# Hoca Sâdeddin Efendi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hoca Sâdeddin Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hoca_S%C3%A2deddin_Efendi (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 1536/1537 - **Doğum yeri:** İstanbul - **Ölüm tarihi:** 1599 - **Ölüm yeri:** İstanbul - **Yattığı yer:** Eyüpsultan Mezarlığı, İstanbul - **Meslek:** Şeyhülislam, tarihçi, kazasker, kadı, müderris - **Ebeveynler:** Hasan Can Çelebi - **Çocukları:** Mehmed Efendi; Esad Efendi; Mesud Efendi; Abdülaziz Efendi; Salih Efendi **Hoca Sadeddin Efendi** (1536/7, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1599, İstanbul), Osmanlı tarihçi, devlet adamı. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde [şeyhülislamlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_Me%C5%9F%C3%AEhat) ve [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lik yaptı. Asıl ününü, "*Hoca Tarihi*" olarak da anılan [Tâcü't-Tevârîh](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) isimli yapıtıyla kazanmıştır. ## Hayatı [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in nedimi [Hasan Can Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Can_%C3%87elebi)'nin oğlu olarak 1536/37 yılında İstanbul'da doğdu. İyi bir eğitim gördü, [İlmiye Sınıfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lmiye)'na girerek 1556 ila 1573 yılları arasında müderrislik yaptı. [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'da bulunan Şehzade Murad'ın ([III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)) hocalığı ile görevlendirilmesi sonraki yıllarda hızla yükselmesine yardımcı oldu. 1574 yılında III. Murad'ın tahta çıkması ile birlikte *Hace-i Sultani* sıfatıyla devlet işlerinde etkili oldu. Bu sıfatını daha sonra tahta çıkan [III. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mehmed)'in döneminde de koruyarak padişah üzerinde nüfuzu sayesinde iç ve dış siyasette etkin rol oynadı. 1596 yılında [Haçova Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7ova_Muharebesi)'nda padişahı savaş alanından ayrılmamasına ikna ederek Haçova Zaferi'nin kazanılmasında önemli ve etkin rol oynadı. Hoca Sâdeddin Efendi, Haçova Savaşı'nda yararlılığı görülen [Cağaloğlu Yusuf Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlığa getirilmesini sağladı. Ancak önceki sadrazam [İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa)'yı tutan valide [Safiye Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiye_Sultan)'ın etkisiyle gözden düştü. Sürgüne gönderilmekten güçlükle kurtulabildi ve devlet işlerine karışmaması koşuluyla İstanbul'da kalmasına izin verildi. Bu süreçte 1598 yılında şeyhülislam [Bostanzade Mehmed Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bostanzade_Mehmed_Efendi)'nin ölünce Hoca Sâdeddin Efendi, karşı çıkmalar olmasına karşın şeyhülislamlığa getirildi. Şeyhülislam olarak görevlendirilmesine karşı çıkan sadrazam [Hadım Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Hasan_Pa%C5%9Fa)'yı 1598 yılında görevden aldırtarak idam edilmesini sağladı. Sonrasında sadrazamlığa sırasıyla gelmesini sağladığı [Cerrah Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cerrah_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ve [Damat İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) üzerinde etkili olarak yer yer devlet işlerine müdahalelerde de bulundu. Şeyhülislam olarak fetva yazımında büyük yetenek gösterdi. Şeyhülislamlığı ve müderrisliği dışında asıl ününü [Hoca Tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) olarak da anılan [Tâcü't-Tevârih](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) isimli yapıtıyla kazandı. Ayrıca padişah III. Murad'ın emri ile Molla Muslihittin Lari'nin iki eseri ile [Abdülkadir Geylani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClk%C3%A2dir_Geyl%C3%A2n%C3%AE)'nin Menakıb'ını Türkçeye tercüme etti. Büyük oğlu Mehmed Efendi henüz oldukça gençken [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) Kadısı ve hemen ardından İstanbul Kadısı tayin edildi. İki ay kadar sonra da Anadolu Kazaskeri oldu; bu tarihte 29 yaşında idi. Diğer oğlu Esad Efendi [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)den birdenbire [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) Kadılığı'na geçti ve arkasında İstanbul'a kadı oldu, henüz 25 yaşında idi. Bu atamalarla hakiki alimler geri planda kalmış; [Şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam), [kazasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker), padişah hocası gibi önde gelenlerin çocukları iyi mevkilere gelir olmuştur. Mezarı [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan) semtinde, [Saçlı Abdülkadir Efendi Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sa%C3%A7l%C4%B1_Abd%C3%BClkadir_Efendi_Cami) haziresindedir.[^1] ## Ailesi Ailesinin bazı üyeleri: ## Yapıtları Telif ve tercüme olarak: [Tâcü't-Tevârih](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2c%C3%BC%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) (Telif - kuruluşundan I. Selim'in ölümüne kadar Osmanlı Tarihi)[^2] Selimname (Telif - Babası Hasan Can Çelebi'nin anlattıklarına göre) Molla Muslihittin Lari - Mir'at'ül-Edvar (Farsça'dan Türkçeye tercüme yaptı) Molla Muslihittin Lari - Mirkat'ül-Ahbâr (Farsça'dan Türkçeye tercüme yaptı) Abdülkadir Geylani - Menakıb (Türkçeye tercüme yaptı) ## Konuyla ilgili yayınlar - [Ahmet Refik Altınay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Refik_Alt%C4%B1nay) (1933) *Hoca Sadeddin*, İstanbul [^1]: Haskan, Mehmet Nermi:Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, cilt.2, s. 103, İstanbul 2014 [^2]: Bu kitap Türkçe sadeleştirilerek 5 cilt hâlinde 1974-1979 yılları arasında basılmıştır: Hoca Sadeddin Efendi, (Sad. İsmet Parmaksızoğlu), (1974-1979) Tâcü't-tevârih 5 Cilt, Ankara: Kültür Bakanlığı (Yeni basim:1999). Cilt 1: Osman Gazi, Orhan Gazi, Hüdevendigar Gazi ve Yıldırım Han Devirleri. Cilt 2: Yıldırım Han'dan Fatih Sultan Mehmed'e. Cilt 3: Fatih Sultan Mehmed ve İkinci Beyazid Dönemi. Cilt 4: Şehzadelerin Girişimleri - Selimname ve Yavuz Sultan Selim Dönemi. Cilt 5: Hatime.