# Hoca Ahmed Yesevi Türbesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_Ahmed_Yesevi_T%C3%BCrbesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hoca Ahmed Yesevi Türbesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hoca_Ahmed_Yesevi_T%C3%BCrbesi (CC-BY-SA-4.0) **Hoca Ahmed Yesevî Türbesi**, ([Kazakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a): Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, *Qоjа Ахmet Yassaviy kesenesі*) güney [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'da [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%28%C5%9Fehir%29) şehrinde bulunur. [Büyük Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde yapı 1389 yılında [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) tarafından yaptırılmıştır. **Timur,** [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara)'ya giderken yolda [Türkista](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan)n'a uğraması icap eder. Türkistanlı Hoca Ahmed Yesevî rüyasına girer. "ey yiğit çabuk [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara)'ya git, oradaki zalim şahın eceli senin elinden, halk senden kurtuluş ümidi bekler" der. rüyadan uyanan [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur), şükrettikten sonra Türkistan hakimi [nogaybak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaybak)'i çağırtıp [Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE)'nin mezarına çok güzel bir türbe yaptırılmasını emreder.[^1] ![Kentin savunma duvarları içinde türbenin yeri.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Yasavi_ark.svg/1280px-Yasavi_ark.svg.png) *Kentin savunma duvarları içinde türbenin yeri. (Lamassu Design Gurdjieff ( talk ), CC-BY-3.0)* ### Konumu Hoca Ahmed Yesevî Türbesi, [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'ın güney kesiminde günümüzde [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%28%C5%9Fehir%29) (eski adı *Hazret-i Türkistan*) şehrinin kuzey-doğu kesiminde[^2] kervan yolu üzerinde, eskiden Hazret ve daha sonra [Yesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%28%C5%9Fehir%29) olarak bilinen eski bir yerleşim yerinde konumlanır. Yapı, tarihi bir [kale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kale) yakınında,[^3] şimdi Arkeolojik Sit alanındadır.[^4] Arkeolojik alan başka [türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)leri, [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami) ve [hamam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamam) gibi Orta Çağ yapıların kalıntıları içerir.[^5] ### Tarihi [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [İslâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) dünyasının ortak hazinesi ve kültür değeri olan bu Külliyenin yenilenmesi, [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan) Devleti ile yapılan bir anlaşma sonucu [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) üzerine almış ve 1993 yılında başlamış ve Öner Kabasakal'ın Başkanlığı döneminde TİKA uzmanlığı ile yeniden tamir edilmiştir.[^6] 2003 yılında[^7] [UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO) tarafından [Dünya Mirası](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1) Listesine alınmıştır.[^8] #### Hoca Ahmed Yesevî Hoca ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **خواجه**) Ahmed Yesevî, 1093 yılında İsbicâb (şimdi [Sayram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayram))'da doğmuş, hayatının çoğunu Yesi'de geçirmiş ve 1166 yılında orada ölmüş bir Türk [şair](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair) ve [mutasavvıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)'dır. Eşzamanlı [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) saldırılarına rağmen bölgede [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'ın yayılması sürmüş, kendisi [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'da ve [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)-konuşan dünyada çok saygındır, [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) halk tarafından tanınmıştır. Dosya:Syr-Darya Oblast. City of Turkestan. Main Niche in the Mausoleum Leading to the Tomb of Saint Sultan Akhmed Iassavi WDL3586.png|sol|küçükresim|upright=1.05|Hoca [Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) [Türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)si'nin içeriden görünümü. *(von Kaufman albümünden)*. #### Yeni türbe ![1890 yılı civarında türbenin durumu.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/View_of_the_Mosque_of_Hazrat_in_the_town_of_Turkestan.JPG/1280px-View_of_the_Mosque_of_Hazrat_in_the_town_of_Turkestan.JPG) *1890 yılı civarında türbenin durumu. (Russian Illustrated Magazine 'Niva', public-domain)* Hoca Ahmed Yesevî'nin 12. yüzyılda küçük bir türbesi yerine, yeni türbe yapımına 1389[^9] yılında başlanmış, [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur), [Şiraz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiraz)'dan mozaik, [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'dan[^10] taş ve sıva ustalarını getittirmiştir. Yapının mimarı İran'dan[^11] [Hâce](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wikt%3Ah%C3%A2ce) Hüseyin Şirazi'dir. Tonoz çeşitleri ve kubbe gibi deneysel mekansal düzenlemelerin, Timur'un kendisinin yapının tasarımında katıldığı bildirilmiştir.