# Hoton Türkleri

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoton_T%C3%BCrkleri
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hoton Türkleri, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hoton_T%C3%BCrkleri (CC-BY-SA-4.0)

- **Grup:** Hoton Türkleri
- **Toplam:** 10.000 (2015)
- **Bölgeler:** Moğolistan (Ubs)
- **Diller:** Hoton dili (günümüzde konuşan neredeyse yok); Oyratça
- **Dinler:** İslam, Budizm, Şamanizm
- **İlgili gruplar:** Tuhalar, Tuvalar, Tofalar, Tubalar

Hoton halkı [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan)'da bir [Türk etnik grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)dur.[^1] çoğu Uvs eyaletinde, özellikle Tarialan, [Naranbulag](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naranbulag) ve [Ulaangom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulangom)'da yaşıyor. Hotonlar 19. yüzyıla kadar bir Türk Dili konuşurken, çoğu şimdi [Oyrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat) dilinin Dörtbet lehçesini konuşuyor.[^2] Hotonlar genellikle ana [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) yazılı kültüründen kaçınır.[^3] 1989'da resmi olarak yaklaşık 6.100 hoton vardı.[^4] Büyük Rus Ansiklopedisine göre, modern hoton halkı "Moğollar — Moğol dilleri konuşan bir grup halk"ın bir parçasıdır.[^5]

## Tarihi ve kültürü

Hoton veya Hotong aslen [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) ve [Hui](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huiler) halkları ya da [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince) konuşan Müslümanlar için kullanılan bir Moğol terimiydi.[^6]

Hotonlar, [Sincan'ı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan) fethettiklerinde ve şehirde yaşayan atalarını Moğolistan'a götürdüklerinde Oyratlar tarafından Moğolistan'a yerleştirildiler. Başka bir versiyona göre, liderleri Dörbet Prensi Tseren Ubashi'nin [Çing Hanedanlığına](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) teslim olduğu 1753'ten sonra Moğolistan'a yerleştiler.[^7] Bazı bilim adamlarına göre, hotonlar Moğollaşmış Uygurlardır.[^8]

Moğolların çoğundan farklı olarak, hotonlar [Budist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budizm) ve geleneksel unsurları ([Tengrizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tengricilik) gibi) içeren [senkretik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Senkretizm) bir [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) biçimini takip eder.[^9] Geleneksel olarak diğer etnik gruplarla evlenmekten kaçınırlar.

## Dil

Hotonların aslen konuştuğu dil bir [Türk dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dili)ydi. On dokuzuncu yüzyıla kadar konuşuldu.[^10] Moğolistan'a yerleştikten sonra, hotonlar Oyrat'ın Dörbet veya Kuzey lehçesini kabul etti.[^11][^12][^13]

## Dış bağlantılar

- [Kayıp Türkler Duhalar](http://www.milliyet.com.tr/fotogaleri/46530-yasam-kayip-turkler/)
- [Kaybolmakta Olan Türk Topluluklarından Hoton/Hatun Türkleri ve Türk Halk İnançlarındaki Yerleri s. 309](https://sonseslerduyulmadan.hacettepe.edu.tr/tehlikedekidillerbildirileri.pdf)
- [Hoton Türkleri Belgeseli Video](https://youtu.be/j2RDAHnglR0?si=MiJ4ed_F-QVle4sW)

[^1]: Mackerras, Colin. An Ethnohistorical Dictionary of China. By James S. Olson. [London: Aldwych Press, 1998. ix + 434 pp. £75.00. ISBN 0-86172-107-1.]. Aralık 1998, s. 1060-1061. <http://dx.doi.org/10.1017/s0305741000051560>
[^2]: Svanberg, Ingvar. Contemporary Kazaks: Cultural and Social Perspectives. Routledge, 4 Nisan 2014. <https://books.google.com.tr/books?id=9wxIAwAAQBAJ&q=khoton+&redir_esc=y>
[^3]: Congress, The Library of. LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress). <https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2009005794.html>
[^4]: Congress, The Library of. LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress). <https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2009005794.html>
[^5]: МОНГОЛЫ • Большая российская энциклопедия - электронная версия. <https://bigenc.ru/ethnology/text/2226837>
[^6]: Congress, The Library of. LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress). <https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2009005794.html>
[^7]: Congress, The Library of. LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress). <https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2009005794.html>
[^8]: Sanders, Alan J. K.. Historical Dictionary of Mongolia. Scarecrow Press, 20 Mayıs 2010. <https://books.google.com.tr/books?id=5JN83EDDLl4C&q=khoton+&redir_esc=y#v=snippet&q=khoton&f=false>
[^9]: Cope, Tim. On the Trail of Genghis Khan: An Epic Journey Through the Land of the Nomads. Bloomsbury Publishing USA, 24 Eylül 2013. <https://books.google.com.tr/books?id=tb87AAAAQBAJ&q=khoton&redir_esc=y>
[^10]: Svanberg, Ingvar. Contemporary Kazaks: Cultural and Social Perspectives. Routledge, 4 Nisan 2014. <https://books.google.com.tr/books?id=9wxIAwAAQBAJ&q=khoton+&redir_esc=y>
[^11]: Congress, The Library of. LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress). <https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2009005794.html>
[^12]: Cope, Tim. On the Trail of Genghis Khan: An Epic Journey Through the Land of the Nomads. Bloomsbury Publishing USA, 24 Eylül 2013. <https://books.google.com.tr/books?id=tb87AAAAQBAJ&q=khoton&redir_esc=y>
[^13]: Wurm, Stephen A.. Atlas of Languages of Intercultural Communication in the Pacific, Asia, and the Americas: Vol I: Maps. Vol II: Texts. Walter de Gruyter, 11 Şubat 2011. <https://books.google.com.tr/books?id=lFW1BwAAQBAJ&q=khoton+people&pg=PA910&redir_esc=y#v=snippet&q=khoton%20people&f=false>
