# Hocazade Abdülaziz Efendi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hocazade_Abd%C3%BClaziz_Efendi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hocazade Abdülaziz Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hocazade_Abd%C3%BClaziz_Efendi (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1575
- **Doğum yeri:** İstanbul
- **Ölüm tarihi:** 1618
- **Yattığı yer:** Eyüpsultan Mezarlığı, İstanbul
- **Meslek:** kazasker, şair, yazar
- **Ebeveynler:** Hoca Sâdeddin Efendi

**Hocazade Abdülaziz Efendi** (1575, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1618, İstanbul), Farsçadan Türkçeye çevirdiği eserleriyle tanınan kazasker, şair, yazar.

## Hayatı

Babası, [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)’ın hocası, tarihçi ve şeyhülislâm [Hoca Sâdeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi), iki ağabeyi şeyhülislamlık yapmış [Hocazade Mehmed Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hocazade_Mehmed_Efendi) ve [Hocazade Esad Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hocazade_Esad_Efendi)'dir. 1575 yılında İstanbul’da doğmuştur. 1606’de Anadolu kazaskerliğine yükseltilmiştir. İki yıl devam eden bu işten 1608’de azledilmiştir; aynı yılın sonunda Rumeli kazaskeri olmuştur. 1612’de tekrar Rumeli kazaskeri olmuş, 1614’te bu görevden emekliye ayrılmıştır. 1615’te Gelibolu arpalığına tayin edilmiştir. 5 Aralık 1618 tarihinde siroz hastalığından ölmüş ve babasının Eyüp’te bulunan türbesinin yanına gömülmüştür. Şeyhülislâm ve divan sahibi şair [Bahâî Mehmed Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A2%C3%AE_Mehmed_Efendi)’nin babasıdır.[^1]

## Yapıtları

Mektup, takriz, reddiye türünden kısa yazıları dışındaki bu hacimli mensur eserleri şöyle sıralanabilir:[^2]

- [*Ahlâk-ı Muhsinî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahl%C3%A2k-%C4%B1_Muhsin%C3%AE)* Tercümesi*: Ahlâk-ı Sultan Ahmedî: [Hüseyin Vâiz-i Kâşifî](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_V%C3%A2iz-i_K%C3%A2%C5%9Fif%C3%AE)’nin 900/1495 yılında Sultan [Hüseyin Baykara](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Baykara)'nın oğlu Ebü’l-Muhsin Mirza adına Farsça yazdığı, kırk baptan ibaret Ahlâk-ı Muhsinî’nin tercümesidir.
- *Miftâhu’s-sa‘âde fî kavâ‘idi’s-siyâde Tercümesi*: Muhammed bin İbrâhîm bin Muhammed el-Îcî’nin 785/1383 yılında Şah Şücâ için yazdığı “Miftâhu’s-saâde fî kavâidi’s-siyâde” ismindeki Farsça mensur ahlâk kitabının, 1025/ 1616 yılında yine Sultan I. Ahmed'in emriyle yapılan Türkçe tercümesidir.
- *Gül-i Sad-Berg (Sad-Kelime-i İmâm Alî Tercümesi)*: Reşîdüddîn Vatvat'ın (ö. 578/1182) Hz. Ali'ye ait yüz Arapça veciz sözün Farsça tercüme ve şerhi konusundaki Matlûbü Külli Tâlib min Kelâmi Emîrü'l-mü'minîn Alî bin Ebî Tâlib isimli kitapçığının tercümesidir.

[^1]: AZÎZ, Abdülazîz bin Hoca Sâdeddîn. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. <https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aziz-abdulaziz-bin-hoca-sadeddin>
[^2]: AZÎZ, Abdülazîz bin Hoca Sâdeddîn. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. <https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aziz-abdulaziz-bin-hoca-sadeddin>