[^12] Bu tarz yenilikler daha sonra diğer şehirlerin dini yapılarında da uygulanmıştır.[^13] Ancak yapım tamamlanmadan 1405 yılında [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un ölümü ile durdurulmuştur.[^14] ### Mimari Yapı düzeni dikdörtgendir, ölçüleri 45,8 x 62,7 m ve 38,7 m yüksekliğindedir. Güney-doğu'dan kuzey-batı doğrultusundadır.[^15] Yapı için kullanılan birincil malzeme ganç -Sauran'da[^16] bulunan bir tesiste, harç (*havan*), [alçı taşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C3%A7%C4%B1_ta%C5%9F%C4%B1) ve [kil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kil)[^17] karışımından oluşan ateş tuğlası ile yapılmıştır. [Kazakistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan) [Kızılordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lorda_%28il%29) bölgesinde [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%28%C5%9Fehir%29) şehri kuzey-batısında, 40 km uzaklıkta, çölde bir Orta Çağ kalesinin iyi korunmuş Sauran harabeleri (kalıntıları) bulunmaktadır. Duvarlar pişmiş kare tuğla ve ganç harç (bir alçı türü) kullanımı ile inşa edilmiştir. Özgün esas temel, suyun içine işlemesini önlemek için 1,5 m. derinliğe ulaşan [kil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kil) katmanı ile çevrilidir. Ziyaretçilerin girdiği 18,2 x 18,2 m boyutlu türbe ana girişi güneydoğudadır. Ana bölüm *Kazandık* ("bakır oda") olarak bilinir.[^18] Bu bölüm, [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'da en büyük olan 18,2 m çapında ölçümünde bir tuğla kubbe ile kaplıdır. *Kazandık* bölümü ortasında, dini amaçlar için kullanılan bir [tunç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bronz) [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan) vardır. Yesevî'nin mezarı merkezi eksende binanın sonunda kuzeybatıda, [lahit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahit) bölümünün tam olarak ortasında yer almaktadır ki, -iç kubbe 17,0 m ve dış kubbe 28,0 m yükseklikte çift kubbeli yivli çatısı vardır. Kubbenin dışı, altın desenli [altıgen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1gen) [yeşil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fil) sırlı [çini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ini)lerle kaplıdır.[^19] #### Yazıtlar ![Hoca Ahmed Yesevî Türbesi'nin kubbesi Orta Asya'daki en büyük kubbedir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B8_2010_019.jpg/1280px-%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B8_2010_019.jpg) *Hoca Ahmed Yesevî Türbesi'nin kubbesi Orta Asya'daki en büyük kubbedir. (Yuriy75, CC-BY-SA-3.0)* Hoca [Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) Türbesi'nin beden duvarlarında, çıkıntı kuşağın hemen alt kısmında, batı cephesinin sağ köşesinden başlayıp, kuzey ve doğu cephesinin sonuna kadar bir yazı kuşağında, [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'nın [En'am Suresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/En%27%C3%A2m_Suresi)nin 59. - 63. [ayet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayet)lerinden, [hadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadis)lerden ve ulu sözlerden seçilen iri [sülüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCl%C3%BCs) [hatlarla](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat) yazılmış yazıları içermektedir. Ana kubbenin sekizgen kasnağında, büyük [kufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBf%C3%AE) hatla çepeçevre "*el-Inâyetü lillâh, el-Ata lillâh*" (İyilik Allah içindir, bağış Allah içindir.) sözleri tekrarlanmaktadır. Yine aynı kubbenin kare gövdesinin doğu ve batı yüzlerinde orta üst kısımlarda, nispeten küçük [sülüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCl%C3%BCs) [harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf)lerle "*Kale'n-nebiyyü aleyhi's-selâm: ed-Dünyâ cifetün ve tâlibühâ kilâbün.*" (Peygamber aleyhisselâm buyurdu. Dünya bir leştir ve onun isteklisi köpeklerdir.) anlatımı yer alır. Ahmed Yesevî'nin kabrinin bulunduğu bölümün üstüne isabet eden küçük kubbenin gövdesinde çepeçevre, iri [kufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBf%C3%AE) hatla, "*el-Mülkü lillâh*" (Mülk Allah'ındır) yazıları tekrarlanmaktadır. [^1]: Risale-i Tevarih-i Bulgariye, 26 [^2]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^3]: "Archaeological monuments of Turkistan". [^4]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^5]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^6]: Kazakhstan Atatürk Uluslararası Kongresi 4th Turkistan, Azmi Süslü, Uygur Tazebay, Atatürk Araştırma Merkezi, Q. A. I︠a︡ssaui atyndaghy Khalyqaralyq Qazaq-Tu̇rīk Universitetī., Atatürk 4. Uluslararası Kongresi, 2000. [^7]: Arşivlenmiş kopya. [^8]: Arşivlenmiş kopya. [^9]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^10]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^11]: Bozorg-nia, Zohreh (2004), Mimaran-i Iran. s.140, ISBN 964-7483-39-2. [^12]: Dickens, Mark, "Timurid Architecture in Samarkand". [^13]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^14]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^15]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^16]: Architectural complex of Khodja Akhmed Yasawi . [^17]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^18]: "ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination". [^19]: Architectural complex of Khodja Akhmed Yasawi .