# Hrayr Tjohk

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hrayr_Tjohk
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hrayr Tjohk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hrayr_Tjohk (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/89/Tjohk_Grayr.jpg)
* (public-domain)*

- **Doğum adı:** Armenak Ghazarian
- **Doğum tarihi:** 1864
- **Doğum yeri:** Aharonk köyü, Bitlis Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm yeri:** Geliguzan köyü yakınları, Sason, Bitlis Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
- **Bağlılığı:** Daşnaktsutyun
- **Hizmet yılları:** geç 1880ler—1904
- **Savaşları:** Ermeni Ulusal Hareketi; Birinci Sason İsyanı; İkinci Sason İsyanı

**Hrayr Tjohk** (Հրայր Դժոխք, *Cehennem Hrayr*; 1864–13 Nisan 1904), doğum adı (**Armenak Ghazaryan** Արմենակ Ղազարյան), Hrair, Hrayr, Dzhoghk, Djohkh, Dzhokhk olarak da bilinen [Ermeni Ulusal Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Ulusal_Hareketi)'nin bir parçası olan bir [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) [fedaidir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fedailer). [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu) üyesidir.

## Hayatı

[Bitlis Vilayeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_Vilayeti) Aharonk köyünde **Armenak Ghazaryan** olarak doğdu. Babası rahip *Mamprè Ghazaryan'dı* . Armenak, 1880'lerin sonunda [Muş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F)'taki [Surp Garabet Manastırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surp_Garabet_Manast%C4%B1r%C4%B1) okulundan mezun oldu. Daha sonra Muş Birleşik Ermeni Koleji'nde okudu. Öğretmeni *Mkrtich Saryan'ın* devrimci fikirlerinden derinden etkilendi. Armenak, mezun olduktan sonra [Sason](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sason) ve Taron Ermeni okullarında öğretmenlik yaptı. Muş yöresi halkının geleneksel Ermeni şapkasını hep takardı.

*Hrayr* ve *Dzhoghk*, Ermeni Devrimci Federasyonu resmi yayın organı Droshak'a yazı yazarken kullandığı iki takma adıydı. 1890'da [Hınçak Partisi'ne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyal_Demokrat_H%C4%B1n%C3%A7ak_Partisi) katıldı ve parti liderleri [Mihran Damadyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihran_Damadyan) ve [Hamparsum Boyacıyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamparsum_Boyac%C4%B1yan) ile yakın çalıştı. Kısa bir süre sonra ideolojik farklılıklar nedeniyle 1893'te Hınçak Partisi'nden ayrıldı.

Dzhoghk, [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu)'na katıldı ve önde gelen askeri liderler [Serop Ağpür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serop_A%C4%9Fp%C3%BCr), [Kevork Çavuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kevork_%C3%87avu%C5%9F) ve [Andranik Ozanyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andranik_Ozanyan) ile çalıştı. 1894 baharında Hrayr, Ermenilere silah satın almak için [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'ya gitti. Daha sonra [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu)'na katıldığı [Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya)'ya gitti. Kitlelerin katılımıyla isyana inandı [Birinci Sason İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Sason_%C4%B0syan%C4%B1)'nın liderlerinden biri oldu.

1895'te Hrayr, aralarında Andranik Ozanyan ve Serop Ağpür'un da bulunduğu 50 kişilik bir genç grupla Doğu Anadolu'ya döndü. Tatul (Aram Aramyan) ile birlikte [Pasinler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasinler) bölgesinde halkı örgütledi. Haziran 1896'da ikisi de tutuklandı ve [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) hapishanesine konuldu; Tatul asıldı, Hrayr afla serbest bırakıldı. Daha sonra [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'a gitti ve [1896 Van İsyanı'nı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_%C4%B0syan%C4%B1_%281896%29) organize etmek için planlar yaptı, ardından Hrayr ve Andranik'in [İkinci Sason İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Sason_%C4%B0syan%C4%B1)'nın hem ana organizatörleri hem de başları oldukları Sason'a (1902) gitti. Bu isyan sırasında 13 Nisan'da Gelieguzan köyünde öldürüldü. Yerel bir kilisenin avlusunda Serob Paşa'nın yanına gömüldü.

## Dış bağlantılar

- [Джохк Грайр (1866—1904)](http://www.fedayi.ru/pages/main/hrair.htm)
- [ГРАЙР ДЖОХК](http://www.genocide.ru/enc/hrayr.htm)