** Şifaiye Medresesi, Sivas - **Dini:** Sünni İslam **I. İzzeddin Keykâvus** ([Eski Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Anadolu_T%C3%BCrk%C3%A7esi): ; 6 Kasım 1180 - 7 Ocak 1220), 1211-1220 yılları arasında hüküm süren [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)'nin [9. sultanıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_sultanlar%C4%B1_listesi). Babası [I. Gıyâseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'in [Alaşehir Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir_Muharebesi)'nde ölmesinin ardından devlet adamlarının desteğiyle tahta çıktı. Saltanatının ilk yılında kendisine karşı taht iddiasıyla isyan eden kardeşi [Alâeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad)'ı [Ankara Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Kalesi)'nde kuşatarak mağlup etti ve merkezi otoriteyi sağladı. Sultanın dış politikası, deniz limanlarını ele geçirerek ticari yolları güvence altına almak ve Hristiyan komşular üzerinde Selçuklu nüfuzunu pekiştirmek odağında gelişti. En önemli askeri başarısını 1214 yılında gerçekleştirerek [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'in en stratejik liman kenti olan [Sinop'u fethetti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) ve [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu vergiye bağladı. Güneyde ise [Hristiyan Frankların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Franklar) eline geçen [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya)'yı karadan ve denizden kuşatarak geri aldı, ardından [Kilikya Ermeni Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilikya_Ermeni_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerine sefere çıkarak onları tabiiyet altına aldı. [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) ve [Kıbrıs Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile ticari imtiyaz antlaşmaları imzalayarak [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) ve Karadeniz ticaret akışını doğrudan Selçuklu limanlarına çekmeyi başardı. Saltanatının son döneminde doğu ve güneydoğu sınırlarında hegemonya kurmak amacıyla büyük bir askeri sefere girişti. [Artukluları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi) mağlup ederek tabiiyeti altına aldı, ardından [Eyyûbîlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler) Halep kolu üzerine sefere çıktı; ancak Eyyûbî meliki [Eşref Musa](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fref_Musa)'nın Selçuklu öncü kuvvetlerini yenilgiye uğratması sonucu harekâtı yarıda keserek geri çekildi. Kültürel ve idari alanda büyük izler bırakan Keykâvus, fethettiği [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'ta büyük bir imar hareketi başlatarak şehri bir Türk-İslam merkezi haline getirdi. En kalıcı mimari eseri olarak, 1217 yılında [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas)'ta inşa ettirdiği ve dönemin en gelişmiş tıp merkezlerinden biri olan [Şifaiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eifaiye_Medresesi) öne çıkmaktadır. Ömrünün son yıllarında [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) üzerine sefer hazırlıkları yaptığı sırada, yakalandığı [verem hastalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Verem) nedeniyle 1220 yılının Ocak ayında [Viranşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viran%C5%9Fehir)'de öldü. Naaşı Sivas'a getirilerek Şifaiye Medresesi'ndeki kendi adına yapılan türbeye defnedildi. ## Yaşamı ### Çocukluk ve gençlik yılları [I. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'ın büyük oğludur. Çocukluk, gençlik yılları ve meliklik hayatına ilişkin fazla bilgi bulunmaz. Babası [I. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'in tahttan indirilmesinden sonra babası ile birlikte uzun seyahatlere katıldı, sonunda babası ve kardeşi [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) ile beraber [Dördüncü Haçlı Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC_Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferi) öncesine kadar (1200 - 1204 arası) İstanbul'da [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda kaldı. Bu sırada eğitimi ile [Seyfeddin Ayaba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyfeddin_Ayaba) ilgilenmişti.[^1] [II. Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._S%C3%BCleyman_%C5%9Eah)'ın ölümü üzerine tekrar sultan olmak üzere [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya doğru harekete geçen babası, geçişine izin vermeyen [İznik İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [I. Theodoros Laskaris](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Theodoros) ile anlaşma yaparak Ladik, Honas ve bazı kaleleri bırakmayı kabul edip; kaleler teslim edilene kadar onu kardeşi Alaeddin Keykubad ile rehin bıraktı. İki kardeş, bir süre İznik de tutsak olarak kalsa da daha sonra [Hacib Zekeriya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hacib_Zekeriya)'nın yardımı ile kaçarak Anadolu'ya geçtiler. Izzeddin Keykavüs, babasının Sultanlığı sırasında [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) melikliğine atandı. Melikliği sırasında babasının hocası Mecdüddin İshak idarî işler ve öğrenimini tamamlama konusunda kendisine yardımcı olmuş;[^2] 6 yıl sonra babasının [Alaşehir Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir_Muharebesi)'nde ölümü üzerine 1211'de tahta çıkmıştır. ### Tahta Çıkışı ve Alaaddin Keykubad ile mücadelesi Yenilgi ile sonuçlanan Alaşehir Muharebesi'nden sonra Selçuklu komutanları Sultanın cenazesini bile almadan Konya'ya dönmek zorunda kaldılar. Seyfeddin Ayaba ve bazı komutanlar esir düşmüştü. Konya'da toplanan devlet ileri gelenleri İzzeddin Keykavüs'ün tahta çıkmasının uygun olacağına karar verdi. Keykavüs, üç gün yas tuttuktan sonra [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'ye gitti. Biat, yas ve tahta çıkma törenleri Kayseri'de yapıldı. Konya'ya hareket edeceği sırada kardeşi Tokat Meliki Alâeddin Keykubad saltanat davasıyla ortaya çıkarak şehri kuşattı. Erzurum Meliki Mugīsüddin Tuğrul Şah ile Ermeni Kralı [I. Levon](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Levon) da kuşatmaya katılmıştı. İzzeddin Keykavüs, Kayseri subaşısı Celâleddin Kayser'i para ve değerli hediyelerle Ermeni Kralı I. Levon'a gönderdi.[^3] Kendisine para ve tahıl ile Luluva (Ulukışla), Ereğli ve Lârende (Karaman) kaleleri teklif edildi. Teklif kabul eden Levon'un ittifaktan ayrılıp ülkesine dönmesinden sonra Mugisüddin Tuğrul Şah da kardeşi el-Melikü'l-Eşref'in ülkesine saldırmak üzere olduğunu öğrenip Erzurum'a döndü. Keykubad kuşatmayı kaldırıp [Ankara Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Kalesi)’ne sığındı. Orduyu Konya ovasında toplayıp Ankara’ya sefere çıkan Keykavus, şehri kuşattı. Kuşatma, 1213 ilkbaharına kadar devam etti. Keykubad, kalede erzağın azalması üzerine kendisi ve kale halkının canına dokunulmaması şartıyla teslim oldu. Kale halkına dokunulmadı; Keykubad ise Malatya yakınlarındaki Minşâr Kalesi’ne hapsedildi. Keykâvus onu öldürmek istediyse de hocası Mecdüddin İshak buna engel oldu.[^4] ### Fetihleri I. İzzeddin Keykavus, kardeşi [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad)’ı etkisiz hale getirip iktidarını sağlamlaştırdıktan sonra bütün dikkatini [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da ticaretin canlandırılmasına verdi. Kıbrıs Krallığı’yla bir anlaşma yaparak iki ülke arasındaki ticareti serbest hale getirdi. Mısır ve Suriye’den gelen Güney-Kuzey ticaret yolu, Karadeniz’de [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop) ve [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun) limanlarına ulaşıp karşı sahildeki [Sudak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudak) limanına geçerek kuzeydeki kürk yolu ile birleşmekteydi. Samsun, Gıyaseddin Keyhüsrev devrinde fethedilmişti. Keykavus, planlı fetih politikası sonucu kuzey ticaret yolunu açmak için [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'u [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ndan aldı (1214). Keykavus’ün ani bir baskınla kuşattığı Sinop, [İznik İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında mücadele konusu idi. Trabzon İmparatoru [Aleksios Komnenos](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Aleksios_%28Trabzon_imparatoru%29)'un bir av sırasında pusuya düşürülerek Anadolu Selçukluları tarafından esir edilmesi şehrin teslim alınmasında çok faydalı oldu. Sinop’un fethi ile Trabzon merkezli Komnenos Hanedanı Selçuklulara bağlandı ve 1243’teki [Kösedağ yenilgisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6seda%C4%9F_Muharebesi)ne kadar bağlı kaldı. Zafer, komşu devletlere ve [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) halifesine fetihnamelerle iletildi. Sultan, bu başarı nedeniyle "*Es-sultânü’l-gālib*" ünanını aldı. Sefere katılan beylerden Simre Valisi Bedrüddin Ebu Bekir Sinop Valisi ve komutanı olarak atandı. Ermeni kralı Levon, Keykavüs ile Keykubad arasındaki taht mücadelesi sırasında kendisine bırakılan Luluva (Ulukışla), Ereğli ve Lârende (Karaman) kalelerini yönetemeyeceğini anlamış; [Hospitalier Şövalyeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri)ne vermek istiyordu. Keykavus Sinop’un fethinden sonra düzenlediği seferle bu kaleleri ele geçirdi ve Antalya’ya yöneldi. Keykavus ile Keykubad arasındaki taht mücadelesi sırasında Antalya’nın Hristiyan halkı ayaklanmış, Selçuklu muhafızlarını öldürüp şehre hâkim olmuşlardı (1212). 24 Aralık 1215’te şehir karadan ve denizden kuşatıldı. Sultan, bir aylık kuşatmadan sonra teslim olan şehre büyük bir törenle girerek tahtına oturdu. Antalya’nın fethiyle Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykavus ilk kez “*Sultanü’l-bahreyn/iki denizin sultanı*” unvanını kullandı. Şehirden kaçan halk bir fermanla geri davet edildi. Antalya'nın 1216'da ikinci kez fethi ile Akdeniz ve Karadeniz de iki önemli limanın Türklerin eline geçmesini sağladı. Sultan, Güney ticaret yolunu engelleyen Kilikya Ermeni Kralı [I. Levon](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Levon)'un Haçlılarla arasının açılmasını fırsat bilerek sefere çıktı; 1216 yılı baharında Maraş üzerine hareketle Yabanlu ovasında ordugâh kurdu. Keban Kalesi önünde yapılan savaşta Ermeni ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Ermeni prensi ile 1218 yılında anlaşma yapıldı. Ermeniler Selçuklular'a tabi olmayı, vergi vermeyi, bazı sınır kalelerini iade etmeyi kabul etti. Sultan da [Sis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kozan) Kalesi'ni vereceğini açıkladı. Bu sefer sayesinde Anadolu-[Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ticaret yolu güvence altına alındı; [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu), ticaret kervanlarının merkezi durumuna geldi. ### Suriye seferi 1216 da, önemli bir ticari kavşak olan ve [Eyyûbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler)'in elindeki [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'i almak için, [Selahaddin Eyyubi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selahaddin_Eyy%C3%BBb%C3%AE)'nin büyük oğlu Melik Efdal ile ittifak kurarak bu bölgedeki toprakların paylaşımı konusunda anlaştı. Başlangıçta bazı kaleler alınsa da Melik Efdal'ın taraf değiştirmesi ve ordusundaki emirlere olan güvensizlik nedeniyle harekâtı yarıda keserek geri döndü (bu sefer sonrası Elbistan'a döndüğünde, güven duymadığı çoğunluğu [gulam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gul%C3%A2m) kökenli emirleri bir eve doldurarak yaktırdığı rivayet edilir). ## Ölümü I. İzzeddin Keykavus, ikinci kez [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) üzerine sefer hazırlığı yaptığı sırada [vereme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Verem) yakalandı. [Erbil Hükümdarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erbil) [Muzafferüddin Gökbörü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muzaffereddin_G%C3%B6kb%C3%B6ri), Diyarbakır Hükümdarı Melik Salih, Mardin Hükümdarı [Artuk Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuk_Arslan)'ın kendisini metbu tanımış; Büveysir'de birleşen müttefikler Selçuklu ordusunu beklemekteydi.[^5] Hastalığı artan sultan, hekimlerin tavsiyesine uyularak havasının ve suyunun iyi geleceği ümidiyle Malatya yakınında [Viranşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viran%C5%9Fehir)'e götürüldü. Çok geçmeden orada öldü (1220) ve Sivas'ta 1217'de yaptırdığı [Darüşşifa'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eifaiye_Medresesi) türbesine gömüldü. Ölümüyle yerine kardeşi [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) sultan oldu. (I. Alaeddin Keykubat'ın Sultan olmasının, ölüm döşeğinde iken İzzeddin Keykavus'un, oğlu olmadığından, Kezirkerp kalesinde tutuklu olan Aleaddin Keykubad'ı çağırtarak varis ilan ettiği ya da aynı gerekçe ile ümera'nın Aleaddin Keykubad'ı serbest bırakması nedeniyle olduğu yönünde iki görüş vardır). ## Ailesi **Eşleri** 1. [Devlet Raziye Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_Raziye_Hatun) –[Danişmendli](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2ni%C5%9Fmendliler_Beyli%C4%9Fi) [Nizameddin Yağıbasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2meddin_Ya%C4%9F%C4%B1basan) oğlu Muzefferüddin Mahmud'un kızıdır.[^6] 2. Selçuk Hatun– [Mengücekliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meng%C3%BCcekliler) Erzincan Meliki Fahreddin Behramşah'ın kızıdır.[^7] Annesi [Selçuklu hanedanından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) olduğu için kızına “Selçuk Hatun” denilmiştir.[^8] ## Unvanları - Sultanü'l Galip 1214 Sinop'un Fethi - Sultanü'l Bahreyh 1216 Antalya'nın Fethi ## Yaptırdığı eserler - ? Malatya Ulu cami - ? Malatya Hekim han - 1213-14 Burdur Evdir han - 1217 [Sivas Darüşşifası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eifaiye_Medresesi) [^1]: Uyumaz, Emine. Türkiye Selçuklu Devleti’nde Atabeglik Müessesesi. Prof. Dr. Işın Demirkent Anısına, Dünya Yayıncılık, 2008. [^2]: Sümer, Faruk. Keykâvus I. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 25 Yıl 2002. [^3]: Sümer, Faruk. Keykâvus I. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 25 Yıl 2002. [^4]: Sümer, Faruk. Keykâvus I. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 25 Yıl 2002. [^5]: Yinanç, Refet. Sivas Abideleri ve Vakıfları. Vakıflar Dergisis Sayı 22, Yıl 1991. [^6]: GÜNDÜZ KÜSKÜ, Sema. Hanedan Kadınları: Anadolu Selçuklu Devleti ve Aydınoğlu Beyliği Zamanı. Ege Yayınları. [^7]: ÇITAK, Mesut. FAHREDDİN BEHRAMŞAH’IN KİŞİLİĞİNİN TÜRKİYE SELÇUKLU-MENGÜCEKLİ İLİŞKİLERİNE TESİRİ. Erzincan Valiliği Yayınları, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yayınları, 2020. [^8]: SÜMER, Faruk. MENGÜCÜKLÜLER. TDV İslâm Ansiklopedisi.